Η φωτογραφία είναι βγαλμένη το 1903. Σε αυτήν απεικονίζονται 87 αγόρια, 11 κορίτσια, τρεις δάσκαλοι κι ένας ιερέας να κοιτούν βλοσυρά τον φακό. Από κάτω αναγράφεται με κεφαλαία γράμματα: ΟΙ ΜΑΘΗΤΑΙ ΤΗΣ ΕΝ ΒΟΥΝΩ ΧΙΜΑΡΑΣ ΕΛΛ. ΣΧΟΛΗΣ. Το Βουνό είναι το χωριό της μητέρας του Αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Καθημερινή» (20/4/2026) ισχυρίστηκε ότι «στο Βουνό κανείς δεν μιλούσε ελληνικά». Η φωτογραφία είναι η απάντηση.
Δυστυχώς το ίδιο σαθρά είναι και τα επιχειρήματα που ανέπτυξε ο κ. Ράμα στη συνέντευξή του. Εκεί αναφέρθηκε εκτενώς στο περιουσιακό. Είναι το ένα από τα δύο πιο σημαντικά ζητήματα στη χώρα (το άλλο είναι η διαφθορά). Δημιουργήθηκε όταν τη δεκαετία του 1950 το κομμουνιστικό καθεστώς κρατικοποίησε όλες τις περιουσίες. Από την πτώση του κομμουνισμού έχουν περάσει 35 χρόνια. Ο Ράμα είναι 13 χρόνια στην πρωθυπουργία και η Αλβανία είναι η μοναδική πρώην κομμουνιστική χώρα σε όλη την Ευρώπη που ακόμη δεν έχει επιλύσει το ζήτημα.
Το 2020 ο κ. Ράμα ψήφισε ένα νόμο για το περιουσιακό, που ακόμη δεν έχει εφαρμόσει. Το 2024, στο πλαίσιο της ενταξιακής πορείας της χώρας, η Αλβανία δεσμεύτηκε έναντι της Ευρωπαϊκής Ενωσης να αποδώσει τίτλους ιδιοκτησίας έως το 2030. Εκτοτε δεν έχει γίνει οτιδήποτε. Αντιθέτως, ουδείς γνωρίζει πόσα ακίνητα έχουν καταγραφεί, ούτε ποιοι είναι οι νόμιμοι ιδιοκτήτες τους, καθώς οι σχετικές πληροφορίες δεν δημοσιοποιούνται από τις αρμόδιες αρχές, κατά παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα ποσοτικά στοιχεία που αφορούν την επιστροφή των περιουσιών. Σύμφωνα με το κτηματολόγιο, η διαδικασία σε παναλβανικό επίπεδο φέρεται να έχει ολοκληρωθεί κατά 60%. Στους δήμους, όμως, όπου διαβιοί η Ελληνική Εθνική Μειονότητα, τα ποσοστά αυτά παραμένουν δραματικά χαμηλά. Δεν υπερβαίνουν το 10% στη Χειμάρρα, το 20% στο Φοινίκι και το 30% στη Δρόπολη. Γι’ αυτόν τον λόγο η αλβανική κυβέρνηση αρνείται να δημοσιοποιήσει αναλυτικά στοιχεία απόδοσης περιουσιών ανά δήμο, ιδίως για τη Χειμάρρα και εν γένει τη νότια περιοχή. Δεν θέλει να φανεί η δυσμενής διάκριση εις βάρος της Ελληνικής Μειονότητας.
Η ίδια δυσμενής διάκριση υπάρχει και στο θέμα των στρατηγικών και μικρότερης κλίμακας επενδύσεων. Στα δημοσιευμένα στοιχεία με τους επενδυτές που εκδίδει η Κεντρική Επιτροπή Χωροταξίας –της οποίας προΐσταται ο ίδιος ο πρωθυπουργός Ράμα!– δεν εμφανίζεται ούτε ένα ελληνικό όνομα. Στην πραγματικότητα, όσοι πολίτες ελληνικής καταγωγής κατορθώσουν να κατοχυρώσουν τα ιδιοκτησιακά τους δικαιώματα, έχουν μία και μόνη επιλογή αξιοποίησης: την εκποίηση της περιουσίας τους.
Ο κ. Ράμα αναφέρθηκε και στην τουριστική ανάπτυξη. Είναι υπαρκτή παρά την παντελή έλλειψη υποδομών. Είναι ενδιαφέρον όμως ότι βασίζεται εξ ολοκλήρου σε εγχώρια κεφάλαια. Κανένας ξένος δεν έχει έλθει να επενδύσει στη χώρα. Επιπλέον, στις εκθέσεις των διεθνών οργανισμών αναφέρεται ότι τα κεφάλαια αυτά στο συντριπτικό τους ποσοστό δεν προέρχονται από νόμιμες οδούς. Η απουσία ξένων επενδύσεων οφείλεται τόσο στην αδυναμία ανταγωνισμού έναντι αδιαφανών κεφαλαίων όσο και στη διαφθορά. Μια τέτοιας μορφής ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη.
Ο κ. Ράμα στην ίδια συνέντευξή του δείχνει αλλεργία σε ορισμένες λέξεις ή καταστάσεις. Αποκαλεί συστηματικά «ελληνόφωνους» τους ελληνικής καταγωγής κατοίκους. Λέει ότι ο νυν δήμαρχος Χειμάρρας (και εκλεκτός του) Βαγγέλης Τάβος «έχει έναν Ελληνα γονέα και έναν Αλβανό γονέα». Είναι όμως γνωστό σε όλους ότι αμφότεροι οι γονείς του κ. Τάβου είναι Ελληνες. Ο ίδιος μάλιστα καπηλεύεται την ελληνική καταγωγή του προς εξυπηρέτηση της ρητορικής του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Λέει επίσης ο κ. Ράμα αναφερόμενος στο πρόσωπό μου ότι «αυτό που συνέβη στο παρελθόν με το άτομο που κατέληξε στη φυλακή αντί να υπηρετήσει ως δήμαρχος ήταν ατυχές». Επισημαίνω ότι διαθέτω όνομα και μάλιστα δύο: εκείνο που δηλώθηκε στο ληξιαρχείο κατά την περίοδο του κομμουνιστικού καθεστώτος, όταν στερούμασταν βασικά θρησκευτικά δικαιώματα, Φρέντης, και εκείνο που έλαβα μεταγενέστερα όταν βαπτίστηκα, Διονύσιος. Η φυλάκισή μου δεν ήταν «ατυχές γεγονός». Η δίωξή μου υπήρξε αποτέλεσμα συστηματικής μεθόδευσης, προσωπικώς από τον κ. Ράμα (παρεμπιπτόντως, ο εκλεκτός του εισαγγελέας που μου άσκησε τη δίωξη έχει πλέον καταδικαστεί για άλλο λόγο και βρίσκεται στη φυλακή). Σύντομα θα υπάρξει απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία θα αποτιμήσει τι συνέβη εκείνη την περίοδο.
Εν κατακλείδι έχουμε δύο διαφορετικές εικόνες για την Αλβανία. Από τη μία είναι η εικόνα που προβάλλεται επισήμως από τον Αλβανό πρωθυπουργό. Από την άλλη είναι εκείνη που αποτυπώνεται στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπου γίνεται λόγος για παρεμβάσεις του οργανωμένου εγκλήματος στη διοίκηση του κράτους, ελλείψεις στο κράτος δικαίου, παραβιάσεις δικαιωμάτων μειονοτήτων και καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Εντι Ράμα περίπου ένα εκατομμύριο πολίτες έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Αυτές είναι, τελικά, οι δύο Αλβανίες. Το ερώτημα δεν είναι ποια προβάλλεται, αλλά ποια επικρατεί.
ΥΓ.: Στην ίδια συνέντευξη ο Εντι Ράμα ανέφερε ότι «αν είχα ελληνικές ρίζες, θα ήμουν πολύ χαρούμενος και περήφανος, αλλά δεν έχω». Στα ελληνικά Γενικά Αρχεία υπάρχει μια βεβαίωση των ιερέων του χωριού Βουνό της Χειμάρρας με ημερομηνία 9 Οκτωβρίου 1846. Εκεί αναφέρεται ότι το 1824-1825 πήγαν στο Μεσολόγγι και πολέμησαν με τον Σπύρο Μήλιο δεκάδες Βουνιώτες. Τρεις από αυτούς, οι Σπύρος, Γιάννης και Φώτος Κωλέκας, είναι απευθείας πρόγονοι της Αννέτας Κωλέκα, μητέρας του Αλβανού πρωθυπουργού. Ο κ. Ράμα μπορεί πλέον να επιχαίρει και να υπερηφανεύεται και για τις ελληνικές ρίζες του.
*Ο κ. Διονύσιος – Φρέντης Μπελέρης είναι ευρωβουλευτής της Ν.Δ.
