Τα ακρωνύμια που παραπέμπουν σε ήδη γνωστές λέξεις ή σε άλλα ακρωνύμια που διαθέτουν το κύρος, τη σαφήνεια και τις συνδηλώσεις αυτοτελούς λέξης, δημιουργούνται επί τούτω, όχι τυχαία. Δεν σκέφτηκε μια μέρα ο Αλέξης Τσίπρας το «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» και συνειδητοποίησε έπειτα ότι η σύμπτυξη των τριών λέξεων μπορεί να δώσει παρεμπιπτόντως ένα «ΕΛΑΣ». Η διαδικασία ήταν μάλλον αντίστροφη: πρώτα προέκυψε η λέξη «ΕΛΑΣ» και μετά το ακρωνύμιο ΕΛ.Α.Σ., για να τη δικαιολογήσει. Στο ερώτημα αν η ΕΛΑΣ του Τσίπρα συνετέθη ως αναφορά στον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (Ε.Λ.Α.Σ.), στην Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) ή στην ίδια την Ελλάδα (ΕΛΛΑΣ) δεν υπάρχει απάντηση, γιατί αυτή ήταν εξαρχής η σκοπιμότητα· να τίθεται το ερώτημα, αλλά να μένει πεισματικά αναπάντητο. Ετσι, όλες οι απαντήσεις είναι δυνητικά ορθές, όλες οι προβολές στη νέα πολιτική κίνηση δυνητικά εύστοχες, όλες οι πιθανές ιδεολογίες εντός της ιδεολογικής ακτίνας του Τσίπρα.
Λίγο απ’ όλα
Η πρόθεση του πρώην πρωθυπουργού να γίνει αρεστός σε όσο το δυνατόν περισσότερους υπερβαίνει το όνομα του κόμματός του και απλώνεται στη συνολική ρητορική του. Φάνηκε από την αρχή της ομιλίας του ότι ο Αλέξης Τσίπρας διατηρεί μεν ό,τι όριζε πάντα ως ιδεολογικό του πυρήνα, αλλά διεκδικεί και κάτι παραπάνω: εξ ου η προσπάθειά του να οικειοποιηθεί την κληρονομιά του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η αναφορά του στην Ουκρανία, που, αν και εμφανώς συγκρατημένη και επιμελώς νεφελώδης, δίνει την αίσθηση ενός πολιτικού πρίσματος ευρύτερου από το δογματικά αριστερό. Ακόμη μια φορά, ο Αλέξης Τσίπρας εγείρει αξιώσεις μαζικότητας. Σε αντίθεση, όμως, με την πένθιμη ορμή της Μαρίας Καρυστιανού (την ψηφιακή γραφικότητα της οποίας οι ηθοποιοί-συνοδοιπόροι του Τσίπρα δεν άντεξαν να μην ειρωνευτούν καθώς τον προλόγιζαν), η διάθεση του Τσίπρα αυτής της συγκυρίας μοιάζει λιγότερο εχθροπαθής. Τουλάχιστον αυτός δείχνει να έχει καταλάβει κάτι που το ΠΑΣΟΚ, για παράδειγμα, αδυνατεί να αντιληφθεί: οι υψηλοί τόνοι από μόνοι τους δεν είναι στρατηγική, ενώ, ακόμη κι αν χρησιμοποιηθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο, πάντα κάποιος άλλος θα φωνάζει πιο δυνατά.
Μεγάλα λόγια
Οσοι προσπαθούν να προδικάσουν την εκλογική έκβαση της ΕΛΑΣ στη βάση της επιτυχημένης ή όχι ονοματοδοσίας (– Το όνομα είναι φαιδρό! – Ναι, αλλά είναι οικείο και μένει στο μυαλό!) επικεντρώνονται εσφαλμένα σε ένα branding που όσο περισσότερο συζητείται τόσο πιο γρήγορα «καίγεται». Τα ονόματα δεν σημαίνουν τίποτα, εάν δεν αντιπροσωπεύουν κάτι επί της ουσίας. Το πρόβλημα της ΕΛΑΣ είναι αυτό ακριβώς που αντιπροσωπεύει, δηλαδή η ερασιτεχνική ασάφεια, την οποία ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να μεταμφιέσει σε σειρά «δεσμεύσεων». Τι είναι, όμως, οι θεωρητικές δεσμεύσεις χωρίς λεπτομερείς επεξηγήσεις; Τι είναι οι επτά «άξονες» αν όχι μια δέσμη εύπεπτων κλισέ, στα οποία πάνω-κάτω συμφωνούν όλοι; Υπάρχει κανείς που δεν θέλει «ζωή με αξιοπρέπεια» ή «προστασία και ασφάλεια απέναντι στις κρίσεις»; Θα έλεγε κανείς όχι στην «ισχυρή δημοκρατία»; Αξονας δεν είναι η διατύπωση του προφανούς ζητουμένου· είναι η κατάστρωση σχεδίου για το πώς το προφανές ζητούμενο θα γίνει δεδομένο. Σχέδιο εν προκειμένω δεν υπάρχει.
Υπόσχεση προς αθέτηση
Δεν μπορείς να δεσμευθείς «για μια ισχυρή οικονομία δίκαιης ανάπτυξης και αξιοπρέπειας» αν δεν ορίσεις πρώτα τι είναι η ισχυρή οικονομία δίκαιης ανάπτυξης και αξιοπρέπειας. Δεν μπορείς να δεσμευθείς «για νέα εθνική πυξίδα με επιστροφή στην πολυδιάστατη και ενεργητική εξωτερική πολιτική» αν δεν τεκμηριώσεις σε τι συνίσταται η πολυδιάστατη και ενεργητική εξωτερική πολιτική που φαντάζεσαι. Οσα αναφέρει εκ του ασφαλούς ο Αλέξης Τσίπρας σημαίνουν τα πάντα και τίποτα, είναι μια διακριτική μορφή παλαιοπολιτικής υπόσχεσης, η αθέτηση της οποίας δεν θα γίνει ποτέ εμφανής, επειδή η υπόσχεση είναι εξαρχής αόριστη. Κατά κάποιον τρόπο, ο πολιτικός προσανατολισμός του κόμματος μοιάζει ως φιλοσοφία με το όνομά του: υπονοεί περισσότερα απ’ όσα εννοεί, δημιουργεί παραπλανητικές εντυπώσεις, αποφεύγει να αυτοπροσδιοριστεί ξεκάθαρα, μας αφήνει να ανακαλύψουμε την ταυτότητά του μόνοι μας.
Χρόνος
Υπάρχουν, όμως, και οι δημοσκοπήσεις. Αυτές που δείχνουν την ΕΛΑΣ δεύτερο κόμμα ήδη από την πρώτη μέρα ύπαρξής της, υπονοώντας πως το κεκτημένο «ρεύμα» του Αλέξη Τσίπρα υπερβαίνει την προγραμματική του αβεβαιότητα και ότι με μια –όχι και τόσο δουλεμένη– εμφάνιση στο Θησείο ο αρχηγός της ΕΛΑΣ εκτοπίζει τα πολλά κιλά «θεσμικότητας» και «αξιοπιστίας» του ΠΑΣΟΚ. Αν δεν σημαίνει μια πρώιμη νίκη του Τσίπρα αυτή η τάση, τι άραγε σημαίνει; Ισως ότι οι νέες αρχές είναι πάντα ενθουσιώδεις και διαταρακτικές. Οι συνέχειες είναι συνήθως πιο δύσκολες, αλλά και πιο ενδεικτικές του πώς τελικά θα διαμορφωθεί η εκάστοτε κατάσταση. Το ότι η αποκρυστάλλωση των ρευστών συσχετισμών είναι προς το συμφέρον κάποιων δεν σημαίνει πως είναι και εφικτή σε αυτήν τη φάση. Πριν αποφασίσουν ποιον θα χρίσουν αντίπαλό τους, Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ ας δώσουν στα νέα κόμματα χρόνο να αποδείξουν πόσο αξιόμαχα είναι. Πριν νιώσουν αξιόμαχα, ας δώσουν τα νέα κόμματα χρόνο στον εαυτό τους να καταλάβουν τη διαφορά δημοσιότητας και δημοτικότητας.
