Η καθημερινή εμπειρία μας πάνω στη Γη μοιάζει να έχει κάτι στέρεο. Κοιτάζουμε το ρολόι, αγχωνόμαστε για να προλάβουμε.
Κάθε τόσο κοιτάζουμε τις ειδήσεις: ΟΠΕΚΕΠΕ, επιδόματα σε diesel και λιπάσματα, παροχές σε ενοικιαστές και συνταξιούχους – ειδήσεις που «αφορούν τον κόσμο», όπως λέμε. Και σωστά.
Ο κίνδυνος εδώ, να καταλήξουμε να μας αφορούν μόνον αυτά, να συρρικνωθούμε: η περιορισμένη κίνηση σε ένα στενό χώρο δεν είναι παρά αυτό που λέει η λέξη: στενο-χώρια. «Και καταντά το αύριο πια/ σαν αύριο να μη μοιάζει» που λέει ο Αλεξανδρινός στο ποίημα με τον καίριο τίτλο «Μονοτονία».
Κι ωστόσο, η ίδια η Φυσική επιτάσσει πως αυτή η στερεότητα της καθημερινής εμπειρίας είναι απατηλή. Τόσο που να τρομάζει – αλλά και να γοητεύει. Με μια δόση ισχυρής υπερβολής, θα έλεγα ότι, προσωπικά, αν δεν υπήρχαν π.χ. οι μαύρες τρύπες στο σύμπαν, θα είχα αυτοκτονήσει από πλήξη.
Η βαρύτητα, αυτός ο νόμος της παγκόσμιας έλξης που ανακάλυψε ο μεγαλύτερος φυσικός όλων των εποχών, ο Νεύτων, να μπορεί να «γίνει τόσο ισχυρή, ώστε το φως να μην μπορεί να δραπετεύσει», γράφουν στο βιβλίο τους «Μαύρες τρύπες. Το απόλυτο κβαντικό εργαστήριο» (μτφρ.: Σταύρος Πανέλης, εκδ. Τραυλός) οι Αγγλοι φυσικοί Μπράιαν Κοξ και Τζεφ Φόρσο.
Το πιο εφησυχαστικό είναι η φύση να λειτουργεί σαν ρολόι. Ομως, η ανησυχαστική αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως «πώς συμπεριφέρεται η ύλη σε τόσο ακραίες πυκνότητες και πιέσεις».
Ρολόι. Τι θαυμάσιος μηχανισμός. Κάποιος τον σχεδίασε. Γράφουν επ’ αυτού οι Κοξ – Φόρσο: «Αν αντικαταστήσουμε τη λέξη “ρολόι” με τη λέξη “φύση”, έχουμε μπροστά μας το επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης του Θεού που παρουσίασε ο ιερωμένος Γουίλιαμ Πάλεϊ το 1802».
Αλλά, μετά τον Δαρβίνο, «ο ωρολογοποιός είναι η ίδια η φύση – και είναι τυφλή».
Ή, αν το σύμπαν σχεδιάστηκε από κάποιον, «όλα δείχνουν πως αυτός ήταν… μαθηματικός».
Η μελέτη της μαύρης τρύπας, όμως, συνεχίζουν οι δύο φυσικοί, μοιάζει να μας οδηγεί προς μια «γλώσσα που χρησιμοποιείται πιο συχνά από τους επιστήμονες των κβαντικών υπολογιστών: τη γλώσσα της πληροφορίας. Ο χώρος και ο χρόνος ίσως δεν είναι θεμελιώδεις οντότητες, ίσως δεν υφίστανται καθόλου στην πιο βαθιά περιγραφή της φύσης».
Σε αυτή την περίπτωση, «αν το σύμπαν είναι αποτέλεσμα σχεδίου, τότε ο δημιουργός του, απ’ ό,τι φαίνεται, είναι… προγραμματιστής».
Αλλά μάλλον ισχύει εδώ το εξής: «Η γλώσσα των υπολογιστών είναι απλώς εξαιρετικά κατάλληλη για να περιγράψει τον αλγοριθμικό τρόπο με τον οποίο ξετυλίγεται το σύμπαν».
Με άλλα λόγια, «ίσως οι υπολογιστές μας έχουν αρχίσει να ανακαλύπτουν τα τεχνάσματα που η ίδια η φύση χρησιμοποιεί εδώ και αιώνες».
Από αυτή τη σκοπιά, οι μαύρες τρύπες «μάς δίνουν τη δυνατότητα να μεταφράσουμε τις παρατηρήσεις μας σε μια νέα γλώσσα, που αποκαλύπτει κάτι από τη βαθύτερη λογική και την πιο εκτυφλωτική ομορφιά του Σύμπαντος».
