Ανεκτίμητο, αλλά όχι κοινώς σεβαστό αγαθό αποτελεί για την ελληνική πρωτεύουσα η σκιά των δέντρων. Καθώς πλησιάζει η θερινή περίοδος, θα έπρεπε ήδη να σημειώνουμε πρόοδο σε αυτόν τον τομέα σε σχέση με ακριβώς την ίδια χρονική στιγμή πέρυσι και να προχωρούμε ένα ευρύτατο σχέδιο δημιουργίας φυσικών στοών στους δρόμους της Αθήνας.
Οι σκέψεις αυτές πηγάζουν από μια σειρά παρατηρήσεων. Η νέα Βασιλίσσης Ολγας μοιάζει να αγνοεί αυτήν την ανάγκη, όπως και οι περισσότερες πλατείες της πρωτεύουσας, που θα μπορούσαν, σε συνδυασμό με υδάτινες δεξαμενές, να προσφέρουν οάσεις. Τα κουτσουρεμένα δέντρα σε όλη τη χώρα από ανειδίκευτα συνεργεία δήμων μάς υπενθυμίζουν πως έχουμε ακόμη μεγάλο δρόμο να διανύσουμε. Είναι μια πολιτισμική παράμετρος που κατά κανόνα θεωρείται υποδεέστερη, ενώ είναι υψίστης σημασίας όχι μόνον για την αντιμετώπιση της καλοκαιρινής ζέστης, αλλά και για την αισθητική καλλιέργεια των κατοίκων και την προστασία του οικοσυστήματος.
Αν δει κανείς την «ιαπωνική» πλατεία στη Μιχαλακοπούλου, θα διαπιστώσει αμέσως μια τεράστια πολιτισμική διαφορά. Γιατί εκεί κάθε δέντρο είναι «άτομο», «θεότητα», «συνοδοιπόρος»; Οι πόλεις συνδέονται με την κουλτούρα του αστικού πρασίνου μέσα από μια ιδρυτική συνθήκη, τουλάχιστον στους νεότερους χρόνους. Τα τελευταία χρόνια, σε όλον τον προηγμένο κόσμο απομακρύνουν σκληρές επιφάνειες, φέρνουν το χώμα στην επιφάνεια και φυτεύουν δέντρα.
Στη διάρκεια του Μεσοπολέμου έγιναν ευρύτατες δενδροφυτεύσεις στην Αθήνα. Εχουμε κληρονομήσει από τότε τις ωραίες αλέες που δημιουργούν οι ψευδοακακίες στην Ακαδημίας, στη Διδότου, στη Μιχαήλ Βόδα, στη Σπετσών και σε τόσα ακόμη σημεία της Αθήνας. Η άδενδρη Αθήνα του 19ου αιώνα θεραπευόταν σταδιακά έως τα μεταπολεμικά χρόνια. Οι παλιές φωτογραφίες με τους γυμνούς λόφους μάς δείχνουν ότι όλα είναι δυνατά.
Είναι κάτι απλό ως ιδέα, σύνθετο στην εφαρμογή. Απαιτεί γνώση, αγάπη και σύνεση. Η Αθήνα θα μπορούσε να μεταμορφωθεί αν πρασίνιζε τις ταράτσες και αν αγαπούσε πραγματικά τα δέντρα της. Οταν σε λίγο καιρό θα έχουμε υψηλές θερμοκρασίες, θα αντιληφθούμε, χωρίς να μαθαίνουμε, τι σημαίνει μικροκλίμα. Οταν βλέπεις σχολεία με τσιμεντένιες αυλές, καταλαβαίνεις ότι ο δρόμος είναι μακρύς…
Παρ’ όλα αυτά, η Αθήνα έχει αρκετό πράσινο στο επίπεδο του δρόμου, αλλά κατά κανόνα είναι πράσινο που δεν έχει αγαπηθεί, γιατί αντιμετωπίζεται ως γαρνιτούρα και όχι ως ισότιμο και βασικό συστατικό της αστικής ζωής. Είναι θέμα πολιτισμού και πολιτικής.
