Η τακτική είναι παλιά, δοκιμασμένη και εξαιρετικά απλή. Διαλέγεις ένα πρόσωπο σε θέση εξουσίας και το ξετινάζεις. Δεν έχει σημασία αν είναι καλό ή κακό· αν έχει κάνει κάτι μεμπτό ή όχι. Σημασία έχει η περίβλεπτη θέση του, που θα δώσει ορατότητα στην καταγγελία και ηθικά κέρδη στον καταγγέλλοντα, αν η καταγγελία καταφέρει να πείσει ικανό αριθμό ατόμων. Αν από το «ξετίναγμα» δεν προκύψουν σημαντικά ευρήματα, τότε η δημοσιογραφική έρευνα γίνεται πιο δημιουργική. Αλλωστε, όποιος θέλει να «ενοχοποιήσει» κάποιον, μπορεί να το κάνει και εμμέσως, διά του συσχετισμού: έτσι, όταν από μόνος του ο Γιώργος Μυλωνάκης δεν πρόσφερε αρκετό ερευνητικό «ψωμί», συνδέθηκε σαν από θαύμα με ένα «σκάνδαλο». Κι επειδή η γενική κι αφηρημένη σύνδεση δεν κρίθηκε ικανοποιητική (στο κάτω κάτω, όλοι ξέρουμε κάποιον που ξέρει κάποιον κ.ο.κ.), επιστρατεύτηκε το πονηρό σφάλμα: το δημοσίευμα με τον «λανθασμένο υπότιτλο» που αναβαθμίζει τη σύνδεση σε «εμπλοκή» και αξιοποιεί το λεξιλόγιο της QAnon συνωμοσιολογίας προς όφελος του αρχικού σκοπού. Η διόρθωση του λάθους σε δεύτερο χρόνο έχει μικρή αξία, γιατί η λάσπη έχει ήδη προλάβει να κολλήσει. Οποιος δει το όνομα και τη φωτογραφία του να συνοδεύουν τυπωμένες αναφορές σε «σκάνδαλο παιδεραστίας, διαφθοράς και μυστικιστικών οργανώσεων» έχει χάσει το παιχνίδι πριν καν αποπειραθεί να το παίξει. Η εντύπωση κατισχύει της αλήθειας.
Ιατρική και πολιτική
Το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη ο Γιώργος Μυλωνάκης είναι γεγονός ιατρικής φύσεως, όχι κοινοβουλευτικής. Τα αίτιά του μπορούν να τα γνωρίζουν οι γιατροί που κουράρουν τον πολιτικό, αλλά ακόμη κι αυτοί μάλλον δεν τα γνωρίζουν όλα. Οπως πάντα, χωρούν κι εδώ διάφορες εικασίες: ίσως επηρέασε την υγεία του κάποιος εξωγενής παράγοντας· ίσως η ψυχολογική πίεση που του άσκησαν ορισμένα δημοσιογραφικά μέσα να συνέβαλε στη ρήξη του ανευρύσματος. Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Ακόμα και η σύνδεση, όμως, ανάμεσα σε δύο γεγονότα δεν σημαίνει αιτιότητα. Γι’ αυτό και η επίκληση της κλονισμένης υγείας ενός ανθρώπου από τον πρωθυπουργό, προκειμένου να επιτεθεί σε πολιτικούς αντιπάλους και αντικυβερνητικές δυνάμεις εμπίπτει στις λαϊκίστικες πρακτικές που κατά τ’ άλλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης καταδικάζει. Η πολιτικοποίηση τραγικών καταστάσεων που συμβαίνουν εκτός πλαισίου πολιτικής μπορεί να προκαλεί συναισθηματικές εξάρσεις και συσπειρώσεις, αλλά παραγνωρίζει την περιπλοκότητα των πραγμάτων και οδηγεί σε συμπεράσματα εσφαλμένα. Υπάρχουν πολλές περιστάσεις που δίνουν αφορμή για τον σχολιασμό της περίφημης «τοξικότητας» στον δημόσιο λόγο, αλλά η μάχη ενός ανθρώπου για τη ζωή του δεν είναι μία από αυτές. Για την ακρίβεια, η επίκληση της μάχης αυτής είναι σύμπτωμα της τοξικότητας.
Ενας χαμένος αγώνας
Η κακοήθεια και η συκοφαντική διάθεση, είτε εκπορεύονται από τον Τύπο είτε από τον πολιτικό κόσμο, δεν τερματίζονται με συναισθηματικά φορτισμένα λογύδρια, ακόμα κι αν τα τελευταία απευθύνονται σε πρόσωπα που όντως δηλητηριάζουν τον δημόσιο λόγο. Ποιο είναι το σκεπτικό; Οτι όσοι διασύρουν πολιτικούς αντιπάλους θα συνειδητοποιήσουν το λάθος τους και θα αισθανθούν τύψεις αν κάποιος επισημάνει το «ψυχολογικό βάρος» που φορτώνονται οι ανθρώπινοι στόχοι τους; Μα το βάρος αυτό δεν είναι παρενέργεια της επίθεσης· είναι ο σκοπός της. Η ουσία της διαβολής είναι να νιώσουν τα θύματά της ντροπιασμένα και ηττημένα, ώστε, μέσω αυτών, να πληγεί και ό,τι εκπροσωπούν. Η δυσφημιστική ψευδολογία θα χάσει την ισχύ της όχι όταν ενεργοποιηθούν οι ενοχές εκείνων που τη μετέρχονται, αλλά όταν σταματήσει να την επιβραβεύει και να τη νομιμοποιεί ηθικά το κοινό στο οποίο αυτή απευθύνεται: όταν πέσουν τα κλικ των περισπούδαστων «αποκαλυπτικών ρεπορτάζ»· όταν μειωθούν οι αναδημοσιεύσεις στα βίντεο «έξαλλων» πολιτικών που βάζουν άλλους «στη θέση τους». Οταν οι πολίτες πάψουν να αναζητούν τη μικροπρέπεια, θα σταματήσουν και να τη βρίσκουν σε αφθονία. Αλλά αυτό απαιτεί μια αντιδημοφιλή μάχη πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων. Η διάπλαση καλύτερων πολιτών προϋποθέτει ακόμα καλύτερους πολιτικούς.
