Οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες στο συνέδριο του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ, το 1959, εγκατέλειψαν καταστατικά τον μαρξισμό, τον οποίο είχαν ασπαστεί το 1891 στο ξακουστό συνέδριο της Ερφούρτης, με το ομώνυμο πρόγραμμά του. Αντιλήφθηκαν πως για να κυβερνήσουν, η ικανή και αναγκαία συνθήκη ήταν η αναθεώρηση των κοινωνικών και πολιτικών συμμαχιών εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου. Ηταν ένα σημαντικό τόλμημα που επιβραβεύθηκε ύστερα από λίγα χρόνια. Δεν νομίζω σήμερα να υπάρχει στην Ευρώπη σοσιαλιστικό κόμμα με καταστατική αναφορά στον μαρξισμό.
Εκανα αυτόν τον μικρό πρόλογο καθώς βλέπω να αναπτύσσεται ένας προβληματισμός στο εσωτερικό της ριζοσπαστικής Αριστεράς για τις ιδεολογικές συντεταγμένες του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα. Ο πρώην πρωθυπουργός προφανώς έχει αντιληφθεί πως η αναρρίχησή του στην εξουσία το 2015 οφειλόταν αποκλειστικά στις ειδικές συνθήκες εκείνων των ταραγμένων χρόνων και όχι στην αγάπη των πολιτών για τον μαρξιστικό σοσιαλισμό. Ετσι, σήμερα, αν θέλει να επανέλθει στην εξουσία, θα πρέπει να μιλήσει με τέτοιο τρόπο ώστε να κατακτήσει και τους μετριοπαθείς πολίτες. Αυτούς που απεχθάνονται τις ακρότητες.
Aν o Τσίπρας θέλει να επανέλθει στην εξουσία, πρέπει να μιλήσει με τρόπο ώστε να κατακτήσει και μετριοπαθείς πολίτες.
Και κάπου εδώ ανακύπτει το γνωστό δίλημμα που βασανίζει στελέχη και διανοουμένους του χώρου της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Αναζήτηση της κυβερνησιμότητας ή διαφύλαξη της ιδεολογικής και αξιακής ταυτότητας αυτού του χώρου; Είναι σαφές πως η ιδεολογική καθαρότητα αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των μικρών κομμάτων. Ο λόγος τους είναι καταγγελτικός και ως εκ τούτου το ακροατήριο περιορισμένο. Οι θέσεις τους πιο πολύ θυμίζουν κήρυγμα από άμβωνος παρά πολιτική παρέμβαση. Δεν κάνουν πολιτικές εκπτώσεις ή συμβιβασμούς, για να μην αλλοιωθεί η φυσιογνωμία του κόμματός τους. Κλασικό παράδειγμα η ανανεωτική Αριστερά, σε όλες τις εκφράσεις της, την εποχή της πτώσης, στη δεκαετία του 1980.
Σήμερα η ριζοσπαστική Αριστερά για να ξαναγίνει κυβερνώσα θα πρέπει να ακυρώσει ένα σημαντικό μέρος της ταυτότητάς της. Να προχωρήσει στο δικό της Μπαντ Γκόντεσμπεργκ για να πορευθεί στη συνέχεια προς το ελληνικό Επινέ με την Κεντροαριστερά. Δεν είναι εύκολο, καθώς οι αντιστάσεις είναι πολλές. Χώροι έντονα ιδεολογικοποιημένοι δύσκολα εγκαταλείπουν κεντρικά τους προτάγματα. Αυτό το αντιλήφθηκε ο Αλ. Τσίπρας και επιχείρησε την επιστροφή του μέσω της ανακαίνισης και του καλλωπισμού της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Το κομβικό ερώτημα είναι αν η συγκεκριμένη Αριστερά ανακαινίζεται και καλλωπίζεται ώστε να γίνει ελκυστική σε συνθήκες κοινωνικής και πολιτικής κανονικότητας. Διότι το γενικότερο πλαίσιο εντός του οποίου καλείται να κινηθεί ως κυβερνώσα παράταξη είναι δεδομένο και απαιτεί συμβιβασμούς και παραδοχές που αντίκεινται στη φυσιογνωμία ενός τέτοιου κόμματος. Αυτό το κατανόησαν οι συντάκτες του μανιφέστου Τσίπρα, έβαλαν πολύ νερό στο κρασί τους, κυρίως διά αποσιωπήσεων, και για αυτό δέχθηκαν έντονη κριτική από τα αριστερά.
Συνοπτικά το δίλημμα είναι ένα: Τι θέλουν; Μια μικρή και συμπαθή Αριστερά ή μια κυβερνώσα Αριστερά με αλλοιωμένο τον αριστερό πυρήνα της;
