Με ρωτούν φίλοι και αναγνώστες: Και τι έγινε που ξαναπήγε ο άνθρωπος έως τη Σελήνη; Ποιο το όφελος;
Η πιο αυθόρμητη απάντηση είναι: Δεν ξέρω.
Μια μέρα πάντως επισκέφθηκε τον Μάικλ Φάραντεϊ ο υπουργός Οικονομικών της Αγγλίας. Ο Φάραντεϊ, θυμίζω, ήταν ο επιστήμονας που ξεκλείδωσε τα μυστήρια του ηλεκτρομαγνητισμού.
Ο Φάραντεϊ εξήγησε στον υπουργό τι κάνει όλη μέρα στο εργαστήριό του. «Πολύ εντυπωσιακά όλα αυτά», είπε ο υπουργός των Οικονομικών, αλλά μετά ρώτησε: «Σε τι χρησιμεύουν όμως;».
Η απάντηση του Φάραντεϊ ήταν άμεση: «Δεν ξέρω, κύριε υπουργέ· είμαι όμως σίγουρος ότι μια μέρα θα τα φορολογήσετε όλα αυτά».
Οντως, σήμερα, δισεκατομμύρια ανθρώπων πάνω στον πλανήτη πληρώνουν φόρους για το ηλεκτρικό που προμηθεύονται – και τους είναι απαραίτητο.
Την ιστορία αυτή αφηγείται η αλβανικής καταγωγής Αμερικανίδα κοσμολόγος Λόρα Μερσίνι-Χότον στο ωραίο βιβλίο της «Before the Big Bang» (εκδ. Penguin, 2022 – δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά).
Η Χότον το πάει ακόμα παραπέρα: τα GPS, που χρησιμοποιούμε τόσο πολύ σήμερα, είναι βασισμένα στη θεωρητική εργασία του Αϊνστάιν για τη θεωρία της σχετικότητας και την κβαντομηχανική.
Οπως επίσης η σύγχρονη χαρτογράφηση του ανθρώπινου εγκεφάλου από τους νευροεπιστήμονες ή τα ηλεκτρονικά προγράμματα που χρησιμοποιούνται σήμερα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, επίσης το Διαδίκτυο, το Wi-Fi, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ή τα ΑΤΜ των τραπεζών, αλλά και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές σήμερα με τις τράπεζες, όλα αυτά βασίζονται στην κβαντική μηχανική που είχαν αναπτύξει ο Αϊνστάιν και άλλοι μεγάλοι θεωρητικοί φυσικοί των αρχών του 20ού αιώνα όταν προσπαθούσαν να εξηγήσουν τον υποατομικό κόσμο, την κίνηση των πλανητών και την ταχύτητα του φωτός στο σύμπαν.
Η Χότον μάς λέει ότι η ανθρώπινη περιέργεια σχετικά με το πώς ακτινοβολούν οι αστέρες στο Διάστημα είχε ως αποτέλεσμα την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, πυρηνικής ιατρικής και («δυστυχώς», όπως εύστοχα τονίζει) των πυρηνικών εξοπλισμών.
Εμείς θα προσθέταμε ακόμα τις ευεργετικές ιδιότητες που είχαν πολλές έρευνες στο CERN πάνω στη σύγχρονη ιατρική, με εφαρμογές που σώζουν ζωές.
Πέρα από τα εργαστήρια, η εξερεύνηση άλλων κόσμων, η αυτοψία από ανθρώπινα μάτια σε άλλα ουράνια σώματα, πάντοτε μας οδηγούσαν ένα βήμα παραπέρα στην κατανόηση του δικού μας πλανήτη.
Το βέβαιο είναι πως ακόμα είναι πολύ νωρίς για να βγάλουμε συμπεράσματα από αποστολές όπως αυτή της «Αρτεμις ΙΙ». Η Σελήνη θα έχει και συνέχεια στο κοντινό μέλλον με την επικείμενη προσσελήνωση, που αναμένεται σε δύο χρόνια, περίπου, και τη δημιουργία σεληνιακών βάσεων. Εχουμε πολλά να δούμε ακόμα – αν στο μεταξύ δεν αυτοκαταστραφούμε, βέβαια.
Θα επιστρέψουμε όμως στη Χότον αύριο.
