Το τελευταίο διάστημα δημοσιεύτηκαν τρεις έρευνες για τη συμπεριφορά και τις σκέψεις των νέων που γεννήθηκαν λίγο πριν από τη νέα χιλιετία και αργότερα –η λεγόμενη Generation Z– με πολύτιμες πληροφορίες για το πώς αυτή η κρίσιμη ομάδα ανθρώπων σκέφτεται, πώς ενημερώνεται, πώς βλέπει τον κόσμο. Οι νέοι αυτοί μεγάλωσαν μέσα σε συνεχείς κρίσεις (οικονομική, κλιματική και πανδημία), αλλά και μέσα σε μια τεχνολογική επανάσταση. Τώρα κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην εργασία και στην κοινωνία. Υπάρχουν πολλά στερεότυπα για αυτούς, βασισμένα κυρίως στην εικόνα ότι ζουν μέσα στην πάντα αναμμένη οθόνη των τηλεφώνων ή των υπολογιστών τους.
Η έρευνα της Αlco (για λογαριασμό του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, που δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες) ρίχνει φως στις ζωές και στις σκέψεις εργαζομένων Ελλήνων έως την ηλικία των 29 ετών. Του Eteron φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει «το αξιακό πλαίσιο» στο οποίο κινείται η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα. Η έρευνα του FES αποτελεί μέρος μελέτης σε 12 χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, που διερευνά τις αξίες, τις γνώμες και τις προτιμήσεις νέων της ηλικιακής ομάδας 14-29. Ολες μαζί είναι γεμάτες κρίσιμες πληροφορίες που αφορούν το μέλλον της χώρας. Δείχνουν πως οι νέοι έχουν μεγαλύτερη αντίληψη για την πολιτική απ’ ό,τι αντιλαμβάνονται πολιτικοί, μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία, όμως αισθάνονται ότι το πολιτικό σύστημα δεν τους εκπροσωπεί και δεν τους προσεγγίζει.
Στην Ελλάδα, οι νέοι ηλικίας 15-29 αντιπροσωπεύουν το 15,2% του πληθυσμού. Η έρευνα του FES βρήκε ότι οι περισσότεροι είναι αρκετά ικανοποιημένοι από τη ζωή τους και αρκετά αισιόδοξοι ως προς το προσωπικό τους μέλλον. Είναι, όμως, απαισιόδοξοι για την πορεία της χώρας, ανησυχώντας κυρίως για το σύστημα υγείας, την ανεργία και τις συντάξεις. Εκτιμούν τα καλά της αρχικής τους οικογένειας, αλλά θα ήθελαν την οικονομική δυνατότητα ώστε να ζουν μόνοι τους. Ενώ αισθάνονται ότι η εθνική πολιτική διαδικασία δεν τους εκπροσωπεί, στην έρευνα αυτή, το 73,2% των ερωτηθέντων ηλικίας 19-24 και το 80% των ηλικίας 25-29 είπαν ότι ψήφισαν στις εθνικές εκλογές του 2023, όπου η γενική συμμετοχή ήταν 53,7%. Οι περισσότεροι τείνουν προς την Κεντροαριστερά. Θέλουν η χώρα να παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ωστόσο, θεωρούν εαυτούς Ελληνες πρώτα και μετά Ευρωπαίους. Πληροφορούνται κυρίως μέσω κοινωνικών δικτύων και δεν έχουν μεγάλη εμπιστοσύνη στα «παραδοσιακά» ελληνικά ΜΜΕ. Πιστεύουν ότι για να βρουν εργασία, μεγαλύτερη αξία έχουν η εξειδίκευση (60,7%) και «συνδέσεις με ανθρώπους της εξουσίας» (52,9%) παρά η ένταξη σε κόμμα (25,8%).
Δεν θεωρούν ικανοποιητικές τις επαγγελματικές προοπτικές τους στην Ελλάδα και ενδιαφέρονται να εργαστούν στο εξωτερικό. Οι περισσότεροι πιστεύουν πως δεν είναι εφικτό να κάνουν οικογένεια με τις τωρινές συνθήκες εργασίας τους.
Μεταξύ των ευρημάτων της έρευνας του Eteron είναι ότι οι νέοι και οι νέες 17-24 ετών είναι οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ε.Ε. (77,6%, ή 14,7% πάνω από τον γενικό πληθυσμό) και της παραμονής της χώρας στο ευρώ (78,2%).
Η έρευνα της Αlco για το ΙΝΕ ΓΣΕΕ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Στα πρώτα βήματά τους, οι νέοι βρίσκουν ότι η δουλειά τους έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και στον ύπνο τους· συχνά αισθάνονται εξουθένωση από τη δουλειά· δεν θεωρούν ικανοποιητικές τις επαγγελματικές προοπτικές τους στην Ελλάδα και ενδιαφέρονται να εργαστούν στο εξωτερικό. Οι περισσότεροι πιστεύουν πως δεν είναι εφικτό να κάνουν οικογένεια με τις τωρινές συνθήκες εργασίας τους.
Οι σημερινοί νέοι θα σηκώνουν ολοένα μεγαλύτερα βάρη, καθώς ο πληθυσμός της χώρας γερνάει με μεγάλη ταχύτητα. Είναι κρίσιμο να διαμορφώσουμε πολιτικές διαδικασίες και οικονομικές πρωτοβουλίες που θα τους εντάξουν και θα τους προσφέρουν θετικές προοπτικές. Μας λένε τι θέλουν. Ακούμε;
