Εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, η μία κρίση διαδέχεται την άλλη. Στην Ελλάδα η κρίση χρέους διήρκεσε περισσότερο απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωζώνης και ακόμη δεν είχαμε συνέλθει όταν μας χτύπησαν οι παγκόσμιες κρίσεις που προκάλεσαν η πανδημία, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και τώρα ο πόλεμος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή. Σε όλο το διάστημα από το 2010 που άρχισε η προσπάθεια ανόρθωσης, είχαμε να αντιμετωπίσουμε και την επιθετικότητα της Τουρκίας και μεγάλες ροές μεταναστών και προσφύγων. Δεν έλειψαν και συνταρακτικά γεγονότα στο εσωτερικό, όπως το Μάτι, τα Τέμπη, το Predator, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, για να τα πούμε με τα ονόματα με τα οποία κωδικοποιήθηκαν στη συλλογική μνήμη.
Φαίνεται ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, με τις απανωτές κρίσεις επιστρέψαμε στην αέναη ανωμαλία που χαρακτήριζε την ελληνική πολιτική και οικονομική ιστορία έως το τέλος της δικτατορίας το 1974. Μετά τόσα χρόνια προσπάθειας να συνέλθουμε από την κρίση χρέους, στους περισσότερους δείκτες βρισκόμαστε περίπου εκεί που ήμασταν πριν από το 2009, και αρκετά πίσω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μια μεγάλη διαφορά με το παρελθόν, όμως, είναι ότι σήμερα πολλοί άλλοι λαοί αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον, όπως εμείς είχαμε συνηθίσει. Ουδείς άνθρωπος, ουδεμία χώρα μπορεί να αισθάνεται ασφαλής όταν τα πάντα αλλάζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα – το κλίμα, η τεχνολογία, η σύνθεση των κοινωνιών, οι διεθνείς σχέσεις. Η εποχή μας δείχνει ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο, όλα μπορούν να συμβούν. Ουδείς μπορεί να πιστεύει πλέον στη συνεχή ανάπτυξη και ευημερία. Οι πολλές αλλαγές και η αβεβαιότητα τρέφουν πολιτικές δυνάμεις που τις εκμεταλλεύονται για να ενισχυθούν, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη τη λύση παλιών και νέων προβλημάτων. Η πολιτική σκηνή, η ενημέρωση, η αντίληψη της πραγματικότητας κατακερματίζονται, καθώς ο καθένας βρίσκει αυτό που τον βολεύει και λίγοι προσπαθούν να συμβιβάσουν τα ασυμβίβαστα, με αποτέλεσμα οι κοινωνίες να είναι όλο και πιο διχασμένες, οι πολίτες απομονωμένοι και ανήσυχοι.
Οι Ελληνες οφείλουμε να παίξουμε δυναμικό ρόλο στο να παραμείνει η Ε.Ε. ενωμένη και να ενισχυθεί από την προσπάθεια όλων των μελών της, όχι να περιμένουμε από τις πρωτοβουλίες άλλων.
Ολα αυτά τα γνωρίζουμε στην Ελλάδα, όχι μόνο λόγω της πρόσφατης εμπειρίας, αλλά και από τις αφηγήσεις των παππούδων και από την Ιστορία. Στη συλλογική μας μνήμη είναι χαραγμένη η ανάγκη να τα βγάλουμε πέρα σε έναν κόσμο επικίνδυνο, όπου πρέπει να βασιζόμαστε σε αυτούς που γνωρίζουμε, αυτούς που εμπιστευόμαστε, αλλά, κυρίως, στον εαυτό μας. Γι’ αυτό στη διάρκεια της ελληνικής κρίσης είδαμε οικογένειες ολόκληρες να ζουν με τη σύνταξη της γιαγιάς, είδαμε νέους να φεύγουν στο εξωτερικό αναζητώντας καλύτερη τύχη, βασιστήκαμε σε αποταμιεύσεις αλλά και σε κινήσεις αλληλεγγύης και στο προσωπικό θάρρος. Καθώς ουδείς γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει ο σημερινός πόλεμος, ο οποίος απειλεί την παγκόσμια οικονομία, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο πολλές χώρες να ζήσουν αυτά που εμείς έχουμε συνηθίσει.
Ο κόσμος σήμερα είναι διαφορετικός απ’ αυτόν στον οποίο πορευόταν η Ελλάδα πριν από το 1981. Υπάρχει η Ε.Ε. και είμαστε κομμάτι της. Γνωρίζουμε πόσο μας βοήθησε αλλά και πόσο η κακή (ανέμελη και ανεύθυνη) διαχείριση της θέσης μας σε αυτήν έθρεψε ολέθριες συνήθειες και οδήγησε στην ήττα της κρίσης. Στη σημερινή αβεβαιότητα, είναι επείγουσα ανάγκη η Ε.Ε. να παραμείνει ενωμένη και να ενισχυθεί από την προσπάθεια όλων των μελών της. Οι Ελληνες, μπαρουτοκαπνισμένοι επιζώντες πολλαπλών κρίσεων, οφείλουμε να παίξουμε δυναμικό ρόλο σε αυτό, όχι να περιμένουμε από τις πρωτοβουλίες άλλων. Αυτό, όμως, απαιτεί σοβαρότητα και αποφασιστικότητα από περισσότερα μέλη του πολιτικού μας συστήματος, απ’ όποιον έχει την ευθύνη να έχει δημόσιο λόγο.
