Η ύψωση της ελληνικής σημαίας στην πρώτη φρεγάτα Belharra «Κίμων» είναι αναμφισβήτητα μια ιστορική στιγμή. Μετά σχεδόν τρεις δεκαετίες, η χώρα μας αποκτά μια κύρια μονάδα επιφανείας με υπερσύγχρονες δυνατότητες και μάλιστα σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία. Η αποστολή του Πολεμικού Ναυτικού είναι πλέον εξαιρετικά απαιτητική, καθώς επιχειρεί σε τέσσερις διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές: στο Αιγαίο, στο Ιόνιο/Αδριατική, στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των στελεχών του, το μεγαλύτερο κομμάτι του Στόλου έχει φτάσει στα φυσικά του όρια.
Οι Belharra έχουν στρατηγική σημασία για την Ελλάδα, καθώς αναβαθμίζουν ποιοτικά το Πολεμικό Ναυτικό. Το συγκεκριμένο πλοίο είναι σχεδιασμένο για πολλαπλές αποστολές και διαθέτει χαμηλή ανιχνευσιμότητα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αν και δεν έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες πολέμου, οι τέσσερις φρεγάτες αλλάζουν τα επιχειρησιακά δεδομένα στην περιοχή. Ο ανανεωμένος στόλος θα δύναται με τα αντιαεροπορικά του συστήματα να δημιουργήσει ένα πλέγμα αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD), καθιστώντας δύσκολη τη δράση της εχθρικής αεροπορίας στο Αιγαίο και πέραν αυτού. Χάρη στις προηγμένες ανθυποβρυχιακές δυνατότητες των φρεγατών, το Π.Ν. θα μπορεί να επιχειρεί με μεγαλύτερη άνεση πέρα από τα χωρικά μας ύδατα και να διατηρεί μόνιμη παρουσία μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Η Ελλάδα περιβάλλεται από θάλασσα και ο πολιτισμός μας έχει διαμορφωθεί μέσα από την άρρηκτη σχέση με το υγρό στοιχείο. Η χώρα διαθέτει εκτεταμένη ακτογραμμή και χιλιάδες νησιά, νησίδες και βραχονησίδες. Η επιτήρηση και η προστασία των θαλασσίων ζωνών είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία και την εθνική κυριαρχία. Ακόμη και η πρόσφατη ανάδειξη της Ελλάδας σε κόμβο για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου, το έντονο διεθνές ενδιαφέρον για τα λιμάνια μας και η δυνητική συμμετοχή στον Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) έχουν κοινό παρονομαστή τον έλεγχο της θάλασσας.
Η απόκτηση των φρεγατών επιτρέπει τη συμμετοχή σε πολυεθνικές επιχειρήσεις και αποστολές του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Ετσι η Αθήνα θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της μέσα στο δυτικό στρατόπεδο.
Η προμήθεια των τεσσάρων φρεγατών δεν πρέπει όμως να ιδωθεί μόνο υπό το πρίσμα της αποτρεπτικής στρατηγικής. Το νέο Πολεμικό Ναυτικό έχει τώρα την ευκαιρία να εξελιχθεί σε μακρύ δόρυ της εθνικής ισχύος. Να υπηρετήσει, δηλαδή, ένα γεωπολιτικό όραμα που θα αναβαθμίζει τον διεθνή και περιφερειακό ρόλο της Ελλάδας ως ναυτικού έθνους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πιο σταθερή παράμετρος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, από το 1830 και μετά, είναι η συμπόρευσή μας με τις ναυτικές δυνάμεις της Δύσης. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που υιοθέτησαν διαδοχικές γενιές Ελλήνων και πολύ δύσκολα θα αλλάξει. Η γεωγραφία ήταν πάντα η μοίρα και η ευκαιρία μας.
Τούτου λεχθέντος, ένα πανίσχυρο Πολεμικό Ναυτικό συνιστά στρατηγική αναγκαιότητα και όχι περιττή πολυτέλεια. Ο 21ος αιώνας θα είναι ξεκάθαρα ο αιώνας των ωκεανών, αφού το διεθνές εμπόριο βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη θαλάσσια μεταφορά. Από τη στιγμή που ο ελληνικός εμπορικός στόλος είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο σε χωρητικότητα (DWT), η Αθήνα έχει αυξημένες ευθύνες για την ασφάλεια των θαλασσίων οδών. Αν κάτι έχουμε μάθει από τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης είναι ότι η παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού μπορεί να διασφαλίσει, έστω μερικώς, το καθεστώς της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και μακριά από τον ελλαδικό χώρο. Επομένως, η απόκτηση των φρεγατών επιτρέπει τη συμμετοχή σε πολυεθνικές επιχειρήσεις και αποστολές του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Ετσι η Αθήνα θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της μέσα στο δυτικό στρατόπεδο, αλλά και έναντι άλλων φιλικών χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε κάθε περίπτωση, η προσπάθεια για την ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού πρέπει να επιταχυνθεί. Χρειάζονται και άλλες κύριες μονάδες επιφανείας για να εξασφαλιστεί η υπεροχή στις θαλάσσιες περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος. Η προμήθεια νέων υποβρυχίων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να διατηρηθεί η ισορροπία στον βυθό. Ισχυρή Ελλάδα σημαίνει ισχυρό Πολεμικό Ναυτικό, αντάξιο της παράδοσης και ικανό να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του μέλλοντος.
*Ο κ. Μάνος Καραγιάννης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Reader in International Security στο King’s College London.
