Με την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1986 και την αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το πολιτικό μας σύστημα κατέστη πρωθυπουργοκεντρικό. Από το 1986 έως σήμερα ουδείς αμφισβήτησε το συγκεκριμένο σύστημα –και πώς θα μπορούσε άλλωστε– αφού χάρη σε αυτό δεν ζήσαμε καμιά θεσμική κρίση, ενώ τις πολιτικές κρίσεις του 1989-1990, όπως και της μνημονιακής περιόδου, τις ξεπεράσαμε με επιτυχία παρά τους έντονους κραδασμούς. Ο σημερινός πρωθυπουργός εξειδίκευσε αυτό το σύστημα με τη θεσμοποίηση του επιτελικού κράτους και έτσι κυβερνά από το 2020. Βουλευτές της συμπολίτευσης αίφνης διαπίστωσαν, μετά έξι χρόνια, πως το επιτελικό κράτος νοσεί και είναι πρόξενος δυσλειτουργιών, καθώς παραγκωνίζει βουλευτές και υπουργούς. Πως είναι αποτελεσματικό σε συνθήκες κρίσης, αλλά προβληματικό σε συνθήκες κανονικότητας. Και τι προτείνουν; Περισσότερη αυτονομία στα υπουργεία και αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή. Δηλαδή, εμμέσως προτείνουν τη συρρίκνωση του επιτελικού κράτους, μια κεντρική πολιτική επιλογή του πρωθυπουργού. Και επειδή κάθε κριτική αποκτά μεγαλύτερο βάρος αν επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα πρόσωπα, έστω χωρίς να τα κατονομάζει, στοχοποιήθηκαν εξωκοινοβουλευτικοί υπουργοί και συνεργάτες του πρωθυπουργού.
Το μοντέλο διακυβέρνησης είναι πρωθυπουργοκεντρικό και όποιος διαφωνεί με αυτό υπάρχει και η αναθεώρηση του Συντάγματος.
Ως προς την αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή, δεν καταλαβαίνω γιατί το επιτελικό κράτος τον εμποδίζει να ασκεί τα καθήκοντά του. Δηλαδή να βρίσκεται δίπλα στους πολίτες, να ακούει τα προβλήματά τους και τις ανησυχίες τους, να υπερασπίζεται το κυβερνητικό έργο και έτσι να είναι ο αγωγός που συνδέει την κοινωνία με την κυβέρνηση που στηρίζει. Αυτός είναι ο ρόλος του βουλευτή σε οποιοδήποτε μοντέλο άσκησης εξουσίας, εκτός αν οι διαφωνούντες έχουν κάτι άλλο στο μυαλό τους. Οι απόψεις τους γίνονται προβληματικές όταν ζητούν περισσότερη αυτονομία στη λειτουργία των υπουργών. Ο εστί μεθερμηνευόμενον, λιγότερος έλεγχος από τον πρωθυπουργό και τους συνεργάτες του. Αν θυμάμαι καλά δεν υπήρξε πρωθυπουργός της προμνημονιακής περιόδου που δεν ασκούσε, άμεσα ή έμμεσα, έλεγχο στους υπουργούς του. Διότι διαφορετικά κάθε κυβέρνηση θα ήταν ένα άθροισμα υπουργικών καπετανάτων. Υπουργών που ως βασικό μέλημά τους θα είχαν την επανεκλογή τους. Η δραστηριότητά τους θα αφορούσε κυρίως τις εκλογικές τους περιφέρειες και το πολίτευμά μας θα έμοιαζε με μια υπουργική δημοκρατία. Μόλις προχθές κυβερνητικός βουλευτής επιτέθηκε φραστικά σε εξωκοινοβουλευτικό υφυπουργό διότι αμελεί, όπως ισχυρίστηκε, τον νομό του. Επειδή λέγεται πως υπάρχουν και άλλοι βουλευτές που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του επιτελικού κράτους, καλό είναι να βγουν μπροστά και, εκτός από εκθέσεις ιδεών, να προτείνουν συγκεκριμένες αλλαγές στον νόμο 4622/2019 ή και την κατάργησή του ακόμη. Η πολιτική είναι η τέχνη του συγκεκριμένου. Πάντως, το μοντέλο διακυβέρνησης είναι πρωθυπουργοκεντρικό και όποιος διαφωνεί με αυτό υπάρχει και η αναθεώρηση του Συντάγματος. Κατά τη διαδικασία αυτή ας καταθέσει με δημόσιο λόγο το εναλλακτικό μοντέλο στο υπάρχον σύστημα εξουσίας, ώστε να κριθούν και οι κρίνοντες.
