Χθες στο σούπερ μάρκετ είδα κι αυτό. Μία πελάτισσα δεν είχε επαρκές υπόλοιπο ν’ αγοράσει όσα είχε επιλέξει. Δυο-τρία πράγματα ήταν, είχε, όμως, γαλακτοκομικά. Αυτό της στοίχισε. Η υπάλληλος ρώτησε «τι να βγάλω;». Η γυναίκα δίσταζε. Η υπάλληλος ανακοίνωσε: «Βγάζω τη σαλάτα και το γάλα, εντάξει;». Τα ’βγαλε.
Καμία αμηχανία δεν δημιουργήθηκε. Επικρατούσε ιλαρότητα. Οι υπάλληλοι μαθημένες σε αυτό. Μαθημένες να κοιτάνε πέρα όταν κάποιος ψάχνει πολλή ώρα τα ψιλά του, μαθημένες στο «κόλλησε η κάρτα». Η χθεσινή γυναίκα δεν ντράπηκε καθόλου, τι να ντραπεί; Αρνήθηκε να επιτρέψει σ’ εκείνη την αφημένη στο πλάι σαλάτα να της χαλάσει το κέφι. Τα φρέσκα αγγουράκια, πάντως, είχαν όσο ένα βιβλίο. Τα φρούτα όσο ο καφές. Ο,τι ήταν «φθηνό» είχε εξαφανιστεί λες και είχαν πέσει ακρίδες. Φυσικά και ήταν για γέλια και όχι για κλάματα η κατάσταση.
2,2% ήταν η αύξηση στα φρούτα και τα λαχανικά σε σύγκριση με τον χειμώνα (Ο Πόλεμος Στον Κόλπο Πέρασε Στις Τιμές, «Καθημερινή»). Οι κατ’ εξοχήν υγιεινές τροφές της μεσογειακής διατροφής, σαλατικά, φέτα κλπ., απλησίαστες. Μπορείς, όμως, ν’ αγοράσεις κατεψυγμένα και ετοιματζίδικα, που είναι σαν να τρως πλαστικό. Ή, εάν δεν δουλεύεις εκείνη την ώρα, να πηγαίνεις λαϊκή. Γιατί, όμως, η Ελλάδα δεν έχει δικά της αποθέματα σε φρούτα και λαχανικά;
Οι αληθινοί αγρότες αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Οι άλλοι, οι επιδοτούμενοι, προφανώς δεν παράγουν λαχανικά. Η δουλειά τους είναι χειροκροτητές, δουλειά χωρίς τιμιότητα. Η κατανάλωση και όχι η παρασκευή προϊόντων είναι ο στόχος των Ελλήνων που τα «πάνε καλά». Δεν δόθηκε το παραμικρό κίνητρο ώστε νέοι άνθρωποι να γυρίσουν στην επαρχία να κάνουν αγροτική επιχείρηση, δίνονται άφθονα κίνητρα, όμως, να γυρίσεις άνεργος στο χωριό, να παίρνεις φάρμακα στο παιδικό σου δωμάτιο.
Τις προηγούμενες δεκαετίες οι Ελληνες αποσύρθηκαν από τους δημόσιους χώρους (που συχνά τους χρησιμοποιούσαν και σαν σκουπιδότοπους), για να στραφούν σε μία επιδεικτική, ιδιωτική κατανάλωση. Διδάχθηκαν να ταξιδεύουν με το ατομικό τους αυτοκίνητο, μάλιστα χωρίς να το μοιράζονται (carpooling), για να μειώσουν τα έξοδα και το ενεργειακό αποτύπωμα. Εμαθαν πως είναι οριακά κακομοιριά να κόβεις λεμόνια από τις λεμονιές, τσουκνίδες από τις πλαγιές, δενδρολίβανο από τη φύση. Δεν δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα κοινοτικοί κήποι, όπως αλλού, για να ενισχυθεί η αντοχή του πληθυσμού στην κλιματική κρίση. Δεν βρέθηκαν συλλογικές λύσεις. Η γη που θα μπορούσε να παράγει όλα τα καλά υποφέρει αφρόντιστη.
Το ελληνικό φαγητό έχει υποστεί συστηματικό εξευγενισμό, προκειμένου τα πιο απλά πιάτα να βαφτιστούν γκουρμέ. Στόχος του μέσου Ελληνα δεν είναι να απο-εξευγενιστεί το φαγητό, αλλά να μπορεί αυτός να καταναλώσει (έστω μία φορά τη βδομάδα!) αυτό που οι άλλοι δεν μπορούν να φάνε.
Παρόλο που οι επιστήμονες φώναζαν πως θα έρθουν δύσκολα χρόνια σε ό,τι αφορά τα υγιεινά τρόφιμα, το νερό, την καθαρή ατμόσφαιρα και το κλίμα, η χώρα δεν επένδυσε στους αγρότες, εγκατέλειψε τους καλλιεργητές. Πέρασαν δεκαετίες ξιπασιάς όπου το λαϊφστάιλ και η διαφθορά (βλ.: σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων) έκαναν τις τίμιες δουλειές να μοιάζουν χόμπι για αποτυχημένους. Για όσους δεν «ξέρουν κόσμο». Για τους μετανάστες. Οι κρίσεις στην τροφοδοσία και το κλίμα είχαν προαναγγελθεί, αλλά κανείς δεν δούλεψε προς την κατεύθυνση της αποτροπής τους. Από τον περυσινό Μάρτιο τα λαχανικά απλώς ακρίβυναν κι άλλο (8,9%).
