Αν έχετε παρατηρήσει, η συντριπτική πλειονότητα των διαφημίσεων των νέων μοντέλων αυτοκινήτων είναι γυρισμένη σε ειδυλλιακές εξοχές. Στο φόντο ένα ηλιοβασίλεμα, κάποια πασπαλισμένη με χιόνι βουνοκορφή, ένα κοσμοπολίτικο ψαροχώρι. Πόσο νωχελικά γλιστράνε τα αεροδυναμικά SUV στις απότομες στροφές, με τι χάρη καταπίνουν τα χιλιόμετρα μιας απαιτητικής διαδρομής, πόσες μαγικές αποδράσεις μάς υπόσχονται αυτές οι ονειρεμένες εικόνες…
Ομως, συμβαίνει το εξής παράδοξο: οι διαφημίσεις αυτές απευθύνονται κυρίως σε κατοίκους πόλεων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τουλάχιστον το 50% με 60% των νέων ταξινομήσεων κάθε χρόνο αφορά Ι.Χ. με έδρα την Αττική. Δεν θα ήταν, λοιπόν, λίγο πιο τίμιο, αντί να μας τάζουν τσάρκες στο Ποζιτάνο και στις Κάννες, να μας έδειχναν τα νέα, καλοσχεδιασμένα μοντέλα μποτιλιαρισμένα στον Κηφισό ή στη Συγγρού; Ή να αναζητούν χώρο στάθμευσης στα μικροσκοπικά στενάκια του Παγκρατίου ή της Κυψέλης;
Φυσικά, οι διαφημιστές κάνουν τη δουλειά τους. Πάντα «πουλούσαν» το αυτοκίνητο ως υπόσχεση ζωής και ως φετίχ ελευθερίας. Γιατί πολύ απλά έτσι ήταν το 1960, το 1970, το 1980. Εμπαινες στο αυτοκίνητό σου και έφτανες σε 10 ή σε 15 λεπτά στην άλλη άκρη της πόλης. Ταξίδευες, δραπέτευες από την καθημερινότητα, ένας ολόκληρος νέος κόσμος γεμάτος δυνατότητες. Οπως οι διαφημίσεις αρωμάτων δεν πουλούσαν ποτέ μόνο άρωμα αλλά κυρίως γοητεία, έτσι και οι διαφημίσεις αυτοκινήτων δεν πουλούσαν μόνο μετακίνηση.
Σε ποιους δρόμους της πόλης και με ποιες ταχύτητες θα τρέχουν τα καλοσχεδιασμένα αεροδυναμικά θηρία;
Εχει όμως περάσει μπόλικος καιρός από το 1980. Την ώρα που οι περισσότερες μεγάλες πόλεις του ανεπτυγμένου κόσμου συζητούν για λιγότερα αυτοκίνητα, περισσότερα μέσα σταθερής τροχιάς, ποδήλατα και περπάτημα, η βελόνα της αυτοκινητοβιομηχανίας μοιάζει κολλημένη σε μια ιδέα ξεπερασμένη από την πραγματικότητα. Το Ι.Χ. ως σύμβολο ατομικής ελευθερίας είναι μια αφήγηση που γεννήθηκε τον 20ό αιώνα και επιβιώνει ακόμη, παρότι η καθημερινότητα των μητροπόλεων έχει αλλάξει δραματικά.
Πάντως στην Ελλάδα συνεχίζουμε να την «αγοράζουμε» αφειδώς· αφαιμάζοντας τις οικονομίες μας, υποθηκεύοντας την οικονομική μας ανεξαρτησία με δάνεια. Δεν έχει σημασία που κάνουμε δύο ώρες να πάμε και να γυρίσουμε από τη δουλειά μας. Δεν μας ενοχλεί η μισή ώρα που θέλουμε για να βρούμε θέση να παρκάρουμε. Δεν λυπόμαστε τα λεφτά που σκορπάμε σε καύσιμα, σε ασφάλειες, σε τέλη κυκλοφορίας, σε σέρβις, σε πανάκριβα πάρκινγκ.
Πριν από δύο εβδομάδες ο πρωθυπουργός δήλωσε –νομίζω για πρώτη φορά– ότι η λύση για το κυκλοφοριακό της Αθήνας δεν είναι οι περισσότεροι δρόμοι, αλλά η αναβάθμιση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Είναι μια αρχή.
