Μπορεί κιόλας να χαίρεται. Μπορεί να αισθάνεται ότι επικράτησε στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ο Χάρης Δούκας, ακόμη κι αν η καταμέτρηση στις εσωτερικές εκλογικές διαδικασίες δεν ευνοεί το γόητρό του. Η επιρροή του στο κόμμα τεκμαίρεται, όμως, από το γεγονός ότι εκείνος έθεσε το ζήτημα που μονοπώλησε το ενδιαφέρον και τις ομιλίες στο Τάε Κβον Ντο.
Η απαίτησή του για ρητή αποκήρυξη της Νέας Δημοκρατίας είχε κυριαρχήσει στην προσυνεδριακή αντιπαράθεση κι έγινε τελικώς δεκτή, με «τροπολογία Σκανδαλίδη» στη διακήρυξη του κόμματος: «Προϋπόθεση για την πολιτική αλλαγή είναι η ήττα της Ν.Δ… Η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να υπάρξει με τη Ν.Δ. σε οποιονδήποτε κυβερνητικό ρόλο».
Πρόκειται για έναν αφορισμό αυτονόητο για αντιπολιτευόμενο κόμμα. Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν μπορεί να διεκδικεί την ψήφο στο όνομα της διατήρησης του αντιπάλου στη διακυβέρνηση. Γιατί χρειάστηκε η διακήρυξη του αυτονόητου σε επίσημο κείμενο; Γιατί να αναλωθεί τόση πολιτική ενέργεια για κάτι περιττό;
Οποια σκοπιμότητα κι αν εξυπηρετούσε, η δραματοποίηση του περιττού έδειξε ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να βρει το στίγμα του στο πολιτικό στερέωμα μόνο σε σχέση με τη Ν.Δ. Σαν να μην εμπιστεύεται το κόμμα τον εαυτό του. Σαν να μη θεωρεί ότι η διαφοροποίησή του προκύπτει από τις θέσεις του και το ύφος του. Σαν να έχει ανάγκη και μια ληξιαρχική πράξη αποποίησης για να πείσει τους ψηφοφόρους ότι δεν ταυτίζεται ούτε ετεροπροσδιορίζεται. Και, τελικώς, μετά τόσο βρασμό, πετυχαίνει να κάνει τη Ν.Δ. το νούμερο 1 θέμα στην εσωτερική του ατζέντα.
Επιτυγχάνοντας τη δραματοποίηση του αυτονόητου.
Σωστή ή λάθος, η εμμονή για ρητό αυτοπεριορισμό των μετεκλογικών του επιλογών, δεν μπορεί παρά να έχει συνέπειες για το κόμμα. Αφού μπορεί να πει γραπτώς ποιον αποκλείει, πρέπει να είναι και σε θέση να εξηγήσει ποιον προτιμά ως δυνητικό εταίρο. Τις «προοδευτικές δυνάμεις», ναι. Αλλά ποιες είναι αυτές; Εχουν όνομα, mail και τηλέφωνο. Συγκαταλέγεται σε αυτές ο Τσίπρας; Η Ζωή; Και πώς προκύπτει η αξιοπιστία της κυβερνητικής πρότασης του ΠΑΣΟΚ, όταν από τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων το άθροισμα όλων των «προοδευτικών» δεν αρκεί για να πλησιάσει την επίδοση του πρώτου;
Τετριμμένα ερωτήματα, φυσικά. Αλλά αυτές οι μπανάλ ερωτήσεις ήταν εκείνες που τελικώς αποδόμησαν τη στρατηγική της απλής αναλογικής, που είχε καταστρώσει ήδη πριν από το 2019 ο Αλέξης Τσίπρας. Δεν μπορούσε να πείσει για τα στοιχειώδη – ποιοι και πώς θα αποτελούσαν την «προοδευτική» εναλλακτική, την οποία πρότεινε νεφελωδώς στους πολίτες.
Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η «ρήτρα Δούκα» δεσμεύει ασύμμετρα το ΠΑΣΟΚ, στερώντας του πολύ χώρο δημιουργικής ασάφειας – και, αντιστοίχως, εκλογικής πολυσυλλεκτικότητας. Ομως, και χωρίς τη ρήτρα το ΠΑΣΟΚ θα είχε το ίδιο πρόβλημα: το ίδιο έλλειμμα ρεαλισμού. Τώρα, το διαθέτει και με σφραγίδα συνεδρίου.
