Λέγαμε χθες, με άξονα το βιβλίο του Ουρουγουανού συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο (1940-2015) «Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως» (μτφρ. – επίμετρο: Κώστας Αθανασίου, εκδ. Μεταίχμιο), ότι η θέση του τερματοφύλακα στο άθλημα εισήχθη στην Αγγλία το 1871. Ωστόσο, αρχικά, το τέρμα ήταν ένα πιο στενό, αλλά και πιο ψηλό (5,5 μέτρα!), τετράγωνο αποτελούμενο από δύο κάθετα δοκάρια ενωμένα μεταξύ τους με ταινία. Το 1875 κάποιος σκέφτηκε την παράλληλη προς το τέρμα ταινία να την αντικαταστήσει με ένα ακόμη δοκάρι.
Τα δοκάρια δεν οριοθετούσαν μονάχα το τέρμα και σταματούσαν την μπάλα, αλλά είχαν μία επιπλέον χρήση: πάνω σε αυτά χαράσσονταν τα γκολ που έμπαιναν. Βρισκόμαστε ακόμα πολύ μακριά από τις ηλεκτρονικές πινακίδες και τα μάτριξ των σύγχρονων σταδίων.
Λείπει όμως κάτι ακόμη, βασικό: ο διαιτητής. Πότε εμφανίζεται; Το 1872. «Μέχρι τότε», γράφει ο Γκαλεάνο, «οι παίκτες ήταν οι ίδιοι κριτές του εαυτού τους και τιμωρούσαν οι ίδιοι τα φάουλ που έκαναν»…
Ομως, ο διαιτητής… δεν μπαίνει στον αγωνιστικό χώρο. Η λειτουργία του μοιάζει περισσότερο με τους διαιτητές του μπάσκετ σήμερα: κινείται κατά κανόνα κατά μήκος της γραμμής του άουτ. Αλλά στο μπάσκετ έχει μια λογική: υπάρχει στενότητα χώρου.
Το 1891 έσπασε και αυτό το ταμπού: ο διαιτητής αρχίζει να μπαίνει στο τερέν, έχοντας μάλιστα ένα καινούργιο αξεσουάρ: σφυρίχτρα.
Με ένα τέτοιο εργαλείο σφυρίχτηκε το πρώτο πέναλτι στην Ιστορία. Ο διαιτητής περπάτησε μερικά βήματα και όρισε το σημείο της εκτέλεσης της ποινής. Ηδη ο βρετανικός Τύπος, μας πληροφορεί ο Γκαλεάνο, έκανε εκστρατεία υπέρ της εφαρμογής της «εσχάτης των ποινών» εφόσον το φάουλ γινόταν εντός της μεγάλης περιοχής του τέρματος. Ο λόγος δεν ήταν για να γίνει το άθλημα πιο συναρπαστικό: η Westminster Gazette «είχε δημοσιεύσει έναν ανατριχιαστικό κατάλογο με νεκρούς παίκτες και σπασμένα κόκαλα».
Το 1882 επετράπη η πρώτη εκτέλεση πλάγιου άουτ με τα χέρια, ενώ το 1890 οριοθετήθηκε ο αγωνιστικός χώρος με ασβέστη και σχεδιάστηκε ένας κύκλος στο κέντρο. Την ίδια εκείνη χρονιά προστέθηκε και κάτι άλλο, ίσως αυτό που συνιστά την πεμπτουσία του ποδοσφαίρου: δίχτυ στο τέρμα.
Για κάθε ποδοσφαιρόφιλο, η φορά που παίρνει η μπάλα καθώς αγγίζει τα δίχτυα, ανάλογα με το σουτ ή την κεφαλιά, ανάλογα με τα φάλτσα επίσης, οι καμπυλώσεις που παίρνει το δίχτυ καθώς η μπάλα αλλοιώνει το σχήμα του με την πορεία της, είναι ό,τι πιο αλλόκοτα μεθυστικό μπορεί να υπάρξει.
Λέω «αλλόκοτα», διότι δεν έχει καμία λογική όλο αυτό. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η ομορφιά έχει να κάνει με τη Φυσική: η φορά της μπάλας, η ταχύτητα, η επαφή με το δίχτυ, από τη στιγμή που θα βρει πάνω του μέχρι η βαρύτητα να την τραβήξει στο έδαφος και να αναπαυθεί κάπου «στην εστία του τέρματος».
Καμία λογική, όχι. Αλλά εκεί βρίσκεται όλη η σαγήνη του πράγματος.
