Οι Aμερικανοί παράφρασαν με δημιουργικό τρόπο τον λόρδο Aκτον. Είπαν ότι «η εξουσία διαφθείρει, η τρίτη θητεία διαφθείρει απολύτως». Eτσι, σύμφωνα με την 22η τροπολογία του Συντάγματος, «ουδείς μπορεί να εκλεγεί στο αξίωμα του Προέδρου πάνω από δύο φορές». Αυτή η συνταγματική πρόνοια δεν υπάρχει για κανένα άλλο ομοσπονδιακό αξίωμα, επειδή ουδείς άλλος διαθέτει την ισχύ του Προέδρου.
Αν και ο Τραμπ απέδειξε ότι η απόλυτη διαφθορά μπορεί να επιτευχθεί και κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας, η 22η τροπολογία αποτελεί ασφαλιστική δικλίδα για την καλή λειτουργία της δημοκρατίας, παρ’ όλο που κάποιες φορές αντίκειται στη λαϊκή βούληση. Οι Αϊζενχάουερ, Ρέιγκαν, Κλίντον και Ομπάμα τελείωσαν τη δεύτερη θητεία τους με υψηλά ποσοστά αποδοχής και πιθανότατα θα εκλέγονταν για τρίτη φορά.
Στα καθ’ ημάς, η συζήτηση περί ορίου θητειών ξεκινάει κάπως ξεκούδουνα και παραδόξως όχι για το πρωθυπουργικό αξίωμα. Και αυτό παρ’ όλο που οι Eλληνες πρωθυπουργοί έχουν μεγαλύτερη εξουσία από τους Αμερικανούς προέδρους, διότι οι εγχώριοι θεσμοί ελέγχου και εξισορρόπησης των εξουσιών είναι εξαιρετικά ασθενείς. Στις ΗΠΑ: 1) Σπανίως οι πλειοψηφίες στα νομοθετικά σώματα είναι του κόμματος του προέδρου. 2) Αν συμβεί αυτό, κρατάει δύο χρόνια, μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές. 3) Ακόμη κι αν το κόμμα του προέδρου διατηρήσει την πλειοψηφία, βουλευτές και γερουσιαστές δεν ψηφίζουν με στρατιωτική πειθαρχία, όπως στην Ελλάδα. 4) Οι ανώτατοι δικαστές είναι ισόβιοι και δεν δελεάζονται από την εκτελεστική εξουσία με προσφορές αποκατάστασης μετά τη συνταξιοδότησή τους.
Ούτε διάγγελμα δεν μπορεί να κάνει ο ΠτΔ χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού. Συνεπώς, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος κατάχρησης της εξουσίας λόγω μακράς παραμονής.
Τα αναφέρουμε όλα αυτά διότι από όλες τις προτάσεις του πρωθυπουργού για τη συνταγματική αναθεώρηση, μία δημιουργεί τα περισσότερα ερωτήματα. Αυτό το έρμο –υπό την έννοια ότι θα είναι το μοναδικό σε όλο το πολιτικό σύστημα– όριο στη θητεία για την Προεδρία της Δημοκρατίας. Είναι δε περίεργο διότι έτσι κι αλλιώς –όπως συνομολογεί η Προεδρία στον διαδικτυακό της τόπο– «κατά το παρόν Σύνταγμα, οι ουσιαστικές αρμοδιότητες του Προέδρου είναι περιορισμένες σε σχέση με τις αρμοδιότητες του Πρωθυπουργού και των Υπουργών» (presidency.gr). Ούτε διάγγελμα μπορεί να κάνει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού. Συνεπώς, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος κατάχρησης της εξουσίας λόγω μακράς παραμονής, ώστε να μην έχει ούτε δεύτερη θητεία.
Βεβαίως, η κυβέρνηση τρέφει περίεργα αισθήματα για τις θητείες των άλλων. Η Ελλάδα πρέπει να είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε. που θεσμοθέτησε τη μιάμιση (για την ακρίβεια 1,4) θητεία στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Αντί των πέντε ετών που θέσπισε το Κολέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο πρότεινε: «Είναι δύο, να τ’ αφήσω;». Αλλά αυτό έπεται. Είναι κάτι που θα το βρούμε αργότερα μπροστά μας.
Επί του προκειμένου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δικαιολόγησε την πρότασή του για μία και μόνη εξαετή θητεία στην Προεδρία της Δημοκρατίας ως εξής: «Με δεδομένη την ενοποιητική αποστολή που έχει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πιστεύω ότι θα έπρεπε να ψηφίζεται για μία και μόνη εξαετή θητεία» (15.1.2026). Αν το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι πιθανόν να μην υπηρετούν την «ενοποιητική αποστολή» τους, υπάρχει καλύτερη πρόταση. Η (δις) πεντατετής θητεία που ήδη έχουμε. Ο Κωστής Στεφανόπουλος επανεξελέγη, ο Χρήστος Σαρτζετάκης όχι. Η ίδια η ζωή έβαλε τα όρια.
Ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος έχει πει πολλάκις ότι «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του». Ακόμη πιο πριν είναι ο σεβασμός της διαδικασίας αναθεώρησής του. Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού δεν εξυπηρετεί το παραμικρό. Ηταν απλώς μια δικαιολογία επειδή οι ενδοκομματικές ανάγκες τον ανάγκασαν να μην προτείνει για δεύτερη θητεία την Κατερίνα Σακελλαροπούλου και τον έσπρωξαν να επιλέξει κομματικό Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Μόνο που έτσι δεν κάνουμε Σύνταγμα που θα αντέξει στον χρόνο, αλλά κουρελού μικροπολιτικών επιδιώξεων.
