Ο πόλεμος που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν (το δεύτερο και εναντίον του Λιβάνου) συνεχίζεται, έχοντας ξεπεράσει ήδη τον ένα μήνα, και μαζί του η αβεβαιότητα ως προς την τελική του έκβαση. Ομως, αυτή η αβεβαιότητα έχει έως τώρα οδηγήσει σε τουλάχιστον δύο βεβαιότητες.
Η πρώτη βεβαιότητα είναι η παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Με λίγες εξαιρέσεις, δεν έχουμε ακόμη βιώσει τις επιπτώσεις της στην καθημερινότητά μας, όμως είναι σίγουρο πως η παγκόσμια οικονομία και μέσα σε αυτήν οι ευρωπαϊκές οικονομίες θα υποστούν εντονότατες αναταράξεις, που περιλαμβάνουν σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των υγρών καυσίμων, ενδεχομένως και ελλείψεις, έντονες πληθωριστικές πιέσεις και αυξήσεις επιτοκίων, με την προοπτική ύφεσης και στασιμοπληθωρισμού να είναι ήδη ορατή. Με άλλα λόγια, είναι βέβαιο ότι μπαίνουμε σε μια δύσκολη συγκυρία, αν και παραμένει αβέβαιο ακόμη το πόσο. Η δυσάρεστη αίσθηση επιτείνεται από το γεγονός πως η οικονομική αυτή κρίση ήταν εντε-λώς αποφευκτή.
Η δεύτερη βεβαιότητα σχετίζεται με το πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο όπου μας οδηγεί η αποτυχία των κεντρικών στόχων της αμερικανικής επίθεσης, δηλαδή η κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, η εκμηδένιση της στρατιωτικής του ικανότητας και η καταστροφή των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να μεταμφιέσει τις αμερικανικές επιχειρήσεις σε θρίαμβο, όμως δεν πείθει κανέναν. Οι αντιφάσεις στις οποίες υποπίπτει καθημερινά μόνον έναν ωφελημένο έχουν, τον στενό του κύκλο, που χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που αποκτά για το τι ακριβώς θα πει προτού το πει (όχι με το αζημίωτο υποθέτει κανείς), αποκομίζει τεράστια κέρδη από το χρηματιστήριο. Την ίδια στιγμή που ο πόλεμος κοστίζει στη χώρα του ένα δισ. δολάρια κάθε μέρα, ο Τραμπ παλεύει να εντοπίσει μια αξιοπρεπή διέξοδο από έναν πόλεμο που του έγινε βραχνάς. Θα την επιχειρήσει πιθανότατα διακηρύσσοντας ένα θρίαμβο που αμφιβάλλω αν υπάρχει καν στο μυαλό του.
Ανεξάρτητα από το πότε θα λήξει ο πόλεμος, η ζημιά που θα έχει προκαλέσει είναι βαθιά. Δεν περιορίζεται μόνο στην παγκόσμια οικονομία, αλλά εκτείνεται και στον πυρήνα του οικοδομήματος της Δύσης.
Ανεξάρτητα από το πότε θα λήξει ο πόλεμος, η ζημιά που θα έχει προκαλέσει είναι βαθιά. Δεν περιορίζεται μόνο στην παγκόσμια οικονομία, αλλά εκτείνεται και στον πυρήνα του οικοδομήματος της Δύσης τόσο στον αμυντικό της πυρήνα, δηλαδή στο ΝΑΤΟ, όσο και συνολικότερα. Οπως πολύ ορθά το έθεσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, «όταν έχεις υπογράψει μια συμφωνία, όταν έχεις δεσμευθεί σε σχέση με μια συμμαχία, όταν πιστεύεις πως είναι σημαντικό να υπερασπιστείς τους συμμάχους σου, τότε υπηρετείς τις δεσμεύσεις που έχεις υπογράψει. Δεν τις σχολιάζεις κάθε πρωί». Για να καταλήξει πως «όταν δημιουργείς αμφιβολίες κάθε μέρα σε σχέση με τις δεσμεύσεις σου, στην πράξη τις υπονομεύεις».
Ακόμη δεν γνωρίζουμε αν η ζημιά θα αποδειχθεί ανεπανόρθωτη. Το σίγουρο όμως είναι πως παρά τη σαφή και καταμετρημένη υποχώρηση της δημοτικότητάς του, ο Τραμπ συνεχίζει να ηγεμονεύει την αμερικανική πολιτική ζωή και διά μέσου αυτής τον κόσμο, ακόμη και όταν απολύει απανωτά υπουργούς του όπως η Κρίστι Νόεμ και η Παμ Μπόντι, οι οποίες παρά τις μόνιμες κολακείες τους δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τις απολύτως μη ρεαλιστικές επιθυμίες του. Παράλληλα, ο υπουργός του Αμυνας, συγγνώμη Πολέμου, ο εμφανώς ανεπαρκής τηλεσχολιαστής Πιτ Χέγκσεθ, αποπέμπει με ανάρμοστο τρόπο τον αρχηγό του στρατού ξηράς, στρατηγό Ράντι Τζορτζ. Ομως, εγκλωβισμένο καθώς είναι στα δίχτυα μιας έντονης πόλωσης και κολυμπώντας μέσα σε μια βαθιά άγνοια, ένα μεγάλο τμήμα του αμερικανικού εκλογικού σώματος εξακολουθεί να τον στηρίζει παρά τις αποτυχίες και τις ακραίες μεταστροφές του. Ακρογωνιαίος λίθος τού, ας πούμε, προγράμματός του ήταν η αποδέσμευση των ΗΠΑ από πολεμικές περιπέτειες στη Μέση Ανατολή, το διαμετρικά αντίθετο από αυτό που έπραξε. Φοβάμαι πως η απαλλαγή μας από τον Τραμπ θα απαιτήσει ένα πολύ ισχυρότερο σοκ από αυτό που αποτελεί ο πόλεμος. Μόνο που ένα τέτοιο σοκ κινδυνεύει να συμπαρασύρει τα πάντα.
*O κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, κάτοχος της έδρας Gladstone στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
