O Εμανουέλ Καρέρ γράφει στο βιβλίο του «Κολχόζ» (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, μτφρ.: Γιώργου Καράμπελα) ότι απολαμβάνει το δείπνο του στο μοσχοβίτικο εστιατόριο «Πετρόβιτς», παρέα με τον Αγγλο ιστορικό Σάιμον Σίμπαγκ Μοντεφιόρε, ο οποίος εκείνη την εποχή (αρχές του 2000) είναι «βυθισμένος στις έρευνες για το επόμενο βιβλίο του, τον “Νεαρό Στάλιν”, που θα κυκλοφορούσε τελικά το 2007».
Ο «νεαρός Στάλιν» δεν είχε ακόμη αποκτήσει το πασίγνωστο όνομά του. Τα άγουρα εκείνα χρόνια κυκλοφορούσε με το παρατσούκλι «Σόσο», όπως γράφαμε και χθες.
Ο Καρέρ αναφέρει πως ο Μοντεφιόρε «πέρασε το μεγαλύτερο μέρος εκείνου του αξιομνημόνευτου δείπνου περιγράφοντάς μας με άφθαστο φλέγμα τα χρόνια της διάπλασης του ήρωά του σαν μια αδιάκοπη σειρά από ληστείες τραπεζών («απαλλοτριώσεις» τις έλεγαν οι μπολσεβίκοι), φυλακίσεις, θεαματικές αποδράσεις, ξυλοδαρμούς, ενέδρες και φόνους – φόνους που ο Σόσο ανέθετε στον πιστό του μπράβο, τον Κάμο, έναν σαδιστή και ελαφρώς καθυστερημένο γίγαντα».
«Παρά το μεθύσι» του, ο Κα-ρέρ θυμάται «μια συζήτηση για τις λέξεις “μενσεβίκος” και “μπολσεβίκος” – αμφότερες επινοήσεις των μπολσεβίκων. Παρότι δεν ήταν παρά ένα γκρουπούσκουλο, φανατικοί εχθροί της δημοκρατίας, οι πιστοί του Λένιν αυτοαποκαλέστηκαν “μπολσεβίκοι”, που θα πει πλειοψηφικοί. Και οι σοσιαλδημοκράτες σαν τον Βάνο (σ.σ. προπάππο του Καρέρ), χάρη στους οποίους η Ρωσία θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί σε αποδεκτή κοινωνία, αποκαλέστηκαν “μενσεβίκοι”, μειοψηφικοί, παρότι ήταν πολύ περισσότεροι. Είναι μια σταθερά της σοβιετικής σκέψης αυτή, μου εξηγούσε ο Μοντεφιόρε, ίσως ο πυρήνας του σοβιετικού λογισμικού από καταβολής του να κατονομάζει τα πράγματα ακριβώς αντίθετα από ό,τι είναι στην πραγματικότητα». Οπως έλεγε ένας από τους πρώτους συντρόφους του Λένιν – «και χωρίς καμία απολύτως ειρωνεία: “Ενας μπολσεβίκος, αν το κόμμα του λέει πως το άσπρο είναι μαύρο και το μαύρο άσπρο, δεν πρέπει να πιστεύει ό,τι βλέπει, αλλά ό,τι του λέει το κόμμα να βλέπει”».
Την εποχή που συντρώγουν ο Καρέρ και ο Μοντεφιόρε, ο τελευταίος μόλις έχει κυκλοφορήσει μια «μνημειώδη» βιογραφία του Ποτέμκιν, του ευνοουμένου της Αικατερίνης Β΄. Την ίδια ακριβώς περίοδο, όμως, η μητέρα του Καρέρ, η διεθνούς φήμης Γαλλίδα ιστορικός Ελέν Καρέρ ντ’ Ανκός, γράφει τη δική της βιογραφία για τη Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας.
Ο Καρέρ, ο γιος της, δεν φανταζόταν τότε «πόσο αχόρταγα θα διάβαζα εκ παραλλήλου αυτά τα δύο βιβλία είκοσι χρόνια αργότερα, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία».
Εχουμε λοιπόν ένα βιβλίο για την Ευρώπη, αλλά και για τη Ρωσία, προσωπικό, βιωματικό και συνάμα ερευνητικό, στη σκιά του ουκρανικού πολέμου. Οι χρόνοι διπλώνουν μεταξύ τους εδώ και ο Καρέρ το αποδίδει εξαιρετικά αυτό. Το «Κολχόζ» δεν είναι μόνον για το χθες· είναι και για το σήμερα.
