Ηταν άνοιξη του 2001 όταν ακούστηκαν για πρώτη φορά συνθήματα υπέρ του UCK στην τότε FYROM και σημερινή Βόρεια Μακεδονία. Σε μια συγκέντρωση χιλιάδων Αλβανών στο Τέτοβο υπέρ της ελεύθερης λειτουργίας τού εκεί παράνομου αλβανικού πανεπιστημίου, οι διαδηλωτές «δεήθηκαν» υπέρ του ένοπλου αγώνα για την ισότιμη κατοχύρωση του αλβανικού στοιχείου (25%-28% του πληθυσμού) στις κρατικές δομές, και την ώρα που η πλατεία δονείτο από τα συνθήματα από τις γειτονικές πλαγιές της Σαρ Πλάνινα, ακούστηκαν οι πρώτες ριπές.
Ηταν από ένοπλες ομάδες του UCK, που κατά το μοντέλο του Κοσόβου είχαν συγκροτηθεί ήδη μυστικά στον ορεινό όγκο της FYROM πάνω από το Τέτοβο, για να διεκδικήσουν με τα όπλα τα δικαιώματα των Αλβανών.
Ακολούθησαν αιματηρές ένοπλες συγκρούσεις, που τερματίστηκαν με παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας, η οποία οδήγησε τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς στην υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας στην Αχρίδα, με την οποία οι Αλβανοί πήραν κάποιες προωθημένες διεκδικήσεις τους.
Η ένταση εκτονώθηκε, τα εθνοτικά πάθη και μίση, όμως, όπως παντού στα Βαλκάνια, δεν έσβησαν. Το ρήγμα ανάμεσα στις δύο μεγάλες κοινότητες και στις κοινωνίες τους παρέμεινε εν υπνώσει επί 25 χρόνια και τώρα αρχίζει να ξυπνάει. Την περασμένη εβδομάδα, συνθήματα υπέρ του UCK ακούστηκαν και πάλι, αυτή τη φορά στο κέντρο της πόλης των Σκοπίων, ξυπνώντας εφιαλτικές μνήμες.
Τούτη τη φορά, οι Αλβανοί κατέβηκαν στους δρόμους, υπενθυμίζοντας με τα συνθήματά τους τι έγινε το 2001 και διεκδικώντας οι εξετάσεις για την απόκτηση άδειας ασκήσεως του δικηγορικού επαγγέλματος των Αλβανών αποφοίτων της Νομικής Σχολής να γίνεται στη μητρική γλώσσα, κάτι που δεν προβλέπεται από τη συμφωνία της Αχρίδας.
Το πλέον ενδιαφέρον ίσως είναι ότι προς ενίσχυσή τους κατέφθασαν με λεωφορεία εκατοντάδες άτομα από τα Τίρανα και το Κόσοβο, προσδίδοντας στη διαμαρτυρία παναλβανικές διαστάσεις και προκαλώντας, έτσι, το ενδιαφέρον και τις ανησυχίες στις πέριξ βαλκανικές πρωτεύουσες, στις Βρυξέλλες και σχόλια από τους αναλυτές των βαλκανικών πραγμάτων.
Ενδεικτικά, ο Αλεξάντερ Σρμπινόφσκι έκρουσε (VREME Βελιγραδίου) τον κώδωνα, επισημαίνοντας ότι «δεν είναι ένα εσωτερικό ζήτημα των φοιτητών, είναι μια συντονισμένη πολιτική πίεση που ξεπερνάει τα σύνορα της χώρας και όποιος παρακολουθεί σοβαρά τη γεωπολιτική της περιοχής πρέπει να το δει ξεκάθαρα αυτό».
Το ιστορικό χάσμα μεταξύ Αλβανών και Σλαβομακεδόνων συντηρεί διαχρονικά την αστάθεια από την ίδρυση του κράτους της σημερινής Βόρειας Μακεδονίας (1991), χώρας-κλειδί στις βαλκανικές ισορροπίες.
Η άνοδος στην εξουσία του εθνικολαϊκιστικού κόμματος VMRO DPMNE και η αμφισβήτηση των συμφωνιών με τις όμορες χώρες (Βουλγαρία, Ελλάδα) και στο εσωτερικό με τους Αλβανούς, επί των οποίων έχει θεμελιωθεί το σημερινό πολυεθνοτικό κράτος, δημιουργούν δυνητικά συνθήκες αποσταθεροποίησης με ευρύτερες επιπτώσεις.
