Το πρόβλημα ξεκινάει συνήθως από το σχολείο. Εκεί μας μαθαίνουν ότι ο Νεύτων ανακάλυψε τη βαρύτητα με το μήλο που έπεσε στο κεφάλι του.
(Ας αποκαταστήσουμε, επί τη ευκαιρία, την ορθή εκδοχή αυτής της ιστορίας: μια ωραία ημέρα του 1666 ο Νεύτων είδε ένα μήλο να πέφτει από μια μηλιά. Η εικόνα τον έκανε να προβληματιστεί ως προς το γιατί και πώς μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο. Τα υπόλοιπα είναι Ιστορία.)
Ανεξαρτήτως του αν το μήλο έπεσε στο κεφάλι του ή όχι, στο σχολείο μάς έμαθαν ότι η βαρύτητα είναι κάτι απλό. Και βαρετό επίσης.
Δεν είναι. Διότι, υπό μία έννοια, δεν υπάρχει. Θέλω να πω, δεν υπάρχει ως αυτόνομη δύναμη στο σύμπαν. Οχι. Η βαρύτητα είναι ο κενός χώρος γύρω από έναν πλανήτη, γύρω από έναν αστέρα. Διότι αυτό το κενό πέρα από έναν πλανήτη ή ανάμεσα στη Γη και στη Σελήνη δεν είναι κενό. Εχει υφή. Και είναι παλλόμενη.
Φανταστείτε το σαν ένα τεράστιο σεντόνι στο οποίο μόλις βάλεις μια μπάλα πάνω, ο χώρος γύρω από την μπάλα θα καμπυλώσει. Αν είναι μπάλα του μπιλιάρδου, θα καμπυλώσει λίγο. Αν είναι μπάλα του μπόουλινγκ, πολύ περισσότερο. Αν, πάλι, είναι τσιμεντένια μπάλα, από αυτές που χρησιμοποιούν οι μπουλντόζες για να γκρεμίζουν παλιά κτίρια, θα ανοίξει τρύπα στο σεντόνι.
Βάλτε στη θέση μιας μπάλας του μπιλιάρδου τη Γη, στη θέση εκείνης του μπόουλινγκ τον Ηλιο και στη θέση της οικοδομικής μπάλας έναν αστέρα πολύ μεγαλύτερο από τον Ηλιο, που μόλις τελείωσαν τα καύσιμά του: ανοίγει μια τρύπα στην «υφή» του χώρου.
Εμείς ξέρουμε ότι η οικοδομική σφαίρα θα σκίσει το σεντόνι και απλώς θα πέσει από κάτω. Στην περίπτωση μιας μαύρης τρύπας, που έχει άπειρη βαρύτητα, πού ακριβώς «πέφτει» το άστρο;
Ολα αυτά συμβαίνουν εξαιτίας της βαρύτητας. Η οποία κάνει και άλλα περίπλοκα πράγματα: εκεί όπου καμπυλώνει ο χώρος, ο χρόνος κινείται πιο αργά.
Ο Νεύτων πίστευε πως ο χρόνος είναι ο ίδιος παντού στο σύμπαν και ο χώρος ένα παθητικό σκηνικό.
Δεν είναι. Τα δύο αυτά αλληλοσυνδέονται (είναι ο χωρόχρονος, ηλίθιε!) και, βέβαια, μόνο στατικό σκηνικό δεν είναι ο χώρος.
Ειδικά σε μια μαύρη τρύπα, ο χωρόχρονος τρελαίνεται τελείως. Στο βιβλίο τους «Μαύρες τρύπες. Το απόλυτο κβαντικό εργαστήριο» (μτφρ.: Σταύρος Πανέλης, εκδ. Τραυλός) οι Αγγλοι φυσικοί Μπράιαν Κοξ και Τζεφ Φόρσο αντιγράφουν το εξής απόσπασμα από το βιβλίο «Βαρύτητα» των μεγάλων φυσικών Τσαρλς Μίσνερ, Κιπ Θορν και Τζον Αρτσιμπαλντ Ουίλερ: Στις μαύρες τρύπες συναντά κάποιος «αποικίες στατικών ορίων, εργόσφαιρες και ορίζοντες – πίσω από τα πέπλα των οποίων κρύβονται τρομακτικές ιδιομορφίες».
Οχι, η βαρύτητα δεν είναι διόλου απλή – και σίγουρα όχι βαρετή…
