Χωρίς να θέλω να υποτιμήσω την προσπάθεια των παιδιών και της Ελληνίδας μάνας για να αντιμετωπίσουν τη δοκιμασία των Πανελλαδικών, αναρωτιέμαι μήπως η υπερβολική δημοσιότητα είναι αρνητική. Κατ’ αρχάς, η μετάδοση των θεμάτων από τα δελτία ειδήσεων. Ας την προσπεράσουμε, αν και δεν ξέρω αν συγκαταλέγεται στα παραδοσιακά ήθη και έθιμα αυτής της χώρας. Πιο δύσκολα προσπερνάμε τον σχολιασμό που συνοδεύει την ανακοίνωση των θεμάτων. «Hταν βατά και εύκολα για όσους είχαν προετοιμασθεί». Αυτά για τις εξετάσεις στην Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία. Αν δεν πληρούσαν αυτές τις προϋποθέσεις, ως καλώς γνωρίζουμε, θα είχαν ξεσηκωθεί και οι πέτρες. Για το «βατόν» των θεμάτων δεν έχω πολλά να πω. Αφορούσαν το δημογραφικό και τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, ανεξαρτήτως ηλικίας. Με άλλα λόγια, το «βατόν» είναι συνώνυμο με το κοινότοπο. Αυτό που με απασχολεί περισσότερο είναι η προετοιμασία για τη διαπραγμάτευση του θέματος. Πώς την αντιλαμβάνονται οι υποψήφιοι και οι κριτές; Ως συγκέντρωση στοιχείων που αποδεικνύουν τον δημογραφικό μαρασμό και τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου; Oχι βέβαια. Ως προετοιμασία νοείται η προσαρμογή του τρόπου σκέψης στην επανάληψη όσων έχεις ακούσει ή διαβάσει επί του θέματος. Σίγουρα κανείς δεν θα τολμήσει να γράψει σε πρώτο πρόσωπο και να εκθέσει το βίωμα της δικής του προσωπικής μοναξιάς. Για έκθεση ιδεών πρόκειται. Κοινώς, για έκθεση μιας προκατασκευασμένης σκέψης, την οποία έχεις μάθει να συναρμολογείς για να είναι έτοιμη για κατανάλωση. Εν έτει 2026 συζητάμε απόψεις για τις ιδέες του Παπανούτσου για τα νιάτα και τα γηρατειά. Σίγουρα πράγματα, δοκιμασμένα.
Εχουν περάσει δεκαετίες από τότε που εγκατέλειψα τα σχολικά θρανία. Οι περιστάσεις το έφεραν έτσι, ώστε να μην υποστώ την τραυματική δοκιμασία των «εισαγωγικών», όπως τις λέγαμε τότε. Εκτοτε έχουν αλλάξει ούτε κι εγώ ξέρω πόσοι υπουργοί Παιδείας. Ορισμένοι έχουν σκεφθεί να καταργήσουν τις εξετάσεις, να τις αντικαταστήσουν με το περίφημο «εθνικό απολυτήριο». Υπάρχουν όμως σταθερές αξίες, περιοχές που κανείς δεν θέλει ή δεν τολμάει να αγγίξει. Είναι η έκθεση ιδεών, το μάθημα των μαθημάτων, το πεδίο όπου κρίνεται η σχέση του μαθητή με τη γλώσσα του και η δυνατότητά του να παράγει δική του σκέψη. Το ένα δεν έχει αξία χωρίς το άλλο. Και το ερώτημα που τίθεται, αν η έκθεση ιδεών εξυπηρετεί τον στόχο της. Ή μήπως πρόκειται για ένα είδος τεχνητής νοημοσύνης το οποίο αναπαράγεται βάσει δεδομένων κανόνων. Μήπως η έκθεση ιδεών δεν παροτρύνει τον μαθητή να «μη φοβηθεί το πάτημά του», να μάθει να σκέφτεται και να κατανοεί, αλλά να μάθει να φαίνεται ότι ξέρει να σκέφτεται και να κατανοεί.
