Υπάρχουν άραγε πολλές πιθανότητες να μη γνωρίζει η Μαρία Καρυστιανού ποιοι την περιτριγυρίζουν; Είναι δυνατόν να αγνοεί τις πολιτικές ταυτότητες και τις πολιτισμικές διασυνδέσεις όσων στοιχίζονται γύρω από το κίνημά της; Ανάμεσα στα παλιά στελέχη της Νίκης, στις εγνωσμένα συντηρητικές προσωπικότητες και στις γνωστές για τους ενεργούς δεσμούς τους με τη Ρωσία φιγούρες, ακόμη και κάποιος εντελώς απονήρευτος θα εντόπιζε μια συνάφεια. Και ακόμη κι αν δεν την εντόπιζε αμέσως, οπωσδήποτε θα την ανακάλυπτε στην πορεία, σαν επαναλαμβανόμενο εκφραστικό μοτίβο. Τι λένε όλοι αυτοί στις συναντήσεις τους; Μόνο πόσο διεφθαρμένη χώρα είναι η Ελλάδα; Μόνο πόσο «μπαζωμένη» είναι η Δικαιοσύνη; Σίγουρα, εφόσον μάλιστα φτιάχνουν κόμμα, θα οραματίζονται την Ελλάδα που θέλουν, θα καταθέτουν απόψεις για το πώς θα μοιάζει η Ελλάδα αυτή και οι απόψεις τους μάλλον θα συμπίπτουν, αλλιώς τι δουλειά έχει η Καρυστιανού με αυτούς τους συνεργάτες; Οι φίλοι μας περιγράφουν εύγλωττα ποιοι είμαστε.
Συνονθύλευμα
Στη μεταμνημονιακή Ελλάδα, βέβαια, το πού στεκόμαστε στον άξονα Αριστεράς και Δεξιάς δεν μας ορίζει τόσο, όσο το πού βρισκόμαστε στο συνεχές της συστημικότητας. Ειδικά η περιοχή του αντισυστημισμού τούς χωράει όλους, όπως αποδεικνύουν τα ετερόκλητα πλήθη των γεμάτων πλατειών σε περιόδους κρίσης. Οσοι, λοιπόν, σπεύδουν να αποδώσουν στο κίνημα Καρυστιανού (ακρο)δεξιά χαρακτηριστικά, δεν έχουν σκεφθεί τις δυνατότητες ανάμεικτης συσπείρωσης που προσφέρει το αντισύστημα: η Αριστερά δεν βασίζεται μόνο στους ακραιφνείς ιδεολόγους της, αλλά και σε όσους προσηλυτίζει με τα «ανατρεπτικά» μηνύματά της· στους ανένταχτους θυμωμένους που δεν ψηφίζουν πολιτικές και προγράμματα στη βάση του πραγματισμού, αλλά σχέδια ρήξης στη βάση της εκδίκησης. Υπ’ αυτή την έννοια, κι ένα δεξιό σαλόνι μπορεί να μαζέψει κόσμο απ’ όλο το φάσμα των ανένταχτων με τον ίδιο «αντισυστημικό» τρόπο, ιδίως όταν αποφεύγει να δηλώσει δεξιό. Το κίνημα Καρυστιανού μπορεί να είναι ή να δηλώνει ό,τι θέλει· δεν υπάρχει αμφιβολία όμως ότι θα προσελκύσει και υποστηρικτές που πολύ θα ήθελε κοντά της και η ριζοσπαστική Αριστερά.
Σύμβολα
Τα σύμβολα δεν είναι για να αγνοούνται, πόσο μάλλον όταν χρησιμοποιούνται με απώτερο στόχο να ιδωθούν και να εκτιμηθούν ως τέτοια. Η ορθόδοξη εικονοποιία της ίδρυσης του κόμματος Καρυστιανού (θρησκευτικές εικόνες στο φόντο, περιστέρια, γιορτινές ημερολογιακές συμπτώσεις) παραπέμπει πράγματι στη χριστεπώνυμη κουλτούρα που ένα χαρακτηριστικό τμήμα του εκλογικού σώματος βρίσκει ελκυστική· συνδέει το εγχείρημα σημειολογικά με όλα εκείνα τα εγχειρήματα που έχουν το πουτινικό πνεύμα ως (ανομολόγητο έστω) σημείο αναφοράς. Πολλοί έσπευσαν να το επισημάνουν και ταυτόχρονα να αναρωτηθούν: Θα αποτελέσει ο νέος πολιτικός φορέας κανάλι για να ασκήσουν επιρροή «σκοτεινές δυνάμεις» στα ελληνικά πράγματα; Θα χρησιμοποιήσει η Ρωσία το κατεξοχήν κόμμα διαμαρτυρίας για να συμβάλει εμμέσως στη θεσμική αποσταθεροποίηση της χώρας;
Ο κύριος Πούτιν
Η πικρή αλήθεια, πάντως, είναι ότι ο (εν μέρει δικαίως) δαιμονοποιημένος Πούτιν είχε την ευκαιρία να συμβάλει δυναμικά στην αποσταθεροποίηση της Ελλάδας και μάλιστα με επίσημο τρόπο, αλλά δεν έδειξε ιδιαίτερη προθυμία να ανταποκριθεί στην καταστροφική πρόκληση. Μας το θυμίζει το ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό», που επαναφέρει στην επικαιρότητα το «έπος» του ’15 και όλες τις ευτράπελες πτυχές του. Πριν από μερικούς μήνες μάς το θύμισε και ο Αλέξης Τσίπρας μέσω του βιβλίου του. Αν είχε τόσο μεγάλη όρεξη να σαμποτάρει τη χώρα, ο Πούτιν θα γινόταν δανειστής μας όταν του ζητήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ· θα γινόταν οικονομικός μας κυρίαρχος και θα εισέπραττε κι ευχαριστίες από πάνω. Εναλλακτικά, αν δεν ήθελε να δανείσει, αλλά επιθυμούσε οπωσδήποτε να διαβεί δολίως τις ανοιχτές πόρτες μας, θα έβρισκε άλλον τρόπο για να «βοηθήσει» και να βοηθηθεί. Ολο και κάποια πονηρά ετεροβαρή συμφωνία θα σκαρφιζόταν και ούτε καν θα συναντούσε αντιστάσεις από μια πολιτική ηγεσία, που, ούτως ή άλλως, τον θαύμαζε. Αλλά τι απάντησε τότε; Βρείτε τα με τη Μέρκελ. Κλώτσησε ο «μέγας πολιτικός σκακιστής» την ευκαιρία να κάνει με μια άμεση κίνηση ό,τι εικάζουμε πως προσπαθεί να πετύχει με πολλές έμμεσες σε βάθος κάμποσων ετών; Μπορεί.
PTSD
Η συνωμοσιολογία που συνοδεύει την ίδρυση του κόμματος Καρυστιανού από τα προεόρτιά του ακόμη είναι ώς ένα βαθμό προϊόν άρνησης: μεγάλο μέρος πολιτών που έζησαν την ταραχώδη δεκαετία της κρίσης και τα πολιτικά της παράγωγα από πρώτο χέρι βιώνει μετατραυματικό στρες· αρνείται να πάρει απόφαση ότι ο λαϊκίστικος ανορθολογισμός είναι εγγενές χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας και όχι συγκυρία ή έργο κάποιου επιτήδειου. Το αοριστολογικό αίτημα για κάθαρση, δικαιοσύνη και ελπίδα, καθ’ υπέρβασιν λογικής και νόμων, επανέρχεται διαρκώς όχι παρότι είναι ανεφάρμοστο στην ιδεατή μορφή με την οποία διατυπώνεται, αλλά ακριβώς επειδή είναι ανεφάρμοστο. Μια κοινωνία που απεύχεται την ουσιαστική μεταρρύθμισή της επιβραβεύει όσους ευαγγελίζονται θαύματα, μέχρι να τσακιστεί, να δηλώσει εξαπατημένη, να μηδενίσει και να κάνει ξανά τα ίδια. Ή μέχρι να μεταρρυθμιστεί πραγματικά απ’ όποιον έχει το σθένος να τη μεταρρυθμίσει.
