Γίνεται να μας χωρίζει το καλοκαίρι, αντί να μας ενώνει γύρω από ένα τραπέζι, όπως στις διαφημίσεις των αναψυκτικών; Οποιος θέλει να δει τις ανισότητες που διατρέχουν την ελληνική κοινωνία το καλοκαίρι, πρέπει να κοιτάξει.
Η ανικανότητα της χώρας να λάβει μέτρα για την κλιματική καταστροφή δεν με πλήττει όσο τους ηλικιωμένους, τους αρρώστους, τους ευάλωτους. Προχθές, στη Βόρεια Ευρώπη έκανε ξαφνική, αφύσικη ζέστη. Για μία ημέρα. Μία. Ωστόσο πυροδότησε συζητήσεις για την κλιματική καταστροφή (Guardian, Dealing With The Heat In Five Europe’s Capitals) και προκάλεσε τους πρώτους θανάτους. Στην Ελλάδα η αφύσικη ζέστη δεν προξενεί πια εντύπωση, στάση που θα μπορούσε να θεωρηθεί και στάδιο του οικο-πένθους ή τρόπος διαχείρισης του οικολογικού στρες.
Σε αντίθεση με άλλες πόλεις όπου ο πρόωρος καύσωνας ήταν μια σχεδόν απολαυστική δικαιολογία για άραγμα στα πάρκα, οι ελληνικές πόλεις δεν διαθέτουν χώρους πρασίνου που απορροφούν τους κραδασμούς της ανισότητας εν μέσω καύσωνα. Καθένας μόνος του. Ανάλογα με την ηλικία, την υγεία, το εισόδημα και την ικανότητά του να δαπανά για ηλεκτρικό. Αυτό, όμως, μπορεί ν’ αλλάξει!
Σύμφωνα με έρευνα του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου («Νησιά με συνωστισμό Αθήνας το καλοκαίρι», «Η Καθημερινή»), οι κάτοικοι των νησιών πιέζονται. Ανταγωνίζονται τους τουρίστες για ιατρικές υπηρεσίες, χώρο, νερό. Νιώθουν πως δεν υπάρχει σχέδιο συντήρησης του περιβάλλοντος και ότι ο πλούτος δεν επιστρέφει στην τοπική κοινωνία. Χτίζονται κτίρια μέσα στη φύση.
Δεν είναι μόνον οι κάτοικοι των νησιών που γκρινιάζουν, αλλά και οι Αθηναίοι. Ανεχόμαστε τον θόρυβο, την κίνηση, τον συνωστισμό, τις μυρωδιές από τα σκουπίδια που απορρίπτουν τα κατάμεστα εστιατόρια. Οταν, όμως, μπαίνουμε στον Ηλεκτρικό ή περπατάμε στους δρόμους, δεν έχουμε την αίσθηση πως ζούμε σε μια πόλη πλούσια με μυθικά έσοδα από τον τουρισμό κάθε καλοκαίρι. Τι μέρος των κερδών από τον τουρισμό επενδύεται στη συντήρηση; Γιατί περιβάλλον, υποδομές και τοπικές κοινότητες θέλουν συντήρηση.
Σύμφωνα με έρευνα σε καταναλωτές (πηγή ΙΕΛΚΑ), ένας στους δύο δεν σκοπεύει να πάει κάπου φέτος. Οσοι πάνε, θα καθίσουν λίγο. Τους αγχώνουν τα κόστη μετακίνησης και διαμονής. Δεν έχουν μεγάλα σχέδια, πενθήμερο σ’ ενοικιαζόμενο ή εξοχικό γνωστού.
Και; Τι να γίνει; Δεν υπάρχει κάτι σαν «δικαίωμα στις διακοπές». Πράγματι. Ομως, η έκθεση σε περίπου τέσσερις μήνες αφόρητης ζέστης είναι κάπως ακραία συνθήκη που, όταν δεν απαλύνεται, πλήττει την κοινωνική συνοχή. Γίνεται αίσθημα αποκλεισμού.
Ο αποκλεισμός που νιώθουν οι ντόπιοι δεν είναι σκέτη γκρίνια, ζήλια ή μιζέρια. Είναι κι αυτά. Είναι, όμως, κι ένα συναίσθημα με πολιτική βαρύτητα που συνοψίζει την κούραση που νιώθουν οι άνθρωποι από τους χαμηλούς μισθούς και τους φόρους χωρίς κανένα αντίκρισμα. Αναφέρομαι, φυσικά, στους αδιόριστους που δεν έχουν μέσα.
Λύσεις υπάρχουν κι όλοι μας έχουμε –συζητήσιμες– ιδέες για το πώς θα έμοιαζαν αυτές. Κάποια μέτρα θα μπορούσαν να αφορούν τα εργασιακά δικαιώματα όσων ψιλοκόβουν τις σαλάτες και τα φρούτα των τουριστών. Ετσι θα λυνόταν σε κάποιους και η απορία γιατί δεν πάμε όλοι να δουλέψουμε σεζόν. Αλλα θα μπορούσαν να αφορούν την προνομιακή πρόσβαση των ντόπιων στις τέχνες. Υπάρχουν τέτοια μέτρα και νομίζω ότι βοηθούν τους ντόπιους να δουν τους τουρίστες ως φιλομαθείς ανθρώπους που ήρθαν από μακριά, όχι σαν ακέφαλες ορδές ανοήτων.
