«Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας – Trust your Stars» ήταν ο τίτλος του πολυδιαφημισμένου προγράμματος του υπουργείου Παιδείας συνολικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ, που είχε στόχο την υλοποίηση ερευνητικών έργων. Το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το 2022. Η πρόσκληση για τους ερευνητές δημοσιεύθηκε στις 15 Απριλίου 2024. Κατατέθηκαν 1.241 προτάσεις, χωρίς να υπάρξει κάποια προσφυγή, και εγκρίθηκαν 145. Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων προκάλεσε χιονοστιβάδα αντιδράσεων.
Καταγγέλθηκαν αδιαφανείς διαδικασίες, παρατυπίες, προβλήματα στη στελέχωση των επιτροπών, πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων, ατεκμηρίωτες αξιολογήσεις, αξιολόγηση ακόμη και μέσω της τεχνητής νοημοσύνης. «Μόλις 12 μέλη συγκρότησαν την τελική επιτροπή αξιολόγησης, καλούμενα να εξετάσουν 1.241 προτάσεις σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Η συγκρότηση της επιτροπής έγινε στις 5/5/2025 και η παράδοση του πρακτικού στις 18/7/2025», ανέφεραν τον περασμένο Αύγουστο σε επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό 875 επιστήμονες.
Οπως έγινε γνωστό, πριν από λίγες μέρες γράφτηκαν και επισήμως οι τίτλοι τέλους του προγράμματος, με απόφαση του υπουργείου Οικονομικών και αιτιολόγηση την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Για τους περισσότερους επιστήμονες στην Ελλάδα, ωστόσο, η κατάληξη αυτή ήταν προδιαγεγραμμένη. Αλλωστε δεν έχουν περάσει και πολλοί μήνες από τις μαζικές παραιτήσεις στο Εθνικό Συμβούλιο Ερευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας, λόγω έντονης διαφωνίας με το υπουργείο Ανάπτυξης. «Bάζαμε σφραγίδες, δεν σχεδιάζαμε στρατηγική», είχε πει σε συνέντευξή του στην «Κ» ο Σπύρος Αρταβάνης-Τσάκωνας, καθηγητής Κυτταρικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, που μαζί με πολλούς άλλους κατήγγειλε έλλειψη εθνικής στρατηγικής.
Το άδοξο τέλος του «Trust your Stars» έστειλε ένα καθαρό μήνυμα στην ελληνική ερευνητική κοινότητα: Μην περιμένετε τίποτα, αν είστε στο εξωτερικό μείνετε εκεί.
Η ερευνητική κοινότητα δεν πιστεύει ότι η πολιτεία ασχολείται ουσιαστικά με την έρευνα, ούτε ελπίζει ότι θα υπάρξει ένα κεντρικό όργανο που θα σχεδιάζει επιστημονική στρατηγική και θα χρηματοδοτεί με αξιοκρατικά κριτήρια. Για να γίνουν βήματα χρειάζεται στέρεο εθνικό σχέδιο που να ενσωματώνει τη βασική έρευνα, την εφαρμοσμένη έρευνα και την καινοτομία, απαιτούνται επενδύσεις και στοχευμένες πολιτικές, όχι κούφιες εξαγγελίες και πυροτεχνήματα.
Το άδοξο τέλος του «Trust your Stars» έστειλε για άλλη μια φορά ένα καθαρό και δυνατό μήνυμα στην ελληνική ερευνητική κοινότητα: Μην περιμένετε τίποτα, αν είστε στο εξωτερικό μείνετε εκεί, αν μπορείτε να φύγετε για το εξωτερικό, φύγετε. Το τείχος της αδιαφάνειας και της αναξιοκρατίας στην Ελλάδα είναι στέρεο, αντέχει, δεν σπάει.
Στην Ελλάδα, πέφτουν τ’ άστρα μες στη λασπουριά.
