Τίποτα δεν είναι πιο αστείο από τη δυστυχία. Το εγγυώνται οι σπασμοί του μπεκετικού ΠΑΣΟΚ. Το τέλος του παιχνιδιού στο πολύπαθο κόμμα δεν τελειώνει. Διαρκεί. Πολλοί δεν βλέπουν το αστείο. Δεν βλέπουν τις αλληλέγγυες παθολογίες του διαγράψαντος και του διαγραφέντος, που επιτρέπουν σε αμφοτέρους να υπάρχουν, έστω κι αν καμία εξωτερική βελόνα δεν είναι ικανή να καταγράψει τον κραδασμό των υπάρξεών τους.
Δεν βλέπουν το αστείο και βλέπουν μόνο τη δυστυχία: Αυτή δεν είναι, λένε, αξιωματική αντιπολίτευση. Η ανίατη φαγούρα στον ομφαλό της, η αδυναμία της να συνταχθεί προγραμματικά και να ανανεωθεί στελεχικά, καταλείπει ένα πολιτικό σύστημα χωλό, χωρίς δεύτερο πόδι.
Θα ήταν εύκολο να χρεώσει κανείς την αδυναμία στην παρούσα ηγεσία. Ομως, ούτε οι προηγούμενες στάθηκαν ικανές να ανατάξουν το ΠΑΣΟΚ και να το επαναφέρουν σε θέση εναλλακτικής για την εξουσία. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το κόμμα δεν προβάλλει ως πειστική εναλλακτική προς τα έξω. Το πρόβλημα είναι ότι ούτε εντός του φαίνεται εναλλακτική, που, με μια αλλαγή στο ύφος και στην προφορά, θα μπορούσε να φέρει άλλα αποτελέσματα.
Δηλαδή τι; Μόνο ο Μητσοτάκης υπάρχει σε αυτή τη χώρα; Για δέκα χρόνια προηγείται εκείνος στις δημοσκοπήσεις και δεν έχει βρεθεί, σε μια χώρα δέκα εκατομμυρίων, άλλος; Πώς εξηγείται αυτό το δημοκρατικό παράδοξο;
Ενας από τους σοφούς της πολιτικής αγοράς δίνει στο ερώτημα μια κοφτή απάντηση: Η στιγμή της τήξης του μεταπολιτευτικού σύμπαντος ήταν η ημέρα εκείνη που ο ΓΑΠ απέρριψε την εισήγηση Βενιζέλου να ζητηθεί η έγκριση του πρώτου μνημονίου με 180 ψήφους από τη Βουλή, κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος. Η παράλειψη καταδίκασε το ΠΑΣΟΚ να επωμιστεί μόνο του το βουνό της χρεοκοπίας. Το φυτώριο πολιτικού ταλέντου κάηκε εκείνη την ημέρα. Οσοι έμελλε να επιζήσουν από τις τάξεις των «πρωθυπουργήσιμων» του ΠΑΣΟΚ, θα πηδούσαν σε άλλα σκάφη για να σωθούν.
Αλλά αυτά είναι πια αρχαία ιστορία. Εχουν περάσει δεκαέξι χρόνια. Γιατί να μην μπορεί, μια γενιά μετά, το ΠΑΣΟΚ να επανεπινοήσει τον εαυτό του;
Διότι αυτοί που κρατούν τώρα τα ηνία του, μεγάλωσαν μέσα στο μπούνκερ. Μεγάλωσαν με σκοπό να διατηρούν τη μικροεξουσία τους μέσα στο λίγο γκρίζο φως της Χαριλάου Τρικούπη. Ακόμη κι αν δεν είχε μεσολαβήσει ο τραγέλαφος της πελεγρίνειας διεύρυνσης –που επιχειρείται ατέχνως να χρεωθεί στην ημιαποστρατευμένη δημογεροντία του κόμματος–, ακόμη κι αν δεν είχε προβεί ο πρόεδρος στο απονενοημένο διάβημα της επικύρωσης της εξουσίας του διά της επιδεικτικής καρατόμησης μιας ελαφράς βουλευτικής κεφαλής, η στειρότητα του οργανισμού θα ήταν πάλι έκδηλη στην προσυνεδριακή προετοιμασία του. Πλατφόρμες και ψηφίσματα, αλγόριθμοι κι επιτροπές, ΚΟΕΣ (Κεντρική Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου) και ΕΔΕΚΑΠ (Επιτροπή Δεοντολογίας, Εφαρμογής Καταστατικού και Πιστοποίησης). Μια σισύφεια μηχανή που προορισμός της είναι η ίδια της η διατήρηση.
«Γιατί μένεις μαζί μου;» ρωτάει ο Χαμ στο «Τέλος του παιχνιδιού». «Γιατί με κρατάς;» αντερωτά ο Κλοβ. «Δεν υπάρχει άλλος», απαντά ο Χαμ. «Δεν υπάρχει αλλού», υπερθεματίζει ο Κλοβ.
Χωρίς τη δουλικότητα του Κλοβ, ο Χαμ δεν θα ήταν αφέντης. Χωρίς τις δυναστικές εντολές του Χαμ, ο Κλοβ δεν θα είχε σκοπό.
Χωρίς Ανδρουλάκη για να τον διαγράψει, ο Κωνσταντινόπουλος δεν θα είχε πολιτική υπόσταση. Χωρίς Κωνσταντινόπουλο για να την εξασκήσει, ο Ανδρουλάκης δεν θα είχε εξουσία.
Το μπούνκερ δεν είναι πια καταφύγιο. Είναι ζωτική, συνεργατική παγίδα. Είναι ταυτότητα.
Πρωτόκολλο
Του φέρνουν το έγγραφο κι εκείνος αντί να απαντήσει στο έγγραφο λέει, γιατί μου το φέρνετε τώρα; Δεν κάναμε Εξεταστική; Δεν την τελειώσαμε πολύ τακτικά, πολύ παστρικά, πολύ ωραία; Τι είναι τώρα αυτά που φέρνετε; Εχουν πρωτοκολληθεί; Να ερευνήσει, παρακαλώ πολύ, το υπουργείο του οποίου ήμουν υπουργός, αν το έγγραφο είναι υποστατόν κατά τον νόμον! Ναι, είναι, λέει το υπουργείο. Φουλ υποστατό. Αλλά τι σημασία έχει; Αφού η Εξεταστική έγινε και περαιώθηκε και αυτός που υπογράφει το έγγραφο της πρώιμης ειδοποίησης δεν είναι στα καλά του ο άνθρωπος. Μη βλέπετε τι λέει εκεί μέσα στο περίπου πρωτοκολληθέν. Δείτε ποιος είναι. Αυτά που έγραψε δεν διαψεύδονται, αποδείχθηκαν αληθινά, αλλά ο ίδιος είναι μια διαψεύσιμη προσωπικότητα, αποπεμφθείς από το υπουργείο και προαχθείς στο Μαξίμου, στο οποίο προήχθην κάποτε κι εγώ, όταν απηλλάγην από το κανονικό μου χαρτοφυλάκιο. Αυτός ξέρουμε ποιος είναι. Τι είπατε; Εγώ ποιος είμαι; Ο «Μάκης»; Ποιος Μάκης; Δεν είμαι εγώ ο «Μάκης». Ποιος να ‘ναι ο Μάκης; Ενας ανωνυμάκης. Εντελώς αοσμάκης. Ενας χαρτοπολεμάκης.
