Η αναφορά στον Θουκυδίδη από τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ στη διάρκεια της συνάντησής του με τον πρόεδρο Τραμπ στο Πεκίνο επανέφερε στη δημοσιότητα την ενδιαφέρουσα και αυξανόμενη έλξη που ασκεί ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός στην Απω Ανατολή. Είχα νωπή ακόμη την αναγνωστική εμπειρία που μου είχε προσφέρει ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε στα ελληνικά σχετικά πρόσφατα. Ο ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ Τόνι Σπόφορθ (Tony Spawforth) είναι ο συγγραφέας ενός πολυεπίπεδου και ευκολοδιάβαστου βιβλίου ιστορικής ανάλυσης και πολιτισμικής γεωγραφίας με τίτλο «Τι οφείλουμε στους αρχαίους Ελληνες» (μετάφραση Ανδρέας Παππάς, εκδ. Πατάκη).
Η σύνδεση του δυτικού, αρχικά, κόσμου, με την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας, από την Αναγέννηση, κυρίως, και μετά είναι μια συναρπαστική διαδρομή της ιστορίας των ιδεών και της εξέλιξης όχι μόνο των κοινωνιών αλλά και ενός ολόκληρου πολιτισμικού οικοσυστήματος ταυτισμένου, μετά τον 18ο αιώνα και τον γερμανικό κλασικισμό του Βίνκελμαν, με τη νεωτερικότητα και την κοινή αντίληψη ενός δυτικού κανόνα.
Θαυμάσια αφηγείται ο Τόνι Σπόφορθ τη διάχυση και την επιρροή των Ελλήνων στη Δύση μέσα από μια κλιμακούμενη υποδοχή μιας βεντάλιας αντιλήψεων και αξιών, από τις έννοιες της δημοκρατίας, του κάλλους και της ελεύθερης βούλησης έως την «κατασκευή» του σεξ, των αθλημάτων και των παραστατικών τεχνών.
Και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο τρόπος που ο Σπόφορθ μπλέκει όχι μόνο την ακαδημαϊκή με τη λαϊκή κουλτούρα, αλλά και τις διαβαθμίσεις επιρροής και διάδοσης της αρχαίας ελληνικής κουλτούρας σε ποικίλες νησίδες κοινωνικής διάδρασης στη Δύση, αλλά και στην Ανατολή.
Στην Απω Ανατολή, ιδίως από τα τέλη του 19ου αιώνα, αρχικά στην Ιαπωνία και σταδιακά στην Κίνα και στα πρόσφατα χρόνια στη Νότια Κορέα και σε άλλους τόπους της Ασίας, υπάρχει έλξη προς όσα προκαλεί ως συνειρμό η αρχαία Ελλάδα, διάσταση που αποκτά επιπλέον σημασία στον νέο γεωπολιτικό συσχετισμό.
Οσο τις τελευταίες δεκαετίες αμφισβητείται στον ευρωατλαντικό κόσμο η πατροπαράδοτη ουμανιστική κατανόηση και πρόσληψη της Δύσης (σε σχέση με άλλους πολιτισμικούς πόλους), στην Ανατολή υπάρχει μια άλλου τύπου σύνδεση με αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως ελληνική αρχαιότητα.
Ο Τόνι Σπόφορθ μιλάει για μια ολοένα και πιο αισθητή παρουσία της αρχαίας Ελλάδας στην Απω Ανατολή (σελ. 345) και επικεντρώνεται επίσης στον ρόλο της σύγχρονης μαζικής κουλτούρας μέσω της λογοτεχνίας (της παραλογοτεχνίας), των κόμικς, του κινηματογράφου, των βίντεο γκέιμς… Ισως η νέα ταινία του Νόλαν εντάσσεται και αυτή στον νέο μετα-δυτικό κόσμο.
