«Με πήραν τα γεραμάτα σβάρα – περπατάω κοντά τα εκατό. Είπε κανένας καλά νιάτα; Οχι, καλά γεράματα και καλόν θάνατο. Τα έρημα τα νιάτα περνάνε, για τα γεράματα τι να κάνεις».
Τα λόγια ανήκουν στην Αλέξω, την αφηγήτρια του Σωτήρη Δημητρίου, την αιωνόβια Ηπειρώτισσα του βιβλίου «Ουρανός από άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Στη χειμαρρώδη αφήγησή της, ο θάνατος και τα γηρατειά είναι ένα θέμα που επανέρχεται διαρκώς, άλλοτε με χιούμορ άλλοτε με θρήνο. «Οσο βαρεί ο γέροντας, δεν βαρεί η πέτρα», λέει η Αλέξω, που βλέπει τα γηρατειά όπως είναι, μια ανθρώπινη κατάσταση από την οποία δεν γλιτώνει κανείς. «Θα τα γευτούν απ’ τα παιδιά τους, κοντά σιμά τα Γιάννενα».
Τα λόγια της, που θα μεταφερθούν και στη θεατρική σκηνή την επόμενη εβδομάδα από τον Περικλή Μουστάκη, φανερώνουν μια διαφορετική, ηθελημένα «ξεχασμένη», πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης: το γήρας. Και τα όριά του. «Δεν τα ορίζω τα δολιοπόδαρα. Θα πέσεις, μου λένε, και καλά να πας στον τόπο, αν μείνεις καταής;».
Οσο κι αν δεν μας αρέσει, γερνάμε. Αν και η κουλτούρα της εποχής δεν επιτρέπει στους ηλικιωμένους να ζήσουν την ηλικία τους. «Τα 60 είναι τα νέα 40», λένε διαφόρων ειδών μελέτες· βιταμίνες, υαλουρονικά, μουρουνέλαια υπόσχονται λαμπερό δέρμα, δύναμη και ενέργεια μέχρι τα βαθιά γεράματα. Στο Instagram και στο TikTok, «γκουρού» της ευεξίας, απροσδιορίστου ηλικίας αλλά με γραμμωμένα, ηλιοκαμένα, σώματα, διαφημίζουν θαυματουργές δίαιτες και προγράμματα γυμναστικής. Δισεκατομμυριούχοι πειραματίζονται με τη μακροζωία· ψάχνουν να βρουν τρόπους όχι μόνο για να παρατείνουν τον χρόνο ζωής τους, αλλά να μοιάζουν νέοι.
Οσο η Ευρώπη γερνάει, το πρότυπο του γέροντα αλλάζει. Μέχρι εξαντλήσεως των αποθεμάτων ενέργειας, η Αλέξω θα πρέπει να τρέχει μαραθώνιο ή να κάνει γιόγκα, να τρώει σπόρους και να σηκώνει βάρη, να κολυμπάει στα βαθιά ή να ανεβαίνει σε κακοτράχαλα βουνά. Δεν αρκεί μια καλή φυσική κατάσταση ή μια δίαιτα μεσογειακή. Στην ηλικία της βραδύτητας, θα καλείται να επιταχύνει. Να κερδίσει στον πρωταθλητισμό του γήρατος. Θα συγκρούεται όμως με την πραγματικότητα. Οι τραγικές ειδήσεις για ηλικιωμένους που παρασύρθηκαν από κύματα στα βαθιά ή γκρεμίστηκαν από την εξάντληση σε μια πεζοπορία μάς θυμίζουν κάθε καλοκαίρι τα φυσικά μας όρια. Πολεμάμε το γήρας, αγνοώντας την τέχνη του γήρατος.
