Ποιος σέρνει ποιον; Ο Νετανιάχου τον Τραμπ ή ο Τραμπ τον Νετανιάχου; Τα κίνητρα του Ισραηλινού πρωθυπουργού φαίνονται καθαρά. Προσωπικά τον συμφέρει να συνεχίζει με κάθε μέσο τον αέναο πόλεμο που τον κρατάει στην εξουσία – και που δεν έχει σταματήσει μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Για τη σχολή σκέψης που εκπροσωπεί ο Μπίμπι, η στιγμή ήταν μια ευκαιρία: Το ιρανικό καθεστώς είχε τόσο αποδυναμωθεί –και, όπως φάνηκε, διαβρωθεί από τις ισραηλινές υπηρεσίες– ώστε να μοιάζει ελκυστική η δεύτερη φάση του πολέμου των 12 ημερών. Τότε, τον περασμένο Ιούνιο, είχε πληγεί το πυρηνικό πρόγραμμα – μαζί με τον μύθο της περιφερειακής δύναμης του ισλαμικού καθεστώτος. Τώρα, στόχος είναι το ίδιο το καθεστώς.
Και οι ΗΠΑ; Τι έχουν να κερδίσουν; Πώς υπηρετούνται άμεσα τα αμερικανικά συμφέροντα από τη διάλυση μιας χώρας ενενήντα εκατομμυρίων, η δυνατότητα της οποίας για γεωπολιτικές «δολιοφθορές» είχε ήδη σημαντικά περιοριστεί; Μπορεί να πάρει κανείς τοις μετρητοίς τον Αμερικανό πρόεδρο όταν τον ακούει να καλεί τους Ιρανούς να πάρουν την κυβέρνησή τους στα χέρια τους; Μπορεί να πιστέψει ότι η Αμερική δεν έχει μάθει τίποτε από τις προηγούμενες επεμβάσεις της – από το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία, όπου, παρά τις διαφορές των μέσων και της κλίμακας, το αποτέλεσμα ήταν παντού το ίδιο: το χάος.
Παλαιότερα, τα ερωτήματα αυτά θα ήταν θεμιτά. Πλέον, όταν μιλάει ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν έχει κανείς την προσδοκία ότι αυτά που ακούει είναι αποστάγματα θεσμικής μνήμης – ότι συνοψίζουν τη γνώση και την πείρα των επαγγελματιών των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών. Οταν μιλάει ο Τραμπ, μιλάει μόνο ο Τραμπ – και γι’ αυτό μπορεί με μεγάλη ευκολία να πει αύριο το αντίθετο απ’ αυτό που έλεγε σήμερα.
Οταν μιλάει ο πρόεδρος, δεν μιλάει πια η θεσμική μνήμη της Αμερικής.
Η ίδια η αλληλουχία των στρατιωτικών επεμβάσεων επί των ημερών του, στη Μέση Ανατολή και στη Λατινική Αμερική, συνιστά πλήρη ανατροπή του δόγματος με το οποίο έφτασε για δεύτερη φορά στον Λευκό Οίκο. Ο περιλάλητος «απομονωτισμός» του εξελίσσεται στην πιο παρεμβατική Αμερική – σε μια υπερδύναμη η οποία σπεύδει να καταφύγει στη βία, χωρίς να έχουν τελειώσει οι διαπραγματεύσεις που εκείνη προκάλεσε.
Ποιο είναι λοιπόν το «σχέδιο» που θα μπορούσε να προκύψει από αυτόν τον εκρηκτικό βολονταρισμό στην εξουσία; Η «αλλαγή καθεστώτος» δεν είναι σχέδιο. Εκείνος που νομίζει ότι την πυροδοτεί, αποκεφαλίζοντας το καθεστώς από αέρος, δεν ελέγχει τους πιο σημαντικούς παράγοντες που θα έκριναν τελικά μια διαδοχή. Η ταυτόχρονη παρουσία διαδηλωτών που θρηνούσαν και διαδηλωτών που πανηγύριζαν στην ιρανική πρωτεύουσα δείχνει από μόνη της πόσο δύσκολη, αν όχι αιματηρή, θα μπορούσε να είναι η αλλαγή.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι το αμερικανικό σχέδιο δεν είναι καλό. Το πρόβλημα είναι ότι λείπουν από την Ουάσιγκτον οι ηγετικές προϋποθέσεις για να υπάρξει σχέδιο. Ηγεσία υπάρχει στο Ισραήλ. Που κάνει πόλεμο με αμερικανικά όπλα.
