Οσο ήμουν αφοσιωμένος οδηγός Ι.Χ. έβλεπα τους ελάχιστους ποδηλάτες στον δρόμο σαν ενοχλητικά κουνούπια. Τους τελευταίους μήνες, από τη θέση του αρχάριου, διστακτικού ποδηλάτη πόλης, παρατηρώ τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία.
Πρώτον, «βλέπω» πολύ περισσότερους ποδηλάτες απ’ ό,τι πριν. Ως οδηγός δεν τους πρόσεχα διότι οι ποδηλάτες συνήθως χρησιμοποιούν δευτερεύοντες δρόμους και όχι τις επικίνδυνες, αγχωτικές λεωφόρους. Δεύτερον, καταρρίφθηκε πανηγυρικά ο διαδεδομένος μύθος που θέλει τη μορφολογία του εδάφους της Αθήνας «εχθρική» για τα ποδήλατα. «Δεν είμαστε αρκετά “φλατ” για να κάνουμε ποδήλατο, οι κλίσεις είναι απαγορευτικές, επομένως μην κάνετε ποδήλατο». Τις πίστευα κι εγώ αυτές τις ανοησίες. Ειδικά στην εποχή των ηλεκτρικών ποδηλάτων ισχύουν εξίσου με το ότι η Γη είναι (τελικά) επίπεδη.
Αν η Αθήνα είναι εχθρική προς το ποδήλατο, δεν φταίει καμία μορφολογία. Φταίει το γεγονός ότι η πολιτεία δεν έχει προνοήσει να δημιουργήσει τις κατάλληλες υποδομές, δηλαδή, σωστούς, ασφαλείς ποδηλατοδρόμους. Οντως ο αστικός ποδηλάτης κινδυνεύει στον δρόμο, αλλά, μαντέψτε, όχι μόνο στην «καθυστερημένη» Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.
Ο ποδηλάτης παραμένει ο πιο ευάλωτος χρήστης του δρόμου. Στη χώρα μας έχουμε μείνει πολύ πίσω, αλλά μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά άμεσα.
Μια νέα έκθεση που δημοσίευσε πριν από λίγες ημέρες το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) επιβεβαιώνει ότι ο ποδηλάτης στην Ευρώπη παραμένει ο πιο ευάλωτος χρήστης του δρόμου και η κατάσταση δεν βελτιώνεται με τον ρυθμό που θα έπρεπε.
Μόνο το 2024, 1.926 ποδηλάτες σκοτώθηκαν σε ευρωπαϊκούς δρόμους. Σε μια δεκαετία, από το 2014 έως το 2024, οι θάνατοί τους μειώθηκαν μόλις κατά 8%, ενώ οι θάνατοι επιβατών αυτοκινήτων μειώθηκαν με τετραπλάσιο ρυθμό. Οι ποδηλάτες αντιπροσωπεύουν πλέον το 10% των θανάτων στους ευρωπαϊκούς δρόμους. Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τους τραυματισμούς. Οι σοβαροί τραυματισμοί ποδηλατών αυξήθηκαν κατά 12% την ίδια δεκαετία.
Εδώ και χρόνια, η κυρίαρχη αφήγηση για την ασφάλεια των ποδηλατών εστιάζεται στον ίδιο τον ποδηλάτη: φόρεσε κράνος, βάλε φωσφοριζέ γιλέκο, γίνε ορατός, πρόσεχε. Ναι, τα κράνη έχουν αξία, όμως αν ένα αυτοκίνητο πέσει πάνω του με 50 χιλιόμετρα, το κράνος δεν θα μπορέσει να κάνει και πολλά πράγματα. Αντιθέτως, οι χωριστές υποδομές και τα χαμηλά όρια ταχύτητας κάνουν. Το δεύτερο στην Ελλάδα το έχουμε από την 1η Ιανουαρίου: 30 χλμ. στα στενά και στους περισσότερους μονόδρομους. Οσο για τους ποδηλατοδρόμους, ας μη χαθεί άλλος χρόνος σε μακρόπνοους σχεδιασμούς: Ας «βαφτίσει» αύριο το αρμόδιο υπουργείο όλους τους ποδηλατοδρόμους της Αθήνας σε λωρίδες προνομιακής μετακίνησης για ποδήλατα με την κατάλληλη, προφανώς, σήμανση. Και ας πράξει το ίδιο με τους παραδρόμους των μεγάλων λεωφόρων: Κηφισίας, Μεσογείων, Συγγρού. Δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο.
