Στον λόρδο Σόλσμπερι, πρωθυπουργό της πάλαι ποτέ Μεγάλης Βρετανίας στα τέλη του 19ου αιώνα, αποδίδεται η φράση «οι Γερμανοί δεν ξεχνούν ποτέ ότι η Ρωσία έχει στραμμένο το βλέμμα της επάνω τους». Αυτοκρατορία τότε η Βρετανία, απομονωμένη από την Ευρώπη (η πολιτική της «υπέροχης απομόνωσης»), σε μετεωρική άνοδο η βιομηχανική, νέα Γερμανία του πρωσικού μιλιταρισμού στον «οδικό χάρτη» που είχε φιλοτεχνήσει ο Οτο φον Μπίσμαρκ, ενώ η Ρωσία αντιμετωπιζόταν περίπου ως ένα «φυσικό» γεωπολιτικό φαινόμενο.
Η «υπέροχη απομόνωση» των Βρετανών, που θεώρησαν ότι το θαλασσινό νερό και ένας ισχυρός στόλος μπορούν να τους προστατεύσουν από τις «ηπειρωτικές υποθέσεις» αποδείχθηκε τελικά μια χίμαιρα που διαλύθηκε πολύ πριν πέσουν οι πρώτες τουφεκιές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914.
Στο τέλος του πρώτου τετάρτου του 21ου αιώνα το βλέμμα των Ρώσων παραμένει επικεντρωμένο στη μεγάλη βορειοευρωπαϊκή πεδιάδα στα δυτικά τους, στη Γερμανία οι Βρετανοί έχουν καταφέρει να απομονωθούν, αυτή τη φορά χωρίς κάποιο προφανή στρατηγικό λόγο, και η Ευρώπη μοιάζει ολοένα και περισσότερο με χώρο ανταγωνισμού άλλων, τρίτων, μεγάλων δυνάμεων.
Τα τέλη του 19ου αιώνα συνέπεσαν με την κορύφωση της γερμανικής ισχύος, καθώς οι Πρώσοι είχαν κατορθώσει να θέσουν υπό την ηγεσία τους έναν χώρο οικονομικά εύρωστο, αλλά πολιτικά κατακερματισμένο (τα απομεινάρια της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας). Η σύγχρονη Γερμανία δεν είναι ένας κατακερματισμένος χώρος, αλλά αντιμετωπίζει πολιτικό ρίσκο. Επίσης, όσο παραμένει στρατιωτικά και αμυντικά εξαρτημένη, δεν μπορεί και να τραβήξει «μπροστά» το κάρο της υπόλοιπης Ευρώπης. Παραμένει στο έλεος των Αμερικανών. Οποιαδήποτε προσπάθεια για επανεξοπλισμό, που δεδομένης της βιομηχανικής βάσης της Γερμανίας θα είναι επιτυχής και κάθε βήμα προς την προσπάθεια να συμμετέχει στην άμυνα της χώρας η κοινωνία (αμφίβολης επιτυχίας εγχείρημα), θα έχει αναπόφευκτα στο επίκεντρό της αυτόν τον ιστορικό, ηπειρωτικό προσανατολισμό του Βερολίνου.
Πρόκειται για έναν ορισμό ο οποίος εκ των πραγμάτων αποκλείει τις πιο μεσογειακές ανησυχίες της Αθήνας, ειδικά όταν αυτές σχετίζονται με τον μεγάλο εξ Ανατολών γείτονα. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει την πολυτέλεια να απέχει από τις συζητήσεις με το Βερολίνο, ειδικά όταν αυτές μπορεί να επηρεάσουν και μεγάλη μερίδα των βόρειων εταίρων στην Ε.Ε. για το μέλλον της Ευρώπης. Εκτός αν βρισκόμαστε στην Ευρώπη σε κατάσταση ανάλογη των δυνάμεων – υπνοβατών των αρχών του προηγούμενου αιώνα, οπότε το επίπεδο του διαλόγου εντός της Ε.Ε. θα πρέπει να είναι το τελευταίο που μας απασχολεί.
