Παλιότερα για να παραβιαστεί το διεθνές δίκαιο χρειαζόταν μια δικαιολογία. Ενα άλλοθι. Τα όπλα μαζικής καταστροφής που το καθεστώς του Σαντάμ δεν διέθετε. Η επείγουσα ανάγκη για «αυτοάμυνα».
Η παρούσα αμερικανική ηγεσία δεν μπαίνει καν στον κόπο κατασκευής ενός λόγου για την παραβίαση των κανόνων. Δεν τους αναγνωρίζει καν. Δεν υπάρχει επίσημη δικαιολόγηση ούτε για την ωμή –εξωδικαιική– χρήση βίας. Μιλάει βέβαια ο πρόεδρος. Αλλά ο πρόεδρος μπορεί μέσα σε μία μόνο συνέντευξή του να εξαπολύσει δυο-τρεις διαφορετικούς λόγους για τους οποίους άρχισε έναν πόλεμο και πέντε-έξι διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους σκοπεύει να τον τελειώσει.
Ο πρόεδρος θυμίζει περισσότερο το βρέφος που αρπάζει και σπάει πράγματα, γιατί αυτός είναι ο τρόπος του να εισέλθει στον κόσμο. Πειραματίζεται με ό,τι είναι απτό –αρπαχτό– στο περιβάλλον του. Περιμένει με λαχτάρα την άμεση επίδραση που θα έχει η παρέμβασή του. Θέλει να δει το αποτέλεσμα τώρα. Να ρίχνει το πετραδάκι –πυραυλάκι– και να το βλέπει να σπάει το τζάμι –τον κόσμο– σήμερα. Οχι αύριο. Οχι στην Ιστορία.
Ο πρόεδρος αλλάζει την Ιστορία, χωρίς να τον ενδιαφέρει αυτή η αλλαγή. Είναι, όπως γράφτηκε, ένας άνθρωπος στην ένατη κιόλας δεκαετία της ζωής του που βιάζεται. Ακόμη κι αν είχε το υπαρξιακό βάθος, δεν έχει τον βιολογικό χρόνο να περιμένει, ούτε καν το μεσοπρόθεσμο αποτύπωμα των ενεργειών του. Είναι ένα θνητό ζώο που κινείται στον στενό ορίζοντα του «αμέσως».
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει πεποιθήσεις. Ο μεσσιανισμός του είναι ρηχός. Ο θεός τον έσωσε από τις σφαίρες του επίδοξου δολοφόνου του για να κάνει μπίζνες. Αλλά το βραχύ διάνυσμα της προσοχής του δεν του επιτρέπει να προστατεύσει ούτε τις μπίζνες. Ταξίδεψε ο ίδιος πριν από λίγους μήνες στα Εμιράτα για να κλείσει ντιλς. Και τώρα αδιαφορεί για τους εταίρους του, εκθέτοντάς τους στα αντίποινα του Ιράν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, στον οποίο αποδίδεται συχνά στυγνός κυνισμός, έχει βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις. Είναι ένας γνήσιος φανατικός. Από τότε που βρίσκεται στα πράγματα έβλεπε το Ιράν σαν απειλή που έπρεπε να εξουδετερωθεί. Δοκίμασε να πείσει –και να σύρει– σε στρατιωτική δράση κατά της Τεχεράνης τρεις Αμερικανούς προέδρους. Δεν τον ενδιαφέρει τι θα γίνει την επόμενη ημέρα στο Ιράν. Τον ενδιαφέρει περισσότερο να μην υπάρχει επόμενη ημέρα για ένα συντεταγμένο, πολιτικά και στρατιωτικά συγκροτημένο, Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υπό τις εντολές του τον ισχυρότερο στρατό στην Ιστορία. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει την προσήλωση στις πεποιθήσεις του – και τη μεθοδικότητα να εργαστεί με όλους τους θεμιτούς και αθέμιτους τρόπους για να τις εκπληρώσει. Ποιος είναι πιο ισχυρός;
Η δύναμη της Αμερικής εκχωρείται για να διεξαχθεί ένας πόλεμος που δεν εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα περισσότερο απ’ ό,τι θα τα εξυπηρετούσε μια σκληρή διπλωματική λύση με το Ιράν. Ο φαντασμαγορικός αποκεφαλισμός του καθεστώτος δεν είναι λύση. Είναι το χαλίκι που πετάει το αρειμάνιο βρέφος – προτού βάλει το επόμενο χαλίκι στο στόμα.
Δεν είσαι δυνατός όταν σε χρησιμοποιούν. Οδηγημένες από την παρόρμηση του αρχηγού τους –του commander in chief– οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις δίνουν ένα αλλότριο πόλεμο. Πολεμούν για το MIGA. Μake Israel Great Again.
Σύμβολα
Εγινε γρήγορα και γι’ αυτό μπορεί να τους αιφνιδίασε. Προτού προλάβουν να καταγγείλουν την αμηχανία της κυβέρνησης, τα F-16 είχαν ήδη προσγειωθεί στην Κύπρο. Ο «Κίμων» είχε ήδη αποπλεύσει. Αν η πραγματικότητα δεν είχε επιβάλει την κίνηση –και την εικόνα–, οι παράγοντες της αντιπολίτευσης που έψεγαν την Αθήνα για ριψοκίνδυνη εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο, θα την έψεγαν για αδράνεια. Η αποστολή στην Κύπρο –εντυπωσιακά εναρμονισμένη με το διαχρονικό ρητορικό σύμπαν της εθνικής ιδεολογίας που καθορίζει την εξωτερική πολιτική– ήταν η αφορμή για να φανεί ότι έγκυρος αντίλογος στον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας δεν υπάρχει. Η κυβέρνηση θα έκανε ό,τι θα έκανε κάθε ελληνική κυβέρνηση – αρκεί να είχε προνοήσει να προμηθευτεί και καμιά φρεγάτα της προκοπής. Η αποστολή στην Κύπρο μπορεί να αποδειχθεί και μια αφορμή για να επουλωθούν οι πολλαπλώς ταλαιπωρημένες σχέσεις της Κύπρου με την Αθήνα. Λένε ότι η κίνηση είναι κυρίως συμβολική. Αλλά οι συμβολισμοί δεν είναι αέρας. Αλλάζουν τα πράγματα. Η ελληνική φρεγάτα –αυτή η φρεγάτα!– στα νερά της Ανατολικής Μεσογείου, ακόμη κι αν ο πλους είναι «τουριστικά» υγιεινός, συνιστά ήδη μια νέα πραγματικότητα.
