«Στο κέντρο του γαλαξία μας υπάρχει μια αδιανόητα αινιγματική παραμόρφωση στην τοπική δομή του σύμπαντος». Ετσι αρχίζουν το βιβλίο τους «Μαύρες τρύπες. Το απόλυτο κβαντικό εργαστήριο» (μτφρ.: Σταύρος Πανέλης, εκδ. Τραυλός) οι Αγγλοι φυσικοί του Πανεπιστημίου Μάντσεστερ, Μπράιαν Κοξ και Τζεφ Φόρσο.
Μεταξύ των δύο, το «μεγάλο» όνομα είναι ο Κοξ. Μέγας εκλαϊκευτής, γοητευτικός ομιλητής, μοιάζει και με τον ηθοποιό Κίλιαν Μέρφι. Παραμένει όμως σκληροπυρηνικός φυσικός. Και του αρέσουν πολύ οι μαύρες τρύπες.
Πώς γίνεται να μην του αρέσουν; Αυτή η «εντελώς παράξενη αλλοίωση στη θεμελιώδη υφή του χωροχρόνου» είναι κάτι τρελό.
Από τις πρώτες υποψίες της ύπαρξής τους, μετά τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας από τον Αϊνστάιν το 1915, τις κατοπινές εξισώσεις του μαθηματικού Καρλ Σβάρτσιλντ στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου (από τα οποία δεν επιβίωσε) και τους πρώτους σχετικούς υπολογισμούς του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ έως τη διστακτική στην αρχή, αλλά αφοσιωμένη στη συνέχεια ενασχόληση μαζί τους ενός άλλου μεγάλου φυσικού, του Τζον Αρτσιμπαλντ Ουίλερ, και βέβαια τον διάσημο Στίβεν Χόκινγκ, οι μαύρες τρύπες αμφισβητήθηκαν σφοδρά ως προς την πραγματική ύπαρξή τους.
Γιατί; Διότι όπως γράφουν οι Κοξ – Φόρσο, είναι «δημιουργήματα της βαρύτητας, όταν αυτή ξεφεύγει από κάθε μέτρο. Και, μολονότι οι νόμοι μας για τη φύση προβλέπουν την ύπαρξή τους, δεν καταφέρνουν να τις περιγράψουν πλήρως».
Από αυτές τις γραμμές και μόνον, υποψιάζεται κανείς τι δράματα παίζονται – και όχι μόνο στο αχανές σύμπαν: όταν ο Σβάρτσιλντ, με βάση τις εξισώσεις του Αϊνστάιν, προέβλεψε πως όταν ένα άστρο με μάζα μεγαλύτερη του Ηλίου καταρρεύσει στο εσωτερικό του, η βαρύτητα θα είναι άπειρη και το άστρο θα εξαφανιστεί (κάτι αδιανόητο), ο Αϊνστάιν τον συνεχάρη για την ορθότητα των υπολογισμών του. Πλην όμως, επισήμανε ότι η φύση αποκλείεται να επιτρέπει να συμβαίνει στ’ αλήθεια κάτι τέτοιο.
Και όμως, συμβαίνει. Από τη δεκαετία του ’70 και μετά, η παρατηρησιακή αστρονομία το έχει αποδείξει, πολύ περισσότερο όμως ο εντοπισμός βαρυτικών κυμάτων κατόπιν της συγχώνευσης δύο μαύρων τρυπών το 2015 και, βέβαια, η φωτογράφιση δύο μαύρων τρυπών από τη διεθνή ερευνητική κοινοπραξία «Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων», παγκόσμιο δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων που εκτείνεται σε Αμερική, Ευρώπη, στον Ειρηνικό, στη Γροιλανδία και στην Ανταρκτική. Κοσμογονικό γεγονός: φωτογράφισαν ένα ουράνιο αντικείμενο που ρουφάει το φως!
Το συγκεκριμένο πρότζεκτ απεικόνισε την υπερμαζική μαύρη τρύπα στο κέντρο του γαλαξία Μ87 και εκείνη που βρίσκεται στο κέντρο του δικού μας γαλαξία, τον Τοξότη Α*. Είναι δύο από τις άπειρες μαύρες τρύπες στο Διάστημα οι οποίες δεν είναι παρά «ένα πείραμα που δεν το στήσαμε εμείς – το έστησε η ίδια η φύση. Και δεν μπορούμε να το εξηγήσουμε. Κάτι μας διαφεύγει· κάτι βαθύ και θεμελιώδες».
Αυτό ακριβώς διερευνούν οι δύο επιστήμονες στο βιβλίο τους. Αλλά η ιστορία των μελανών οπών πάει ακόμα πιο πίσω από τον Αϊνστάιν. Περισσότερα αύριο.
