Ο Κώστας Σημίτης κυβερνούσε οκτώ χρόνια με ένα κόμμα που τον θεωρούσε ξένο. Ηταν από τα ιδρυτικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, αλλά «πασόκος» δεν ήταν. Μπορεί να πει κανείς το ίδιο και για τον Μητσοτάκη; Μπορεί να ισχυριστεί ότι, αν και ο ίδιος μεγάλωσε μέσα στο κόμμα, κέρδισε την προεδρία του ως αουτσάιντερ κόντρα στο νεοδημοκρατικό κατεστημένο; Οτι προτίμησε να μοιραστεί –και να μοιράσει– την εξουσία του σε επήλυδες (κυρίως από το ΠΑΣΟΚ) και τεχνοκράτες, παρά στους πρωτοσπαθάριους του ίδιου του κόμματος, τους οποίους έβλεπε πάντα με καχυποψία;
Η καχυποψία ήταν αμοιβαία. Το ερώτημα δεν έχει μόνο θεωρητική αξία. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτει, εκτός όλων των άλλων, κι ένα στοιχείο της εσωτερικής δομής της μητσοτακικής διακυβέρνησης: Μπορεί ο πρωθυπουργός να μην ήθελε να θυμίζει το παλιό κόμμα, μέσα στη μηχανή της εξουσίας, όμως, το κόμμα επιζούσε και δρούσε. Και τι έκανε; Φρόντιζε να διατηρήσει ζωντανά τα πελατειακά δίκτυα, χάρη στα οποία μπορούσε να κυβερνά.
Οταν ένας βουλευτής ζητάει εξυπηρέτηση για κάποιον «δικό μας», δεν εργάζεται μόνο για τη δική του επανεκλογή. Εργάζεται και για τη διατήρηση των ερεισμάτων ενός πολιτικού οργανισμού που έχει διαπλάσει τέτοιους ψηφοφόρους – πελάτες. Αρα, καμία εκλογική μάχη δεν μπορεί να δοθεί με τη βαθιά Ν.Δ. να νιώθει αποκαρδιωμένη και προδομένη – και με τους βουλευτές να αισθάνονται κρεμασμένοι στο τσιγκέλι.
Μισή προστασία του κόμματος. Μισό ασυμβίβαστο.
Αυτή την επίγνωση αντανακλά και η αναδίπλωση του πρωθυπουργού: Μετά την αρχική προσπάθεια προσωπικής αποκόλλησης από το «βαθύ κόμμα», ήρθε η διαγγελματική «διόρθωση» της γενεαλογίας του ρουσφετιού («όλοι κάναμε, όλοι κάνουμε») και η ασπίδα του τεκμηρίου αθωότητας. Η επιστροφή στο κόμμα είναι αμφίθυμη. Μισή. Σαν το μισό ασυμβίβαστο, με «εποχικούς» πολιτευτές, που θα δικαιούνται υπουργικά διαλείμματα στη βουλευτική τους καριέρα.
Η περίπτωση του Κώστα Αχ. Καραμανλή είναι ενδεικτική της ψυχοπολιτικής εξάντλησης. Σε μια άλλη συγκυρία, ο πρώην υπουργός θα μπορούσε να προσπεράσει τη δικογραφία, ισχυριζόμενος ότι η δική του φωνή δεν ακούγεται πουθενά – ότι τρίτοι επικαλούνται το όνομά του. Το κόμμα του πιθανότατα θα τον είχε βοηθήσει στην προσπέραση. Τώρα, ούτε το κόμμα ούτε ο ίδιος έχουν απόθεμα νομιμοποίησης για να αντιμετωπίσουν την κατηγορία πολιτικά, προτού η βασιμότητά της μπει στη βάσανο του δικαστικού ελέγχου.
Την εποχή των Πρεσπών, σε όσους ζητούσαν από τον Μητσοτάκη να επωμιστεί το κόστος της στήριξης της συμφωνίας, ο πρόεδρος της Ν.Δ. απαντούσε: «Εχω μεγάλο κόμμα. Εχω τη Νέα Δημοκρατία. Δεν έχω το Ποτάμι».
Τα μεγάλα κόμματα έχουν ρίζες και δίκτυα. Εχουν πολιτική κουλτούρα και πολιτισμικό υπόστρωμα. Τα μεγάλα κόμματα τα οδηγείς σαν δυσκίνητα πλοία. Είσαι τιμονιέρης. Αλλά αν σου εξοκείλουν, δεν είσαι τίποτε.
