Η προσοχή της κοινής γνώμης στις δημοκρατίες διασπάται εύκολα και κινδυνεύει να γίνει έρμαιο της καλοκουρδισμένης προπαγανδιστικής μηχανής του Πούτιν. Αυτό φαίνεται στη χώρα μας, όπου η αντιδυτική ροπή ενδύεται εύκολα κάθε διαθέσιμη αμφίεση, από την παλαιοκομμουνιστική έως τη χριστιανορθόδοξη.
Η πιο κυνική και διεστραμμένη εκδοχή πλασάρεται με ανθρωπιστικό μανδύα: οι Ουκρανοί έχουν ηττηθεί στρατιωτικά και το υλικό και ανθρώπινο κόστος του πολέμου είναι τεράστιο. Μια συμφωνία ειρήνης θα θέσει τέλος σε έναν αδιέξοδο πόλεμο, βάζοντας παράλληλα στη θέση τους τους πολεμοκάπηλους της Δύσης που προτρέπουν την Ουκρανία, από την άνεση των σαλονιών τους, να πολεμήσει έως «τον τελευταίο Ουκρανό». Πρόκειται για τους ίδιους ανθρώπους που διακήρυσσαν τον Ιανουάριο του 2022 ότι η πιθανότητα στρατιωτικής εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία ήταν μηδενική και, όταν πραγματοποιήθηκε, διαβεβαίωναν τους πάντες πως οι Ρώσοι θα κάνουν στρατιωτικό περίπατο. Και καθώς η «ειδική στρατιωτική αποστολή» του Πούτιν μετατράπηκε σε έναν αιματηρό πόλεμο φθοράς, προσπαθούν τώρα να μας πείσουν πως η Ρωσία βαδίζει αναπόφευκτα προς τη νίκη.
Πλέον, ο κρίσιμος σύμμαχος του Πούτιν είναι ο Ντόναλντ Τραμπ. Παριστάνει ότι νοιάζεται καλόπιστα για τον τερματισμό του πολέμου, στην πράξη όμως του προσφέρει την ήττα της Ουκρανίας στο πιάτο. Το γιατί επιδέχεται πολλές απαντήσεις: από τη διαπιστωμένη απληστία του, καθώς ελπίζει πως μπορεί να αποκομίσει τεράστια κέρδη από την εκμετάλλευση του ουκρανικού ορυκτού πλούτου, την αδιαφορία του για τα ιδεώδη της εθνικής αυτοδιάθεσης και της δημοκρατίας, την (λανθασμένη του) αντίληψη πως μια συμμαχία με τον Πούτιν θα λειτουργήσει κατά της Κίνας και το ναρκισσιστικό όσο και δονκιχωτικό κυνήγι του Νομπέλ Ειρήνης. Γι’ αυτό είναι απαραίτητες τρεις υπενθυμίσεις.
Η πρώτη είναι πως η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία γιατί ο Πούτιν δεν ανέχεται την ύπαρξη μιας χώρας που διεκδικεί τη δική της εθνική ταυτότητα. Πώς το γνωρίζουμε; Το έγραψε με τον εμφατικότερο τρόπο στις 12 Ιουλίου 2021 στο γνωστό μανιφέστο του «Για την ιστορική ενότητα των Ρώσων και των Ουκρανών». Στόχος του είναι η δημιουργία ενός ελεγχόμενου και υποτελούς κράτους, τύπου Λευκορωσίας. Γι’ αυτό και δεν πρόκειται να ικανοποιηθεί με μια συμφωνία που απλώς θα του αποδώσει κάποιες περιοχές. Αυτό που επιδιώκει είναι η κατάπαυση του πυρός με ταπεινωτικές για την Ουκρανία συνθήκες, που θα μεταμφιεστεί σε συνθήκη ειρήνης, επιτρέποντάς του να επουλώσει τις πληγές του και να απαλλαγεί από τις οικονομικές κυρώσεις, ώστε να υποτάξει την Ουκρανία σε δεύτερο χρόνο. Και κατόπι, γιατί όχι, και τις Βαλτικές Δημοκρατίες που ήταν και αυτές, ας μην το ξεχνάμε, μέρος της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας. Διότι αυτή είναι τελικά η απώτερη στόχευση του Πούτιν: η εξάλειψη του 1989 και η επιστροφή της Σοβιετικής Ενωσης χωρίς βέβαια την κομμουνιστική ιδεολογία. Η πολιτική αυτή θα χαρακτηριζόταν στο παρελθόν «ιμπεριαλιστική», αλλά ο όρος είναι άστοχος: πρόκειται για καθαρά αποικιοκρατική πολιτική.
Μια ρωσική νίκη κινδυνεύει να αποδειχθεί η πρώτη πράξη ενός δράματος με τραγικές συνέπειες, όπως ακριβώς ο ισπανικός εμφύλιος ήταν μια πρόβα τζενεράλε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η δεύτερη υπενθύμιση είναι πως ο λόγος που οι Ουκρανοί πολεμούν με τόσο πάθος και με τέτοιο κόστος απέναντι σε έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο είναι επειδή διεκδικούν την ανεξαρτησία τους, όπως ακριβώς έκαναν οι Ελληνες το 1821.
Μπορεί να είναι εξαντλημένοι, αλλά όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συνθηκολόγηση με ταπεινωτικό αποτέλεσμα δεν έχει στήριξη.
Γνωρίζουν στο πετσί τους πως η ταπεινωτική συνθηκολόγηση σημαίνει υποταγή. Και η τρίτη, τέλος, υπενθύμιση είναι πως ο λόγος που η Ευρώπη πρέπει να στηρίξει την Ουκρανία είναι γιατί εκεί παίζεται το μέλλον της. Γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία πως μια ρωσική νίκη κινδυνεύει να αποδειχθεί η πρώτη πράξη ενός δράματος με τραγικές συνέπειες, όπως ακριβώς ο ισπανικός εμφύλιος δεν ήταν απλώς ένας τοπικός πόλεμος αλλά μια πρόβα τζενεράλε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
*O κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, κάτοχος της έδρας Gladstone στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
