Οσοι διαβάζουν τη στήλη θα θυμούνται ότι χθες παρακολουθήσαμε μια δραματική σκηνή από τα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία σχετιζόταν με το ποδόσφαιρο (διατρέχουμε το βιβλίο «Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως» –μτφρ. – επίμετρο: Κώστας Αθανασίου, εκδ. Μεταίχμιο– του Εδουάρδο Γκαλεάνο (1940-2015), ενώ απομένουν μερικές ημέρες έως το εναρκτήριο λάκτισμα του Μουντιάλ 2026, στις 11 Ιουνίου).
Το ότι Αγγλοι στρατιώτες μπορεί να εξόρμησαν από το χαράκωμά τους επειδή ο λοχαγός τους σούταρε δύο μπάλες προς τις θέσεις των Γερμανών δείχνει όχι μονάχα την παράνοια του πολέμου, αλλά και τη θέση που έχει στις καρδιές πολλών ανθρώπων το ποδόσφαιρο (άλλη παράνοια και αυτή).
Οι περισσότεροι ξέρουμε για Αγγλους, Γάλλους και Γερμανούς στρατιώτες, οι οποίοι ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1914 αντάλλαξαν και μερικά σουτάκια μεταξύ τους στο πλαίσιο προσωρινής ανακωχής λόγω της μεγάλης γιορτής (όχι, δεν έστησαν κανονικό ποδοσφαιρικό αγώνα, όπως γενικά πιστεύεται).
Στην Ουκρανία, μας λέει ο Γκαλεάνο, υπάρχει μνημείο στη μνήμη των παικτών της Ντιναμό Κιέβου. Η ιστορία είναι αυτή: οι Γερμανοί έχουν καταλάβει τη χώρα και διοργανώνεται ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ των Ουκρανών με ομάδα Γερμανών στρατιωτών. Ο Γκαλεάνο μιλάει για έναν μόνον αγώνα· η αλήθεια είναι ότι έγιναν κάμποσοι.
Ο συγγραφέας αναφέρεται σε έναν συγκεκριμένο που πραγματοποιήθηκε στις 9 Αυγούστου του 1942, γνωστό ως «Το ματς του θανάτου».
Στην Ουκρανία, μας λέει ο Γκαλεάνο, υπάρχει μνημείο στη μνήμη των παικτών της Ντιναμό Κιέβου.
Η πίεση να χάσουν οι Ουκρανοί ήταν ασφυκτική. Ο Γκαλεάνο γράφει πως τους είχε δοθεί συγκεκριμένη οδηγία: «Αν νικήσετε, θα πεθάνετε». Δεν ξέρουμε αν ειπώθηκε έτσι, τόσο στεγνά, πάντως αυτό ήταν το πνεύμα των Γερμανών.
Οι Ουκρανοί μπήκαν στο παιχνίδι αποφασισμένοι να χάσουν. Πάνω στο παιχνίδι, όμως, το ξέρουμε όλοι όσοι έχουμε παίξει ακόμα και λίγο, ακόμα και ασόβαρα σε κάποιο 5×5, τα αίματα ανάβουν. Το πείσμα που σε πιάνει σε κάνει πάλι παιδί. Και, ως γνωστόν, τα παιδιά δεν πολυσκέφτονται τις συνέπειες.
Σε ένα ανώδυνο 5×5 σήμερα και μεταξύ 50άρηδων, η συνέπεια μπορεί να είναι ένα σπασμένο χέρι (ο γράφων μιλάει εκ πείρας…). Στην Ουκρανία του 1942, όμως, δεν ήταν ακριβώς έτσι.
Εκείνη τη μέρα, 9 Αυγούστου του 1942, οι Ουκρανοί κέρδισαν με 5-3. Ο Γκαλεάνο γράφει: «Με τη λήξη του αγώνα, τουφεκίστηκαν στην κορφή ενός ψηλού βράχου και οι έντεκα, ενώ φορούσαν ακόμη τις φανέλες τους».
Οσο κι αν το έχω ψάξει, αυτό που βρίσκω είναι ότι τέσσερις παίκτες της F.C. Start εκτελέστηκαν, άλλοι εστάλησαν σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως και, επιπλέον, δεν είναι απολύτως εξακριβωμένο ότι το μένος των Γερμανών οφειλόταν στο παιχνίδι ή δεν ήταν «business as usual».
Δεν έχει και μεγάλη σημασία. Η ουσία είναι ότι πολλοί παίρνουν το ποδόσφαιρο πολύ στα σοβαρά…
