Φανταστείτε ότι κάπου στο αχανές Διάστημα πέφτετε μέσα σε μια μαύρη τρύπα. Συμβαίνουν αλλόκοτα πράγματα: για εσάς ο χρόνος κυλάει κανονικά, αλλά για έναν εξωτερικό παρατηρητή ο χρόνος παγώνει: σας βλέπει να έχετε ακινητοποιηθεί για πάντα στις παρυφές της αβύσσου.
Για εσάς όμως, το σύμπαν, σε ολόκληρη τη μακραίωνη ιστορία του, απλώνεται πίσω σας, ενώ η βαρύτητα αρχίζει να γίνεται αφόρητη. Το σώμα σας επιμηκύνεται επικίνδυνα. Είναι η λεγόμενη «σπαγκετικοποίηση»: γίνεστε σαν σπαγκέτι – ώσπου θρυμματίζεστε και όλα τελειώνουν άδοξα. Ευτυχώς, οι μαύρες τρύπες απέχουν έτη φωτός μακριά από τη Γη. Δεν κινδυνεύουμε από αυτές. Περισσότερο κινδυνεύουμε από τον ίδιο τον άνθρωπο παρά από αυτά τα τόσο εξωτικά ουράνια αντικείμενα.
Κι ωστόσο, αυτό το τόσο παράξενο πράγμα, που μοιάζει να βγήκε από σενάριο επιστημονικής φαντασίας, το είχαν φανταστεί δύο άνθρωποι πολύ πριν από τους μεγάλους φυσικούς του 20ού αιώνα.
Οπως γράφουν στο βιβλίο τους «Μαύρες τρύπες. Το απόλυτο κβαντικό εργαστήριο» (μτφρ.: Σταύρος Πανέλης, εκδ. Τραυλός) οι Αγγλοι φυσικοί του Πανεπιστημίου Μάντσεστερ, Μπράιαν Κοξ και Τζεφ Φόρσο, το 1783 ένας Αγγλος κληρικός, που ήταν και φιλόσοφος και φυσικός, ο Τζον Μίτσελ, υπέθεσε πως πρέπει να υπάρχουν «σκοτεινά άστρα» εκεί έξω: τόσο βαριά που η βαρυτική έλξη τους να παγιδεύει ακόμα και το φως.
Πρωτοποριακή σκέψη. Ο Μίτσελ είναι ελάχιστα γνωστός, σε αντίθεση με τον «Γάλλο Νεύτωνα», τον μαθηματικό Πιερ-Σιμόν Λαπλάς, ο οποίος το 1796 εξέφρασε στην «Εκθεση του Συστήματος του Κόσμου» μια ανάλογη θεωρία. Γράφουν οι Κοξ – Φόρσο: «Ενα σώμα με πυκνότητα συγκρίσιμη με αυτήν της Γης, αλλά με διάμετρο 250 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ηλίου, θα ασκούσε τόσο ισχυρή βαρυτική έλξη, ώστε η ταχύτητα διαφυγής θα έπρεπε να είναι πολύ μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός, και επομένως “τα μεγαλύτερα σώματα του Σύμπαντος μπορεί να είναι αόρατα εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους τους”. Ηταν μια συναρπαστική ιδέα και πολύ μπροστά από την εποχή της».
Πράγματι. Αυτό που δεν γράφουν οι Κοξ – Φόρσο είναι ότι ήταν τόσο συναρπαστική, που στην τρίτη έκδοση του βιβλίου ο Λαπλάς εξαφάνισε το επίμαχο χωρίο!
Τόσο ο Μίτσελ όσο και ο Λαπλάς κάτι έπιασαν. Αλλά όχι εντελώς: τα «σκοτεινά άστρα» τους ήταν συμπαγή. Οι μαύρες τρύπες δεν είναι και δεν θα μπορούσαν να συλλάβουν την ιδέα ότι οι μαύρες τρύπες είναι «χώρος και χρόνος που έχει πέσει σε περιδίνηση», όπως το έχει θέσει ο νομπελίστας φυσικός Κιπ Θορν.
Λογικό. Εδώ είναι πολύ δύσκολο να το συλλάβουμε εμείς σήμερα.
Το 2015, ο Ντέιβιντ Μπόουι, σε τερματικό στάδιο καρκίνου, έγραψε το εκπληκτικό τραγούδι «Black Star»: μέσα από αυτό είδε τον εαυτό του, την ψυχή του, σαν ένα άστρο που καταρρέει στο εσωτερικό του. Η αβυσσαλέα βαρύτητά του ρουφάει ακόμα και το φως. Το σκοτάδι είναι απύθμενο.
Ο Ντέιβιντ Μπόουι πέθανε τον Ιανουάριο του 2016.
