Το λεγόμενο ρουσφέτι δεν είναι παρά μια εκδοχή του κοινωνικού κράτους. Και επειδή, καλώς ή κακώς, η λειτουργία του κράτους παρ’ ημίν έχει παραδοθεί στη διακριτική ευχέρεια της τάξης των πολιτικών, το ρουσφέτι είναι συνυφασμένο με την κοινωνική τους προσφορά. Βοηθούν τους πολίτες να κινηθούν μέσα στον λαβύρινθο μιας νομοθεσίας, ο οποίος δεν έχει κατασκευασθεί εκ του πονηρού. Σ’ ένα μεγάλο μέρος του οφείλεται σε νομοθετικά ρουσφέτια τα οποία για να αντιμετωπιστούν απαιτούν την παρέμβαση του πολιτικού που τα έφτιαξε ή που εκπροσωπεί άλλες κοινωνικές ομάδες απ’ αυτές που ωφελήθηκαν. Το κοινωνικό κράτος έφτασε στο απόγειό του στις λεγόμενες κοινωνίες του υπαρκτού σοσιαλισμού. Στη δική μας χώρα, αν και δεν δοκίμασε ποτέ τη γλυκιά ευτυχία της σοβιετικής ζωής, το κράτος λειτούργησε ως ένας συνδυασμός πραγματικότητας και φαντασιακής επιθυμίας. Αυτή η τελευταία εκφράζεται από την κραυγή, «μα πού είναι το κράτος;». Αποδεχθήκαμε τον γιγαντισμό του, ο οποίος μας επέτρεπε εν μέρει να παρακάμπτουμε τις δικές μας ευθύνες. Και επιβιώνουμε μέσα στην καφκική του οργάνωση, χρησιμοποιώντας το ρουσφέτι. Αυτό που στηριζόταν στον νεποτισμό, στην κοινή καταγωγή ή στις κοινές πολιτικές πεποιθήσεις. Μια παράλληλη γλώσσα που μπορούσε να ερμηνεύσει τα ιερογλυφικά της γραφειοκρατίας. Ο κοινωνικός στόχος της επιτυχίας ήταν η σύνταξη και ο ασφαλέστερος δρόμος για να τον επιτύχεις ήταν μια θέση στο Δημόσιο. Αυτή σου εξασφάλιζε μια καλή πόρτα για το ανταλλακτικό εμπόριο του ρουσφετιού.
Οταν το σύστημα κατέρρευσε και ήρθε η νέα βαυαροκρατία του μνημονίου, πολλοί θεώρησαν ότι η Ελλάδα θα έβγαινε από την ημισοβιετική ομίχλη της. Περίπου 20 χρόνια μετά εξακολουθούμε να συζητάμε για τη χρησιμότητα του ρουσφετιού και οι πολιτικοί να το υπερασπίζονται ως βασικό εργαλείο του επιτηδεύματός τους. Και αυτό με αφορμή ένα κωμικοτραγικό σκάνδαλο, που θα μπορούσε να αποτελέσει θέμα κωμωδίας. Η υπόθεση των αιγοπροβάτων μάς υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα δεν είναι τραγική, αλλά κωμική. Το πρόβλημα είναι ότι το σκάνδαλο το αποκάλυψε μια εισαγγελέας ρουμανικής καταγωγής, διορισμένη από την Ε.Ε. Θέλω να πω ότι αποδειχθήκαμε ανίκανοι να εντοπίσουμε οι ίδιοι τις κακοτεχνίες της κοινωνικής μας μηχανής και να τις θεραπεύσουμε. Κι αυτό δεν μας αρέσει καθόλου. Και για μια ακόμη φορά μιλάμε για το ξυλόλιο, για τα δικαιώματά της και τον τρόπο με τον οποίον θα διοριστούν οι διάδοχοί της. Το κωμικοτραγικό σκάνδαλο είναι έργο τέχνης της παρούσας κυβέρνησης. Ομως, ας μην υποκρινόμαστε τους αθώους. Χωρίς να θέλω να αθωώσω κανέναν, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι τις συνθήκες που του έδωσαν τη δυνατότητα να μας διασκεδάσει τις διαμόρφωσαν χρόνια σκληρής δουλειάς και γόνιμου δημοκρατικού διαλόγου.
