Αυτό που έχει καταφέρει η Ευρώπη στην εποχή μας δεν είναι μικρό, ούτε και αυτονόητο για όποιον θυμάται την ιστορία της. Είμαστε μια ήπειρος χωρίς πολέμους, μια γιγαντιαία παγκόσμια οικονομική δύναμη και ένας θετικός πόλος αξιών και τρόπου ζωής. Αν κάποιος που ήταν ενήλικος τη δεκαετία του 1950 την επισκεπτόταν σήμερα, θα αναρωτιόταν πώς είναι δυνατόν Γάλλοι και Γερμανοί να μετακινούνται χωρίς διαβατήριο, να έχουν κοινό νόμισμα και ενιαία αγορά. Το πέτυχαν, βέβαια, σε μεγάλο βαθμό γιατί είχαν αναθέσει υπεργολαβικά την ασφάλειά τους στους Αμερικανούς και γιατί ζούσαν σε έναν κόσμο προβλέψιμο, που κινείτο γραμμικά. Τώρα, που ο υπόλοιπος κόσμος μοιάζει όλο και περισσότερο με ζούγκλα, ο ευρωπαϊκός «κήπος» απειλείται. Η Ευρώπη θα πρέπει είτε να αλλάξει είτε να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι θα ζήσει μια παρατεταμένη περίοδο παρακμής.
Η συζήτηση για το τι πρέπει να αλλάξει έχει γίνει, ξανά και ξανά. Το «καμπανάκι» έχει όχι απλώς χτυπήσει· κανείς μας, πολίτης ή πολιτικός, δεν έχει δικαίωμα να ισχυριστεί ότι δεν είδε τι έρχεται. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει κάνει ό,τι μπορεί από την πλευρά του για να αφυπνίσει την Ευρώπη.
Η Κομισιόν έχει εξελιχθεί σε μια μεγάλη γραφειοκρατία με τα δικά της συμφέροντα και τους δικούς της ρυθμούς. Είναι ένα Βυζάντιο από μόνη της.
Υπάρχει όμως σημαντική αντίσταση στις αλλαγές που πρέπει να γίνουν. Η Κομισιόν έχει εξελιχθεί σε μια μεγάλη γραφειοκρατία με τα δικά της συμφέροντα και τους δικούς της ρυθμούς. Είναι ένα Βυζάντιο από μόνη της και δεν μπορεί να απαρνηθεί τον ρόλο της πρωταθλήτριας της υπερ-ρύθμισης ή της υπερ-προστάτιδος του περιβάλλοντος, όσο και αν γίνεται αντιληπτό ότι με τον τρόπο της καταστρέφει την παραγωγή στην Ευρώπη και δεν την αφήνει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο. Ενίοτε γίνεται το άλλοθι για κυβερνήσεις που προσθέτουν εγχώρια γραφειοκρατία στους παράλογους κανονισμούς της. Σίγουρα, πάντως, δεν μπορεί να είναι καταλύτης ή εργαλείο ραγδαίων αλλαγών. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα σοκ, όταν οι Ευρωπαίοι μανδαρίνοι παλεύουν, σε έναν δικό τους κόσμο, για τη διατήρηση του στάτους κβο.
Και μετά μπαίνουν στη μέση οι εθνικοί εγωισμοί και τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, που ενίοτε συνεπικουρούνται από τα συνδικάτα. Το γεγονός ότι Γαλλία και Γερμανία δεν μπορούν έπειτα από τόσα χρόνια συζητήσεων να καταλήξουν σε ένα κοινό μαχητικό επόμενης γενιάς είναι η πιο γλαφυρή απόδειξη του γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να ενηλικιωθεί, οικονομικά και γεωπολιτικά. Το παράδειγμα είναι μπροστά μας, ζωντανό: η Airbus. Αυτό που λείπει, προφανώς, είναι πολιτικοί ηγέτες που θα ισοπεδώσουν τις γραφειοκρατικές αντιδράσεις της Κομισιόν και τους εγωισμούς ή τις ανασφάλειες των «εθνικών πρωταθλητών» τους. Χρειαζόμαστε επειγόντως αποφασισμένους ηγέτες. Σαν τη Μάργκαρετ Θάτσερ, που όσο απίστευτο και αν ακούγεται σήμερα μετά το Brexit, επέβαλε τo 1986 τη σημαντικότερη αλλαγή στην Ευρώπη, την ενιαία αγορά.
