Ο Πάπας είπε αυτό που σκεφτόμασταν όλοι. Τι σχέση έχουν με το μήνυμα του Ευαγγελίου όσοι προσεύχονται με ματωμένα χέρια; Το φετινό Πάσχα δεν ήταν σαν τα άλλα. Ηταν γεμάτο αίμα, προσφυγιά, πείνα. Από τη Γάζα μέχρι την Ουκρανία και πίσω στο Ιράν, στον Λίβανο. Δεν έπρεπε κάποιος να πει κάτι για όλ’ αυτά; Μεταχειριζόμενος την ασυνάρτητη ατομική του γλώσσα, τη γλώσσα της ισχύος, της περιφρόνησης για καταστατικά κείμενα (από Ευαγγέλια μέχρι Συντάγματα), ο Τραμπ είπε πως ο Πάπας δεν είναι καλός στη δουλειά του.
«Καλύτερα να επικεντρωθεί σε ζητήματα ηθικής», είπε ο Βανς προτρέποντας τον Πάπα να βγάλει τον σκασμό. Εάν δεν είναι ο πόλεμος ζήτημα ηθικής, τότε τι είναι; Εάν η κάθε είδους πνευματική ηγεσία σιωπά μπροστά στη βία, τι είδους ηγεσία είναι; Φανερώνεται αυτό που ξέραμε ήδη. Οτι για ορισμένους πολιτικούς η θρησκεία δεν είναι ζήτημα ηθικό, πνευματικό, αλλά ζήτημα εξουσίας, άλλος ένας τρόπος σαγήνης των απλών ανθρώπων που πρέπει να δώσουν την ψήφο τους. Ο Βανς, που ασπάστηκε τον χριστιανισμό το 2019, είπε: «Πώς είναι βέβαιος ο Πάπας ότι ο Χριστός δεν προστρέχει όσους κρατάνε το σπαθί;». Αουτς!
Ο Πάπας έχει κερδίσει τις καρδιές των ανθρώπων γιατί μιλάει απλά και με κριτικό πνεύμα. «Δεν σκέφτομαι τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως οι πολιτικοί, έχω άλλη οπτική». Υποθέτουμε αυτήν την αγάπης και της συγχώρεσης, της έγνοιας για τον αδύναμο, τον εκτοπισμένο, τον έσχατο.
Η λαϊκιστική αντιδραστική Δεξιά έχει επιχειρήσει να εκτοπίσει τη συζήτηση περί ηθικής από τον δημοκρατικό διάλογο μειώνοντας τα κρίσιμα θέματα στο ανόητο δίπολο woke-antiwoke. Ο φιλελεύθερος, προοδευτικός κόσμος απ’ τη μεριά του είχε οχυρωθεί πίσω από ξύλινη γλώσσα. Προσκολλήθηκε σε ταυτοτικά ζητήματα, παραμελώντας την υλική βάση της ζωής. Η αντίδρασή μας στην πολλαπλή φτωχοποίηση ήταν σημαιούλες και βλακειούλες μέσω instagram, X.
Εχουμε ξεχάσει όσα μας ενώνουν, για να διατρανώσουμε όσα μας διαφοροποιούν. Δεν είμαστε, όμως, και τόσο διαφορετικοί. Εάν ψάξει κανείς στις θρησκείες, μάλλον θα συμπεράνει πως η ζωή του (κάθε) ανθρώπου είναι οδύνη. Το μήνυμα αυτό είναι πανίσχυρο, εάν το πάρει κανείς στα σοβαρά. Και, εάν προσθέσεις την ευαισθησία (συναίσθημα που τόσο συκοφαντήθηκε από την αντιδραστική Ακροδεξιά), εύκολα οδηγείσαι στη συμπόνια.
Είναι πανδύσκολο να συμβιβάσεις το μήνυμα του Χριστού με την εξουσία, πόσω μάλλον με τον πόλεμο, τη συγκάλυψη παιδόφιλων εγκληματιών, τη σφαγή αμάχων, την εξώθηση αθώων στην προσφυγιά. Αυτή τη βρώμικη δουλειά έχει αναλάβει ο, κάπως φαουστικός πια, Βανς.
Ο κυριολεκτικός λόγος δεν αρκεί για να συλλάβει το μέγεθος της ηθικής αποτυχίας που είναι ο πόλεμος. Χρειάζονται εικόνες, παραβολές, συμβολισμοί, λέξεις τραβηγμένες από τις πιο μύχιες κλωστές της συλλογικής μας συνείδησης. Γι’ αυτό ο Πάπας κατέφυγε στα λόγια του Χριστού: δεν ακούω τις προσευχές αυτών που έχουν τα χέρια τους βαμμένα με αίμα.
Τα ζητήματα ηθικής της εποχής μας είναι περίπλοκα και πολυδιάστατα. Δεν μπορεί να τα συλλάβει κανένα χάσταγκ, καμία «αντίδραση» με χαχα και ουάου, καμία αναξιοπρεπής διαμάχη που τα μικραίνει και καμία εικόνα φτιαγμένη με ΤΝ. Καθώς η «διαμάχη» woke-ξεwoke αποδεικνύεται μία γελοιότητα-παραπροϊόν των αντικοινωνικών δικτύων, που είναι έτσι σχεδιασμένα ώστε οι άνθρωποι να ξεχνούν τους ηθικούς φραγμούς τους, στον αληθινό κόσμο, εκεί έξω, τα ειλικρινή λόγια πέφτουν στα κεφάλια μας σαν σταγόνες βροχής μετά τη λειψυδρία.
Ποιες είναι οι ηθικές αξίες μας στον 21ο αιώνα; Εάν κλείσουμε τα κινητά, τις τηλεοράσεις, τα βίντεο με τους ψυχολόγους και το θέαμα με τους κλόουν που μερικές φορές είναι η επίσημη πολιτική, τι απομένει; Μπορούμε να σκεφτούμε –με λέξεις, όχι με εικόνες– γύρω απ’ όλ’ αυτά;
