Το δολάριο παραμένει το εργαλείο που δίνει στις ΗΠΑ ασύλληπτη ισχύ σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Το ερώτημα είναι κατά πόσον το στάτους του δολαρίου, και κατ’ επέκτασιν των ΗΠΑ, απειλείται και από τι. Η διόγκωση του αμερικανικού χρέους έχει αρχίσει να συζητείται ευρύτατα ως «ο ελέφαντας στο δωμάτιο». Το χρέος ξεπέρασε για πρώτη φορά ύστερα από δεκαετίες το 100% του ΑΕΠ και όλα δείχνουν ότι θα συνεχίσει στην ίδια πορεία τα επόμενα χρόνια. Οι ιστορικοί που ασχολούνται με τη σχέση ανάμεσα στο χρέος και στη γεωπολιτική ισχύ μιας υπερδύναμης επισημαίνουν, όμως, μία ακόμη στατιστική, την οποία θεωρούν εξόχως ανησυχητική. Για πρώτη φορά τα ποσά που πηγαίνουν στην εξυπηρέτηση του χρέους έχουν ξεπεράσει τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες. Με τον Τραμπ να έχει ήδη ξοδέψει 25 δισεκατομμύρια στον πόλεμο του Ιράν, αλλά και τις δεσμεύσεις του για νέα εξοπλιστικά προγράμματα, οι ειδικοί προβλέπουν ότι η ψαλίδα θα ανοίξει και άλλο. Το πολιτικό σύστημα αδυνατεί να ομονοήσει και να πάρει γενναίες δημοσιονομικές αποφάσεις.
Πίσω από τη μοναδική ισχύ του δολαρίου υπήρχε πάντοτε η εδραιωμένη πεποίθηση ότι στις ΗΠΑ λειτουργεί ένα κράτος δικαίου, με κανόνες και προβλέψιμη ηγεσία.
Ο αντίλογος σε αυτές τις κινδυνολογικές επισημάνσεις είναι το επιχείρημα που ακούμε συχνά από Αμερικανούς αξιωματούχους: «Κοιτάξτε γύρω σας, βλέπετε κάποιο άλλο νόμισμα ή παγκόσμιο σύστημα κανόνων που μπορείτε να εμπιστευθείτε;». Και όμως, και εδώ κάτι αλλάζει. Ενα διευρυνόμενο κομμάτι διεθνών συναλλαγών γίνεται σε κινεζικό νόμισμα. Μεγάλες εταιρείες συνάπτουν δάνεια σε γουάν και όρους διαιτησίας όχι στο Λονδίνο, όπως συνηθιζόταν, αλλά στο Χονγκ Κονγκ. Ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο παραδέχθηκε πρόφατα ότι οι ΗΠΑ θα δυσκολευτούν τα επόμενα χρόνια να επιβάλουν κυρώσεις όπου θέλουν, γιατί θα ενισχύονται άλλα παράλληλα συστήματα. Το περίφημο SWIFT, από το οποίο περνάει η συντριπτική πλειονότητα τραπεζικών συναλλαγών, παραμένει μοναδικό και ούτε η Ε.Ε. αλλά ούτε και η Κίνα έχουν καταφέρει να το υποκαταστήσουν.
Παρ’ όλα αυτά, η αμφιβολία για το αν το δολάριο θα αντέξει και αν θα συνεχίσει να είναι το παγκόσμιο νόμισμα αναφοράς συζητείται ευρέως και βαθαίνει. Πίσω, άλλωστε, από τη μοναδική του ισχύ υπήρχε πάντοτε η εδραιωμένη πεποίθηση ότι λειτουργεί ένα κράτος δικαίου, με κανόνες και προβλέψιμη ηγεσία. Οσο οι θεσμοί στην Αμερική κλυδωνίζονται, όλοι περιμένουν να δουν αν τελικά οι βασικοί αρμοί θα αντεπεξέλθουν στον ιστορικό τους ρόλο, από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα έως το Ανώτατο Δικαστήριο. Η αμερικανική οικονομία είναι, βεβαίως, πάντοτε απίστευτα δυναμική και οι ΗΠΑ βρίσκονται πολύ μπροστά σε υπηρεσίες και τεχνολογία. Αυτά από μόνα τους δεν διασφαλίζουν, όμως, την ηγεμονία σε μία υπερδύναμη. Οι αγορές έχουν τον τρόπο να αμφισβητούν αυτό που βλέπουμε επιφανειακά εμείς οι υπόλοιποι. Γι’ αυτό και είναι καρφωμένες στα μόνιτορ του Bloomberg, περιμένοντας τη στιγμή που το επιτόκιο του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου θα μπει στην κόκκινη ζώνη.
