Ο γρίφος, πώς γίνεται να βρίσκεται σε τέτοια ύψη η εφηβική ψυχική δυσανεξία, έχει λυθεί προ καιρού από τους ειδικούς. Τα έξυπνα κινητά τούς άλλαξαν τη ζωή. Η μετάβαση από την προσωπική επαφή στο ασταμάτητο διαδικτυακό αλισβερίσι, η πίεση σε όλα τα πεδία, η ενίοτε αποκαρδιωτική σύγκριση με τους άλλους, η άμεση ετυμηγορία των συνομηλίκων έχουν προστεθεί στο αέναο εφηβικό άγχος για τις σχολικές επιδόσεις. Ανησυχούν υπερβολικά για την εμφάνιση και το κοινωνικό προφίλ τους –η διαδικτυακή αποδοχή ή μη χτίζει ή ροκανίζει την αυτοεκτίμηση και την ταυτότητά τους, κλείνει ή ανοίγει την πόρτα στην αυτοενοχοποίηση.
Το μέλλον, γι’ αυτούς, δεν είναι πλέον η Εδέμ. Ερευνα της Pew Research έδειξε ότι μόνο 14% των Αμερικανών εφήβων και νέων θα μετοικούσαν στο μέλλον, εάν αυτό ήταν δυνατόν. Σχεδόν οι μισοί είπαν ότι θα προτιμούσαν να ζουν στο παρελθόν. Γιατί; Διότι όλοι μας μιλάμε διαρκώς για ένα σκοτεινό αύριο, για την οριστική κατάρρευση των στοχεύσεων της προόδου, για νέους κύκλους οικονομικής αστάθειας εξαιτίας των πολέμων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, για την πιθανότητα ενός πυρηνικού πολέμου, για τις ανεπίστρεπτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, για επικείμενες πανδημίες, για την εργασιακή περιθωριοποίηση του ανθρώπου από τις μηχανές, ακόμη και για ενδεχόμενη καταστροφή της ανθρωπότητας από την τεχνητή νοημοσύνη. Και αισθάνονται θυμό για τον κόσμο που κληρονομούν. Η διάλυση της έννοιας του χρόνου ως προοδευτικής διαδοχής, ως διαρκούς βηματισμού προς τα εμπρός, υψώνει μπρος στα μάτια αρκετών ανηλίκων έναν μαύρο αδιαπέραστο τοίχο.
Ισως δεν το συνειδητοποιούμε, όμως έχουμε εγκαταστήσει το μέλλον γερά μέσα στο παρόν. Είναι σαν να ζούμε ήδη εκεί. Οι όλο και πιο εξελιγμένες διά της ΑΙ μηχανές των προβλέψεων πλάθουν διαρκώς αυτό που πρόκειται να συμβεί. Και είναι συνήθως δυσοίωνο. Το Ρολόι της Αποκάλυψης, που επινοήθηκε το 1947 από ατομικούς επιστήμονες του Προγράμματος Μανχάταν, με σκοπό να παρακινεί ηγέτες και πολίτες σε δράση ενάντια στην πλανητική αυτοκαταστροφή και σήμερα βρίσκεται πιο κοντά στα μεσάνυχτα από ποτέ –85 δευτερόλεπτα–, δίνει δύο μηνύματα. Το ένα λέει ότι η βόμβα έχει ήδη απασφαλιστεί και το άλλο κραυγάζει τη συνταρακτική ανθρώπινη επινοητικότητα για επιβίωση. Είναι ζήτημα επιλογής. Ως φαίνεται, λίγοι ακούν το δεύτερο και ακόμη λιγότεροι ισχυροί βγάζουν το κεφάλι από την άμμο για ν’ ατενίσουν τη στενή φωτεινή πύλη.
