Ο τίτλος είχε ιστορικό βάρος. Αλλά κάτω από το γοτθικό λογότυπο του καθεδρικού της αμερικανικής δημοσιογραφίας έλειπε ένα σλόγκαν. Μια αποφθεγματική διακήρυξη που θα όριζε την αποστολή της Washington Post στον 21ο αιώνα, υπό τον νέο της εκδότη, τον Τζεφ Μπέζος της Amazon.
Ο τότε διευθυντής της Post, ο Μάρτιν Μπάρον (που είχε χτίσει τον μύθο του διευθύνοντας την Boston Globe κατά την αποκάλυψη του σκανδάλου κακοποίησης στην Καθολική Εκκλησία, απαθανατισμένο αργότερα και στο φιλμ «Spotlight»), έστειλε στον Μπέζος, ούτε λίγο ούτε πολύ, 500 ιδέες για να διαλέξει ένα «θυρεό» της εκδοτικής αναγέννησης. Ηταν αρχές του 2017. Το σοκ της πρώτης εκλογής Τραμπ δεν είχε περάσει.
Από τα σλόγκαν, ο δισεκατομμυριούχος που θα εισήγε την Post στην ψηφιακή εποχή διάλεξε το πιο μεγαλόστομο: «Η δημοκρατία πεθαίνει στο σκοτάδι». Μπορεί το σύνθημα να ακουγόταν ιεραποστολικό για ένα μέσο ενημέρωσης μέσα στο αχανές μιντιακό σύμπαν, αλλά έπιασε. Επιασε γιατί συντονίστηκε με τις αγωνίες της φιλελεύθερης Αμερικής, που κατέφυγε μαζικά σε ένα εκ των παλαιότερων μέσων, αναζητώντας εκεί μία όαση από την ασυνάρτητη μετα-αλήθεια του νέου αυταρχισμού.
Εννέα χρόνια μετά, ο Μπέζος αποψιλώνει την Post. Δεν είναι η απόλυση του ενός τρίτου των δημοσιογράφων που ανακοινώθηκε μέσα στην εβδομάδα. Η αποψίλωση είχε ήδη ξεκινήσει με την εσωτερική διάβρωση της ταυτότητας του φύλλου – με την υποταγή του στις βουλές του Τραμπ.
Η πορεία της εφημερίδας συνοψίζει έτσι και την πορεία της δημοκρατίας, που η εφημερίδα επαγγελλόταν να σώσει από την υπερχείλιση του ερέβους. Η μετάπτωση της Post από το σοκ στην εξοικείωση και από το σθένος στον συμβιβασμό αντανακλά τη διολίσθηση της Αμερικής από την πρώτη στη δεύτερη θητεία Τραμπ.
Η έκδοση δεν βγάζει, λένε, τα λεφτά της. Αλλά το κόστος είναι αμελητέο για το κεφάλαιο του εκδότη. Γιατί δεν την πουλάει; αναρωτιούνται. Γιατί δεν τη χαρίζει; Ισως γιατί ο στόχος των απολύσεων –και των παραιτήσεων που προκλήθηκαν από τις λογοκριτικές του παρεμβάσεις– δεν είναι να απαλλαγεί η εφημερίδα από τα οικονομικά της βάρη, αλλά από το έρμα των αξιών της. Να αφοπλιστεί. Να μεταναστεύσει στο σκοτάδι.
Democracy dies in darkness: Πρόκειται για ένα θάνατο βουβό και εύκολο. Η δημοκρατία είναι ευάλωτη όσο το ψιλό χαρτί του πρωινού φύλλου, που σκίζεται αν τύχει να γυρίσεις απότομα τη σελίδα.
Η ζωή της δημοκρατίας δεν εξαρτάται τόσο από τα Συντάγματα – τα στιβαρά, τα παρωχημένα, ή τα αναθεωρημένα. Εξαρτάται από τον πολιτισμό που τη συγκρατεί με τα λεπτά νήματα των αξιών του. Εξαρτάται από κάτι τόσο άστατο όσο ο Τύπος και το ύφασμα των ανθρώπων που τον εμψυχώνουν. Αν ένας από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στον κόσμο είναι διατεθειμένος να γυαλίσει με το ιστορικό φύλλο που αγόρασε τις γόβες της Πρώτης Κυρίας, μπορεί να κάνει στη δημοκρατία πολύ περισσότερη ζημιά από μια ίλη αρμάτων και ένα τάγμα μασκοφόρων της ICE.
Η δημοκρατία πεθαίνει στο σκοτάδι. Αλλά ψυχορραγεί μπροστά μας, μέρα μεσημέρι.
Πολυκατοικίες
Ναι, χρειαζόμαστε πιο ανεξάρτητη Δικαιοσύνη. Γι’ αυτό θα βοηθούσε να μη διορίζει μόνη της η κυβέρνηση τις κεφαλές της. Ναι, χρειαζόμαστε περισσότερη διαφάνεια. Γι’ αυτό θα βοηθούσε να μην αποφασίζει η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Ναι, χρειαζόμαστε πιο ευέλικτη δημόσια διοίκηση, πιο εξωστρεφή ανώτατη εκπαίδευση… Αλλά αυτοί είναι στόχοι πολιτικοί που δεν ωφελεί να τους αναθέτουμε στο Σύνταγμα – σε ένα κείμενο που, όπως το λέει η λέξη, «κείται» απολιθωμένο, προβλέποντας το ίδιο τον λίθινο χαρακτήρα του. Τίποτε δεν εμποδίζει σήμερα την (εκάστοτε) κυβέρνηση να επιλέξει αξιοκρατικά τους δικαστές – και να μη βάζει χέρι κάτω από την τήβεννό τους σαν άγαρμπος μαριονετίστας. Τίποτε στο Σύνταγμα δεν εμποδίζει την (εκάστοτε) κοινοβουλευτική πλειοψηφία να κρίνει μόνο τις απλές ενδείξεις ενοχής, αφήνοντας τη διαλεύκανση των υπουργικών πράξεων στον φυσικό δικαστή. Αν η δημοκρατία ήταν πολυκατοικία, το Σύνταγμα θα ήταν ο κανονισμός της. Ο κανονισμός της πολυκατοικίας δεν σου επιβάλλει να λες καλημέρα. Ούτε σου απαγορεύει να κατουράς στο χαλί της εισόδου. Αμφότερα επαφίενται στο άγραφο ήθος της καλής γειτονίας. Στον συνταγματικό πατριωτισμό σου.
