Η σύγχρονη τέχνη έχει αναδείξει πολλά ταπεινά αντικείμενα σε έργα άξια προσοχής. Αλλά η λεκάνη της τουαλέτας παραμένει το πιο απίθανο success story. Αν δεν λογαριάσουμε τον ουρητήρα του Μαρσέλ Ντισάν –ο ίδιος υποστήριζε ότι ήταν «Κρήνη»–, μπορούμε άνετα να πούμε ότι η λεκάνη της τουαλέτας δεν είχε ποτέ καλλιτεχνικές φιλοδοξίες. Ωσπου εμφανίστηκε ο Μαουρίτσιο Κατελάν και την έντυσε με χρυσό 18 καρατιών βαφτίζοντάς την «America». Ηταν ένα έργο που, όπως σημείωσαν τότε τα μουσεία, σχολίαζε την υπερβολή μιας χώρας που μετράει την αξία της σε μέταλλο και λάμψη. Οταν η λεκάνη εκτέθηκε, οι επισκέπτες περίμεναν στην ουρά για να τη χρησιμοποιήσουν. Οπως ήταν αναμενόμενο, η λεκάνη εκλάπη αφού όμως τη χρησιμοποίησαν χιλιάδες άνθρωποι.
Χρόνια αργότερα η ίδια λεκάνη αποκτά δεύτερη ζωή, όχι στο μουσείο, αλλά στη δημόσια φαντασία. Οταν ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης έναν πίνακα του Βαν Γκογκ για να στολίσει τους τοίχους του, λέγεται ότι η επιμελήτρια Νάνσι Σπέκτορ απάντησε πως σύμφωνα με την πολιτική του μουσείου ο πίνακας δεν μπορούσε να ταξιδέψει, αλλά πρότεινε αντ’ αυτού να σταλεί το «America» του Κατελάν. Δεν υπήρξε ποτέ πραγματική εγκατάσταση του έργου στο σπίτι του προέδρου· μόνο μια αστεία ιστορία που κυκλοφόρησε ως πολιτισμικό σχόλιο για το τι θεωρείται κατάλληλο για έναν ηγέτη που λατρεύει τη χλιδή.
Η χρυσή λεκάνη, όμως, δεν τελειώνει εκεί την καριέρα της. Στην Ουάσιγκτον, μια ομάδα καλλιτεχνών-ακτιβιστών, οι Secret Handshake, τοποθέτησαν μια γιγαντιαία χρυσή τουαλέτα κοντά στο Lincoln Memorial. Τίτλος: «A Throne Fit for a King». Η δημόσια συζήτηση το «διάβασε» ως σχόλιο για την εικόνα του Τραμπ-μονάρχη – μια εικόνα που έχει χρησιμοποιηθεί συχνά από σχολιαστές για να περιγράψουν το ύφος και τις επιλογές του. Η ίδια καλλιτεχνική ομάδα έχει παρουσιάσει και άλλες παρεμβάσεις, πάντα με σατιρική διάθεση.
Ο χρυσός θρόνος-λεκάνη, όπου και ο βασιλιάς κάθεται μόνος, δεν είναι έργο για μουσείο· είναι δρόμος, σκόνη, φωτογραφίες στα κινητά και μια γερή δόση πολιτικής ειρωνείας. Μια υπενθύμιση ότι η σύγχρονη τέχνη όταν πιάνει δουλειά με κοινωνικά αντανακλαστικά και ευρηματικότητα, μπορεί να κάνει ακόμη και μια λεκάνη να αποκτήσει πολιτική άποψη. Κι ότι, σε μια εποχή όπου τα πάντα γίνονται θέαμα, η τουαλέτα –χρυσή ή όχι– ανακτά επιτέλους τη χαμένη τιμή της, και μάλιστα ως καθρέφτης της δημόσιας ζωής.
