Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση έχει μεν θεσμική βαρύτητα, η εκλογική της βαρύτητα, ωστόσο, είναι περιορισμένη. Τα θέματα που θα κρίνουν τις ερχόμενες εκλογές είναι κυρίως αυτά που σχετίζονται με την οικονομία, την καθημερινότητα των πολιτών και τη γενική εικόνα της χώρας. Ζητήματα όπως αυτά που τίθενται στην εν λόγω συζήτηση έχουν την αξία τους, αλλά δεν θα κρίνουν τις εκλογές ως αυτοτελή διακυβεύματα.
Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι η συζήτηση είναι πολιτικά αδιάφορη. Η στάση κάθε κόμματος στην όλη διαδικασία μπορεί να επηρεάσει –δευτερογενώς έστω και σε μικρό βαθμό– τα πολιτικά δεδομένα.
Η Νέα ∆ημοκρατία, αναλαμβάνοντας τη σχετική πρωτοβουλία, επιδιώκει να επηρεάσει την πολιτική ατζέντα, βάζοντας στη δημόσια συζήτηση κάποια ζητήματα πολιτικής. Καθώς επίσης και να αποφορτίσει λίγο το πολιτικό περιβάλλον μέσα από μια διαδικασία κατά την οποία θα αναζητηθούν συγκλίσεις.
Στο πεδίο του πολιτικού ανταγωνισμού, εδώ και καιρό η Ν.Δ. στοχεύει να κυριαρχήσει στον μέγιστο δυνατό βαθμό σε ένα πιο μετριοπαθές ακροατήριο, που πιστεύει στις συναινέσεις, στη σταθερότητα και στη θεσμική κανονικότητα. Το κοινό αυτό, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, υπερβαίνει τα όρια εκλογικής επιρροής της Ν.Δ. Μέρος αυτού μάλιστα έχει απομακρυνθεί από τη Ν.Δ. για λόγους που σχετίζονται με τη θεσμική της συμπεριφορά, οπότε για τη Ν.Δ. ίσως η διαδικασία αυτή να αποτελεί και μια φόρμουλα επαναδιεκδίκησής του, ειδικά αν η όλη προσέγγιση γίνει με σωστό ύφος και περιλαμβάνει και στοιχεία αυτοκριτικής. Και αν φυσικά υποβοηθηθεί και από τη στάση των υπολοίπων κομμάτων.
Αν συντρέξουν αυτές οι προϋποθέσεις, η κυβερνητική πρωτοβουλία θα μπορούσε να έχει οφέλη για τη Ν.Δ., όχι όμως ικανά να αντιστρέψουν τη συνολική φθορά που καταγράφει η κυβέρνηση.
Κρίσιμη ως προς αυτό θα είναι η στάση του ΠΑΣΟΚ τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη διελκυστίνδα με τη Ν.Δ. για την επικράτηση στο πιο μετριοπαθές ακροατήριο. Αν επιλέξει μια στρατηγική άρνησης ή απαξίωσης της θεσμικής διαδικασίας, κινδυνεύει να παραχωρήσει «μέτρα» στη Ν.Δ. Πολλώ δε μάλλον όταν συνοδεύεται από επιχειρήματα τύπου «επειδή κάνατε το Α ή το Β, δεν δικαιούστε σήμερα να πράξετε το Γ», που θυμίζουν περισσότερο φοιτητικό αμφιθέατρο παλαιότερων δεκαετιών παρά μια διαδικασία με θεσμική βαρύτητα.
Αυτό που θα διαφανεί είναι αν το πολιτικό σύστημα μπορεί ακόμη να συνεννοείται σε βασικά θέματα ή αν η ανεξέλεγκτη τοξικότητα εμποδίζει την ανεύρεση κοινών τόπων.
Θα ήταν, συνεπώς, πολιτικά ωφελιμότερο για το ΠΑΣΟΚ αντί να μπει σε μια συγκρουσιακή διαδικασία με επίδικο κάποιες συνταγματικές αλλαγές –ειδικά αν αυτές έχουν υψηλή αποδοχή από το εκλογικό σώμα– να εισέλθει στη συζήτηση, βάζοντας φυσικά τις δικλίδες ασφαλείας που θεωρεί σκόπιμες ώστε να μη δοθεί «λευκή επιταγή» στην οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση. Να διαμορφώσει, δηλαδή, όρους και εγγυήσεις, αλλά να μην αρνηθεί το πεδίο της συνεννόησης. Μια ισορροπημένη στάση θα μπορούσε να ενισχύσει το προφίλ του ως υπεύθυνης δύναμης. Μια άρνηση για την άρνηση πολύ δύσκολα θα του αποφέρει πολιτικά οφέλη.
Παρόμοια διλήμματα, αν και σε μικρότερο βαθμό, αντιμετωπίζει και ο ΣΥΡΙΖΑ ή το εκκολαπτόμενο κόμμα Τσίπρα. Ασφαλώς δεν πιέζονται από τη Ν.Δ. στο κέντρο του πολιτικού φάσματος, αναμένεται όμως και από εκείνους να δείξουν ότι μπορούν να κινηθούν πέρα από τη σφαίρα της διαμαρτυρίας. Ειδικά για τον κ. Τσίπρα του οποίου η πολιτική επανατοποθέτηση έχει ως κεντρική στρατηγική την ανάδειξή του ως εναλλακτικού πόλου διακυβέρνησης, ίσως η αναθεώρηση αποτελεί ένα βολικό πεδίο παρέμβασης.
Για τα υπόλοιπα κόμματα, ειδικά τα «αντισυστημικά» το διακύβευμα είναι διαφορετικό και οι προσδοκίες περιορισμένες. Το ακροατήριο στο οποίο απευθύνονται κατά κανόνα δεν παρακολουθεί τη συζήτηση για μια συνταγματική αναθεώρηση.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, όπως και αν κινηθεί το κάθε κόμμα, οι όποιες μεταβολές στην εικόνα του θα είναι σημειακές. Η εκλογική δυναμική τους δεν θα κριθεί καταλυτικά από τη στάση που θα κρατήσουν στο ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης.
Αυτό όμως που θα διαφανεί είναι αν το πολιτικό σύστημα μπορεί ακόμη να συνεννοείται σε βασικά θέματα ή αν η ανεξέλεγκτη τοξικότητα εμποδίζει την ανεύρεση κοινών τόπων ακόμη και εκεί που θεωρητικά θα μπορούσαν να υπάρχουν συγκλίνουσες απόψεις. Και σε αυτό το επίπεδο, ασχέτως της όποιας πολιτικής δυναμικής δημιουργείται πρόσκαιρα, οι εντυπώσεις μεσοπρόθεσμα ίσως έχουν σημασία.
O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος Στρατηγικής και Επικοινωνίας.
