Η περίπτωση του Γερμανού πιλότου είναι συναρπαστική. Ο άνθρωπος πλήρωσε ένα πακέτο διακοπών, ταξίδεψε στην Ελλάδα και η παροχή δεν ήταν όπως συμφωνήθηκε (δεν είχε άνετη πρόσβαση σε πισίνα). Επιστρέφοντας στη Γερμανία άσκησε αγωγή και κέρδισε. Πρόκειται για ήπια περίπτωση ακτιβισμού υπέρ του καταναλωτή.
Στη Γερμανία υπάρχει στιβαρό σύστημα προστασίας του αδύναμου μέρους στις συμβάσεις και κουλτούρα διεκδίκησης στους καταναλωτές, τους ενοικιαστές και τους εργαζομένους. Η προσφυγή του πιλότου υποδηλώνει πίστη σ’ ένα σύστημα επίλυσης διαφορών. Στην Ελλάδα μία διεκδίκηση για χαμηλό ποσό και για κάτι «τόσο ασήμαντο» όσο η τιμή ενός αγαθού ή η θέση της πετσέτας είναι λιγότερο πιθανή, γιατί είναι δυσκολότερη.
Δεν υπάρχει η σχετική κουλτούρα, η «άνεση» χρόνου/χρήματος και η πίστη ότι το σύστημα λειτουργεί αποτελεσματικά. Παρόλο που η Ελλάδα, όπως η υπόλοιπη ευρωζώνη, λειτουργεί στη λογική της «ελεύθερης αγοράς» για τα καταναλωτικά αγαθά (αλλά και για τα πλέον κρίσιμα δίκτυα), οι άνθρωποι δεν έχουν μορφώσει καταναλωτική συνείδηση ή κουλτούρα διεκδικήσεων. Οι αρχές που σε όλη την Ευρώπη απορροφούν τις παρενέργειες από την απελευθέρωση των αγορών – οι Ανεξάρτητες Αρχές- έχουν υποστεί συντριπτικό πλήγμα στη χώρα μας. Το «τελευταίο καταφύγιο», το δικαστήριο, βραδυπορεί ανελέητα, ενώ για διάφορους λόγους (που περιλαμβάνουν και τη θρησκευτική παράδοση) οι Ελληνες, σε αντίθεση με τους Γερμανούς, ασχολούνται λιγότερο με το εάν τους κλέβει ο πάροχος του ίντερνετ ή με το εάν έχει στηθεί καρτέλ σε κρίσιμα δίκτυα.
Το αποτέλεσμα: ασυδοσία. Βίαιες καταπατήσεις δημόσιου χώρου, ατιμωρησία και «ύφος» απ’ όσους υπερχρεώνουν με άνεση. Μπαρ που επεκτείνονται διαρκώς. Παράκτιες επιχειρήσεις που ρυπαίνουν με τον θόρυβο, τα σκουπίδια και την αισθητική τους.
Μπορεί τα λαϊφστάιλ περιοδικά να επενδύουν όλες τους τις μικρές δυνάμεις για να μας πείσουν πως είναι αποτυχία να παίρνεις καφέ στο θερμός και να πεζοπορείς σε ήσυχες παραλιούλες, αλλά δεν πείθουν. Εξίσου δύσκολο είναι να πειστούμε πως η άθλια μουσική από τα μπιτσόμπαρα είναι προτιμότερη από τα κύματα και τους γρύλους. Ή πως η δημιουργία πάρκινγκ για αυτοκίνητα υψηλού κυβισμού γύρω από θάλασσες και λίμνες είναι τετελεσμένη εξέλιξη. Ή πως στα νότια προάστια θριαμβεύει το «χάι λίβινγκ» και το υψηλό γούστο.
Φτάνοντας ο πολίτης σε παραλίες της Αττικής πρέπει ν’ απολογηθεί ή να δηλώσει τις προθέσεις του. Εκτός κι αν θέλει να πληρώσει δεκάδες ευρώ για ένα μπαγιάτικο σάντουιτς κι έναν στραβοχυμένο εσπρέσο οπότε το πράγμα αλλάζει και οι καταπατητές τού φέρονται με ευγένεια. Παρόλο που η περίπτωση του πιλότου αφορούσε διαμάχη μεταξύ ιδιωτών, θα μπορούσαμε να διδαχθούμε από αυτήν, εάν θέλουμε να συντηρήσουμε την ανεμπόδιστη πρόσβασή μας σε νερό.
Είμαστε ελάχιστα διεκδικητικοί με την καθαριότητα στους δημόσιους χώρους λες και δεν την πληρώνουμε. Το ίδιο και με τη συντήρηση της ποιότητας του νερού στις παραλίες μας και την απομάκρυνση των σκουπιδιών από τη θάλασσα. Είναι σαν να μας έχει εμποτίσει μία στρεβλή, υπερ-καταναλωτική λογική: το κομμάτι της παραλίας που δεν εκβάλλει σε ξενοδοχείο ή μπαρ θα είναι πιο βρώμικο. Η παραλία που δεν διαθέτει παράνομο πάρκινγκ θα είναι δυσπρόσιτη και, «φυσικά», χωρίς καμία πρόνοια για ασθενείς, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρίες -εάν θέλουν να κολυμπήσουν, ας πάνε σε ακριβό ξενοδοχείο! Η μέριμνα για τον σωματικά αδύναμο στην Ελλάδα είναι «premium service».
Καντίνες που παρασιτούν στο τοπίο και υπερχρεώνουν νερά ή μπίρες; Κανένα πρόβλημα! Θορυβώδεις επιχειρήσεις που καταστρέφουν το ηχοτοπίο, τις κατοικίες πουλιών και το περιβάλλον των ψαριών; Κανένα θέμα. Ξαπλώστρες που βιάζουν τη θάλασσα; Ναι, γιατί όχι; Φέτος το καλοκαίρι, ας δούμε το άπλωμα της πετσέτας, τη συντήρηση της ησυχίας και την αντίσταση στην ασυδοσία σαν ήρεμες πράξεις φροντίδας.
