Τα πράγματα επί σχεδόν σαράντα χρόνια ήταν ξεκάθαρα. Υπήρχαν τα δύο μεγάλα κόμματα, ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία, και με σταθερή παρουσία το τρίτο και μικρότερο στήριγμα του συστήματος, το ΚΚΕ. Η εναλλαγή στην εξουσία γινόταν με τρόπο αδιάβλητο και οι κάθε μορφής συναινέσεις επιτυγχάνονταν κυρίως στο εσωτερικό των δύο μεγάλων, πολυσυλλεκτικών κομμάτων. Αυτό το μοντέλο έχει θρυμματιστεί από την εποχή των μνημονίων, όταν ο ένας πόλος του συστήματος, το ΠΑΣΟΚ, κατέρρευσε και η Νέα Δημοκρατία κατέγραψε το ιστορικό χαμηλό της. Η κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε τομή στη Μεταπολίτευση, καθώς διέλυσε όλες τις σταθερές της. Ηταν ένας τεκτονικός σεισμός που αφορούσε κυρίως τις συνειδήσεις των ανθρώπων, οι οποίοι έχασαν τη δομική βεβαιότητα της Μεταπολίτευσης. Ποια ήταν αυτή; Κάθε χρόνο, κάθε νοικοκυριό, σε γενικές γραμμές, έβλεπε την κατάστασή του να βελτιώνεται. Ηταν ένα κεκτημένο που κατοχυρώθηκε με διάφορες συνταγές από τη δεκαετία του 1980 και στη συνέχεια, με την έλευση του ευρώ, επιβεβαιώθηκε με το φθηνό χρήμα και την υπερβάλλουσα ρευστότητα. Ηταν τότε που νομίσαμε πως τα δανεικά ήταν εισόδημα.
Το διάσπαρτο 60% που αδυνατεί να ομογενοποιηθεί πολιτικά μπορεί μεν να μην αποτελεί νάρκη στα θεμέλια του συστήματος, όμως το εναπομένον 40% δεν αρκεί για τις μεγάλες, απαιτούμενες τομές.
Οταν ξυπνάς απότομα από μια πλάνη σαράντα ετών, το σοκ που υφίστασαι, σε τελική ανάλυση αποτελεί και σοκ του πολιτικού συστήματος το οποίο καλλιέργησε και θέριεψε αυτήν την πλάνη. Κάπου εδώ βρισκόμαστε σήμερα. Το ότι υπάρχει ένα διάσπαρτο 60% που αδυνατεί να ομογενοποιηθεί πολιτικά μπορεί μεν να μην αποτελεί νάρκη στα θεμέλια του συστήματος, όμως το εναπομένον 40% δεν αρκεί για τις μεγάλες, απαιτούμενες τομές. Ιδίως δε, αν έχει αποφασιστικά απέναντί του το υπόλοιπο κομμάτι της κοινωνίας, με το οποίο και δεν επικοινωνεί. Αυτό ακριβώς είναι και το πιο ανησυχητικό φαινόμενο της παρούσας κατάστασης. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι ουτοπικό να μιλάμε για τις μεγάλες συναινέσεις, μια και η ρηγμάτωση είναι βαθιά σε όλα τα επίπεδα. Συνεπώς, ο παρατηρούμενος κομματικός κατακερματισμός είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία και ως εκ τούτου θα αναπαράγεται. Κόμματα θα εξαφανίζονται, κόμματα θα ιδρύονται, σε μια πορεία πολιτικής αβεβαιότητας, εκτός αν το κοινωνικά συμπαγές 40% εκφραστεί πολιτικά ενιαία, όπως το 2023.
