Τι είδους πρόγραμμα για την οικονομία μπορεί να εφαρμόσει μια κυβέρνηση που στηρίζεται σε μια κοινοβουλευτική ομάδα όπου οι μισοί είναι σοσιαλδημοκράτες και οι άλλοι μισοί αριστεροί ριζοσπάστες;
Ισως να συμφωνήσουν σε κάποια αύξηση στους φόρους εισοδήματος και περιουσίας, και σε περισσότερες κοινωνικές δαπάνες. Αλλά είναι βέβαιο ότι θα συγκρουστούν όταν έρθει η ώρα για μέτρα που θα ενισχύουν τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Γιατί οι σοσιαλδημοκράτες, με τη διεθνή έννοια του όρου, είναι οπαδοί μιας εκδοχής του καπιταλισμού, ενώ οι αριστεροί ριζοσπάστες είναι αντικαπιταλιστές.
Οι μεν στηρίζουν ενεργά τις ιδιωτικές επιχειρήσεις που μπορούν να παράγουν και να εξάγουν προϊόντα υψηλής αξίας, με το σκεπτικό ότι μόνον αν υπάρχουν πολλές θέσεις εργασίας σε τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να υπάρχουν καλοί μισθοί και καλές συνθήκες εργασίας για μεγάλο ποσοστό των εργαζομένων.
Οι δε προτιμούν να αφήσουν τις επιχειρήσεις στην τύχη τους (αν όχι και να τις κλείσουν) και προσδοκούν ότι η παραγωγή θα αυξηθεί με άλλους τρόπους οργάνωσης, όπως οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, η αυτοδιαχείριση στα εργοστάσια ή τα δίκτυα ανεξάρτητων επαγγελματιών που παράγουν συνεργατικά.
Οι σοσιαλδημοκράτες πολιτικοί συνομιλούν και συνεργάζονται όχι μόνο με τα εργατικά σωματεία, αλλά και με τους εργοδότες, για να τους ενισχύσουν με τους κατάλληλους δημόσιους πόρους: υποδομές, προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, και στοχευμένες επιδοτήσεις, που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα στις διεθνείς αγορές. Εχουν άμεση, πρακτική τριβή με την πραγματική οικονομία.
Η επιτυχημένη σοσιαλδημοκρατία στις μικρές χώρες της βόρειας Ευρώπης χαρακτηρίζεται όχι μόνον από το κοινωνικό κράτος, αλλά και από την ισχυρή εξαγωγική βιομηχανία.
Οι αριστεροί ριζοσπάστες, αν και όταν ασχολούνται με τις εναλλακτικές μορφές παραγωγής, συνομιλούν μεταξύ τους, διαβάζουν παλιά κείμενα και γράφουν καινούργια, αλλά δεν έχουν καμιά τριβή με υπαρκτά εργοστάσια, εργαστήρια και χωράφια. Φαντάζονται τις νέες μορφές, αλλά δεν τις δοκιμάζουν στην πράξη. Στον ΣΥΡΙΖΑ, όταν ήταν κόμμα εξουσίας, δεν υπήρχαν στελέχη που να αφιέρωσαν τη ζωή τους για να πετύχουν τα συνεργατικά σχήματα, που να εργάστηκαν δηλαδή σοβαρά για την παραγωγή, και όχι για τη «διεκδίκηση». Ισως, όπως ορισμένοι πιστοί χριστιανοί και μουσουλμάνοι, να προσδοκούν ότι τα νέα σχήματα θα φανερωθούν στη μετά θάνατον ζωή – μετά τον θάνατο του κεφαλαίου, δηλαδή.
Αυτές οι διαφορές μεταξύ κεντροαριστερών και αριστερών μπορεί να μην εμπόδιζαν παλαιότερα κυβερνήσεις συνεργασίας σε χώρες με μεγάλη και κλειστή εσωτερική αγορά, και μισθούς ήδη ικανοποιητικούς. Οι πολιτικοί μπορούσαν να αναβάλουν τις μεταρρυθμίσεις στην οικονομία και να επικεντρωθούν αλλού.
Αλλά σήμερα, σε μια μικρή ανοικτή οικονομία με χαμηλή παραγωγικότητα, όπως είναι η Ελλάδα, το βιοτικό επίπεδο δεν μπορεί να βελτιωθεί για τους πολλούς παρά μόνο με ενεργητική υποστήριξη του επιχειρείν από το κράτος. Χρειαζόμαστε μεταρρυθμίσεις και ενισχύσεις που θα έχουν ως αποτέλεσμα όχι μόνον υψηλότερους μισθούς αλλά και υψηλότερα κέρδη για πολλές εταιρείες. Θα το στηρίξουν αυτό οι ριζοσπάστες αριστεροί; Πολύ αμφιβάλλω.
Η επιτυχημένη σοσιαλδημοκρατία στις μικρές χώρες της βόρειας Ευρώπης είναι το θετικό παράδειγμα για όλους τους κεντροαριστερούς της Δύσης. Χαρακτηρίζεται όχι μόνον από το κοινωνικό κράτος, αλλά και από την ισχυρή εξαγωγική βιομηχανία, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να είναι βιώσιμη η υψηλή φορολογία. Είναι ενδεικτικό ότι στον «δείκτη οικονομικής ελευθερίας» (του συντηρητικού Heritage Foundation) αυτές οι χώρες κατατάσσονται πολύ ψηλά, παρ’ όλη τη βαριά φορολογία. Εκεί η Κεντροαριστερά και η Κεντροδεξιά είναι πολύ πιο κοντά μεταξύ τους, από ό,τι είναι με την κομμουνιστική και τη ριζοσπαστική Αριστερά ή με την Ακροδεξιά. Το κέντρο κρατάει την ευημερία.
Αυτό χρειαζόμαστε και στην Ελλάδα – δύο (ή περισσότερα) «συστημικά» κόμματα που να εναλλάσσονται στην κυβέρνηση και να συνεργάζονται όποτε χρειάζεται. Η διαιρετική τομή μέσα στο Κέντρο, που επιδιώκουν ένα μέρος του ΠΑΣΟΚ και το νέο κόμμα Τσίπρα, θα διαιωνίζει την υπανάπτυξη.
*Ο κ. Αρίστος Δοξιάδης είναι ομότιμος εταίρος στο κεφάλαιο επενδύσεων τεχνολογίας Big Pi.
