Πολλές αναλύσεις για τις ουγγρικές εκλογές αποδίδουν την ήττα του Ορμπαν στην ανθρώπινη τάση για αλλαγή. Βαρέθηκαν οι Ούγγροι επί δεκαέξι χρόνια να τους κυβερνά ο ίδιος άνθρωπος και αποφάσισαν να εκλέξουν άλλον στη θέση του, πρώην συνεργάτη του. Μπορεί να φαίνεται επιφανειακή αυτή η ανάλυση, όμως πάντα, σε όλες τις κοινωνίες, υπάρχει μια σημαντική μερίδα πολιτών που επιθυμεί το νέο απλώς επειδή την κούρασε το παλιό. Χωρίς ιδεολογικές αναφορές και υψηλές προσδοκίες, λέει το «φύγε εσύ, έλα εσύ». Ομως αυτή η συμπεριφορά μπορεί να βρει το πολιτικό της αποτύπωμα μόνον στη φιλελεύθερη δημοκρατία και, για να γίνω πιο συγκεκριμένος, στη δημοκρατία δυτικού τύπου. Μόνον εδώ το δικαίωμα στο «να βαριέσαι» επιτρέπεται να εκφραστεί πολιτικά και να παραγάγει γεγονότα.
Στις ευρείες πλειοψηφίες κρύβονται ποικίλες τάσεις που τις διαμορφώνουν. Μία από αυτές, ιδιαίτερα ισχυρή, είναι των πολιτών που χωρίς να ξέρουν τι θέλουν, γνωρίζουν άριστα τι δεν θέλουν. Απορρίπτουν και συμπορεύονται με το ρεύμα, ενισχύοντάς το. Οσο εύκολα ενθουσιάζονται, το ίδιο εύκολα απογοητεύονται, και η κίνηση αυτού του δείκτη γίνεται ορατή στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Στα άλλα, αυτές οι τάσεις είτε καταστέλλονται είτε δεν εκδηλώνονται καν. Παραμένουν βουβές.
Ο Ορμπαν είχε προδιαγραφές να γίνει ο Ερντογάν της Ε.Ε. Δεν τα κατάφερε διότι η Ε.Ε. δεν ανέχεται τέτοια καθεστώτα και χρησιμοποιεί προς τούτο το απόλυτο όπλο που διαθέτει: τις χρηματοδοτήσεις.
Στην Ουγγαρία ο Ορμπαν επιχείρησε να κτίσει το δικό του καθεστώς ελέγχοντας τους υπάρχοντες θεσμούς και δημιουργώντας άλλους που ενίσχυαν τη δική του παρουσία και πρόβαλλαν εμπόδια στο έργο της αντιπολίτευσης. Είχε όλες τις προδιαγραφές να γίνει ο Ερντογάν της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεν τα κατάφερε για έναν απλό λόγο: διότι η Ε.Ε. δεν ανέχεται τέτοια καθεστώτα και χρησιμοποιεί προς τούτο το απόλυτο όπλο που διαθέτει: τις χρηματοδοτήσεις. Ας σημειωθεί πως ο ουγγρικός λαός, με δημοψήφισμα που διεξήχθη το 2003, εκδήλωσε τη βούλησή του να ενταχθεί στην Ε.Ε. με τη συντριπτική πλειοψηφία του 83%, κάτι που έγινε την 1η Μαΐου 2004.
Συνήθως τα ομοειδή καθεστώτα έλκονται. Ετσι, ήταν απολύτως λογικό το αυταρχικό καθεστώς Ορμπαν να συνάψει ιδιαίτερες σχέσεις με τη Ρωσία του Πούτιν, γεγονός που προσέλαβε επικίνδυνες διαστάσεις μετά την εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία. Ηταν μια κόκκινη γραμμή την οποία από κακή εκτίμηση παραβίασε ο Ούγγρος ηγέτης. Μια γραμμή που συμπύκνωνε την ιστορική μνήμη του λαού του. Σήμερα, εγκαταλείποντας την εξουσία, αφήνει πίσω του ένα θεσμικό πλαίσιο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του, μια οικονομία στάσιμη και ένα λαό να φωνάζει «Ρώσοι, στα σπίτια σας».
Η Ουγγαρία, επειδή είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, θα βρει τον δρόμο της. Δεν γνωρίζω τι μεγέθους καλάθι πρέπει να κρατάμε για τη νεοεκλεγείσα κυβέρνηση, όμως το μείζον είναι πως υπάρχει καλάθι. Αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας και τον επαναπροσδιορισμό της διεθνούς θέσης της Ουγγαρίας. Τα υπόλοιπα θα είναι το αποτέλεσμα αυτών των δύο επιλογών.
