Η στρουθοκάμηλος είναι παρεξηγημένη. Είναι μύθος ότι χώνει, αφελώς και ματαίως, το κεφάλι της στην άμμο. Οταν κινδυνεύει, ξαπλώνει. Οριζοντιώνει τον μακρύ της λαιμό στο χώμα για να μην τη βλέπουν από μακριά οι θηρευτές της. Οταν σκύβει, για να συλλέξει τροφή ή να φροντίσει τα αυγά της, ακούει καλύτερα και τους ήχους των απειλών που πλησιάζουν.
Ο στρουθοκαμηλισμός μπορεί λοιπόν να είναι εξυπνότερη στρατηγική απ’ ό,τι φαίνεται. Το εξηγούσαν κυβερνητικά στελέχη στην Αθήνα, παραμονές του Νταβός (στελέχη με χαρτοφυλάκια άσχετα, που δεν αισθάνονται ότι τους δεσμεύει η τυπική τους αναρμοδιότητα για να πλατσουρίσουν λίγο στα ρηχά της εξωτερικής πολιτικής): «Και τι να κάνεις δηλαδή; Να βγεις εσύ μπροστά, να καταγγείλεις τον Τραμπ, ενώ οι Γάλλοι και οι Γερμανοί ακόμα ψάχνονται;». Σε στιγμές τόσο δεινού αναβρασμού, ενώ οι γραμμές μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής ακόμη δεν έχουν ξεχωρίσει, ενώ δεν έχουν καν κατασταλάξει τα διλήμματα, δεν είναι προτιμότερο να χαμηλώσεις την αμελητέα ελληνική κοιλίτσα σου στο χώμα; Δεν είναι πιο ασφαλές να απλώσεις τον μακρύ λαιμό σου και να περιμένεις πρηνής, αφουγκραζόμενος σαν τη στρουθοκάμηλο τον ήχο των πλησιαζόντων γεγονότων;
Μπορεί. Μπορεί η Ελλάδα να είναι πολύ μικρή για να ανέβει στη σκηνή ενώ εκτυλίσσεται το σχίσμα της Δύσης. Μπορεί να μην έχει την πολυτέλεια να εκτεθεί και να αντιπαρατεθεί στην Αμερική του Τραμπ – όπως δεν την έχει ούτε η απαράσκευη Ευρώπη, η οποία θα χρειαστεί, λένε, τουλάχιστον μία δεκαετία για να καταφέρει να «αποσωληνωθεί» από τον στρατηγικό της εταίρο, στον οποίο είχε επαναπαυθεί για τη δική της ασφάλεια.
Ομως, το ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αναμετρηθεί στρατιωτικά με τις ΗΠΑ δεν σημαίνει ότι είναι απέναντί τους εντελώς ανίσχυρη. Ο Τραμπ σείει την πυγμή του. Αλλά είναι και ο ίδιος ευάλωτος απέναντι στον πιο σημαντικό εμπορικό του εταίρο – ευάλωτος στις πιέσεις των αμερικανικών επιχειρήσεων που θα χάσουν από έναν εμπορικό πόλεμο και κυρίως υποτελής στις εκλογικές διαθέσεις των Αμερικανών καταναλωτών που θα πληγούν, ενώ καλούνται στις κάλπες τον προσεχή Νοέμβριο.
Η (προσωρινή) εκτόνωση της γροιλανδικής κρίσης δείχνει ότι η Ευρώπη μπορεί να είναι στρατιωτικά εξαρτημένη. Δεν είναι όμως έρμαιο της Αμερικής. Η άμυνά της έναντι της ιμπεριαλιστικής κυκλοθυμίας της αμερικανικής ηγεσίας δεν μπορεί παρά να είναι αμφίστομη: να μιλάει στον Τραμπ με συναλλακτικά επιχειρήματα, όποτε εκείνος εμφανίζεται ως ντίλερ. Και να του αντιτάσσει τη δική της οικονομική ισχύ, όποτε της παρουσιάζεται σαν αρειμάνιος νταής.
Η Ευρώπη πρέπει να παίξει με τον χρόνο – με το ρολόι της εσωτερικής αμερικανικής πολιτικής, που μπορεί να μετράει ήδη αντίστροφα για την τραμπική εξουσία.
Το ίδιο πρέπει να προσπαθήσει και η μεσογειακή στρουθοκάμηλος. Ναι, να περιμένει, ύπτια και επιτήδεια, να κάτσει η σκόνη. Αλλά να αξιοποιήσει τον χρόνο της διπλωματικής λούφας για να καταστρώσει τη δική της μετάβαση στον μεταδυτικό κόσμο. Να μην έχει μόνο κοιλιά και λαιμό. Να έχει και μυαλό.
Το ρίσκο
Το σημερινό ΠΑΣΟΚ είναι κόμμα δίψυχο. Η μία ψυχή, η αντιδεξιά και αριστερή, λαχταράει προοδευτικές συγκλίσεις. Η άλλη, η πιο κεντρώα, θα έκλινε προς μια συνεργασία με τη Ν.Δ. Ο διχασμός δεν επικρατεί μόνο στα ηγετικά κλιμάκια του κόμματος. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι και η βάση διχάζεται πάνω στην ίδια γραμμή. Ο πρόεδρος του κόμματος οχυρώνεται στην παλιά υπεκφυγή: Η κάλπη στο τέλος θα μας πει τι (δεν) θα κάνουμε. Δεν χρειαζόμαστε στρατηγική. Θα μας την υπαγορεύσουν οι ψηφοφόροι. Ο αντίλογος είναι ο Δούκας, που ζητάει συμβόλαιο μη συνεργασίας, ξέροντας μόνο τι απορρίπτει. Οποτε του ζητήθηκε να πει τι συνεργασίες προτείνει, με ποιον και με ποιους όρους, μηρύκασε αμήχανα κάτι προοδευτικές τσίχλες. Ακόμη κι αν εξοβελιστεί στο μετεκλογικό επέκεινα, το δίλημμα παραμένει αμείλικτο: Αν το ΠΑΣΟΚ συνεργαστεί, θα διασπαστεί και θα κινδυνεύσει να σηκώσει πάλι δυσανάλογο βάρος ως μικρός εταίρος. Αν δεν συνεργαστεί, θα μείνει μικρό και περίκλειστο, στο περιθώριο της ιστορίας. Δεν βρίσκεται κανείς στο κόμμα σήμερα να αναλάβει το ρίσκο της απόδρασης από τη νομοτέλεια της ασημαντότητας.
