Οι απολογητές του εξακολουθούν να λένε ότι ζορίστηκε. Η Δύση στρίμωξε τη Ρωσία και προκάλεσε στον Πούτιν το αίσθημα της περικύκλωσης. Ετσι δικαιολογείται η (δεύτερη) εισβολή στην Ουκρανία. Ομως, η Ευρώπη είχε επανειλημμένως δείξει ότι προτιμούσε να κάνει μπίζνες με τον Πούτιν παρά πόλεμο.
Η απειλή δεν ήταν τάχα το ΝΑΤΟ – που οι ίδιοι Ευρωπαίοι, πριν από το 2022, αντιμετώπιζαν ως ξεδοντιασμένο κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου. Η απειλή ήταν η έλξη του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής, που έκανε όλα τα κράτη της ρωσικής «περιφέρειας» να κοιτούν δυτικά. Η απειλή ήταν το Μεϊντάν – η συλλογική έκφραση ενός λαού που δεν ήθελε να ζήσει υπό ένα καθεστώς σαν του Πούτιν. Που είχε ως ζωντανό παράδειγμα προόδου τους Πολωνούς γείτονες και όλα τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, τα οποία, μετά τη χειραφέτησή τους από τη σοβιετική κηδεμονία, είχαν επιστρέψει στις ράγες του (δυτικο)ευρωπαϊκού τους πεπρωμένου.
Αυτή η πολιτισμική –μη στρατιωτική– έλξη ήταν όντως απειλή για τον ρωσικό δεσποτισμό. Είχαν υποτιμήσει η Ευρώπη και η Αμερική την ισχύ –και τον εθνικό εγωισμό– της Ρωσίας μετά την πτώση της ΕΣΣΔ; Είχε άδικο ο Ομπάμα όταν αποκαλούσε την ηττημένη του Ψυχρού Πολέμου «περιφερειακή» δύναμη; Μπορεί. Αλλά το να επικαλείται κανείς αυτά τα «τραύματα» για να δικαιολογήσει τον πόλεμο, είναι σαν να απαντά στο έγκλημα με σεμινάριο εγκληματολογίας. Σαν να λέει την ώρα της ένοπλης ληστείας ότι ο καημένος ο ληστής έχει περάσει δύσκολα παιδικά χρόνια.
Επινοημένα τραύματα και βεβιασμένες διευθετήσεις.
Τι νόημα έχει σήμερα να επιστρέφει κανείς στα «άλλοθι» που κατασκευάστηκαν πριν από σχεδόν τέσσερα χρόνια για να δικαιώσουν τον εισβολέα; Τώρα έχει. Τώρα που ο πόλεμος φαίνεται να οδηγείται σε μια βεβιασμένη διευθέτηση, είναι ανάγκη να θυμηθούμε τις αρχές του – ποιος τον ξεκίνησε και γιατί, τι ήθελε να επιτύχει.
Ο Πούτιν με τις εισβολές του –2014, 2022– θέλει να καταστρέψει κάθε δυνατότητα των Ουκρανών να αποφασίσουν μόνοι τους το μέλλον τους. Δεν αναγνωρίζει καν την ύπαρξή τους ως έθνους. Θέλει ένα ακρωτηριασμένο, αμυντικά ανάπηρο και οικονομικά εξαρτημένο κράτος, αφού το πρώτο του σχέδιο –της πλήρους εξαφάνισης της Ουκρανίας από τον χάρτη– απέτυχε στρατιωτικά, χάρη στην ανέλπιστη αντίσταση των αμυνομένων. Θέλει να εξασφαλίσει μια ακίνδυνη παύση, για να ανασυνταχθεί οικονομικά και στρατιωτικά, και να επανέλθει δριμύτερος για να ολοκληρώσει αυτό που οι Ουκρανοί δεν του επέτρεψαν μέχρι σήμερα.
Φυσικά, ο παράγοντας που με την ισχύ του μπορεί όντως να επηρεάσει την έκβαση της αναμέτρησης –ο αμερικανός πρόεδρος– απέχει πολύ από να αντιλαμβάνεται αυτά τα ιστορικά διακυβεύματα. Τον ενδιαφέρει μόνο να ταΐσει το γόητρο του deal-maker. Να «κλείσει τη δουλειά» – και τις επακόλουθες «δουλειές» της ανοικοδόμησης και της ενέργειας. Η Ουκρανία και η Ευρώπη θα υποστούν το ένστικτό του.
